ول ءومىر بويى امەريكالىقتاردىڭ تراگەدياسىن جازدى. جاقسىلىق پەن جاماندىق. بايلىق پەن جوقشىلىق. اينالاداعى ادامداردىڭ مىنەزى, بولمىسى, كوڭىل كۇيى, جاعدايى, قايعىسى, قۋانىشى – ءبارىن-ءبارىن شىنايى قالپىندا بەينەلەدى. ارقاشان ءوز قوعامىن, ءوز حالقىن زەرتتەۋمەن بولدى. وقىرماننىڭ الدىندا سوزدەن سۋرەت سالىپ, سيۋجەت ويناتقان جوق. امەريكالىق ارماننىڭ امەريكالىق تراگەدياسىنا ءۇڭىلدى. وقىرمانعا دا, امەريكاعا دا جاعىنبادى: حالقىنىڭ شىن باقىتىن كورسەتپەگەنى ءۇشىن درايزەردى ەشكىم جاقتىرمادى.
تەودور درايزەر جازۋشىلىقتاعى بۇل تاقىرىپقا, وسى باعىتقا قالاي كەلدى؟ ول نەمىس ەميگرانتتارىنىڭ كەدەي وتباسىندا ءوستى. جاستايىنان جوقشىلىق كوردى. بالالىق شاعى فەرمالار مەن مەيرامحانالارداعى قارا جۇمىسپەن ءوتتى. درايزەردىڭ باستان كەشكەن وسى قيىندىقتارى قوعامىن ەتەنە جاقىن تانۋىنا سەبەپ بولعان شىعار. ءتىپتى ول مۇنداي ءومىردى امەريكالىق تراگەديا دەپ اتادى. ال جۇرتتىڭ ءبارى جاپا-تارماعاي ۇمتىلاتىن ءھام سەنەتىن امەريكالىق ارمان امەريكادان الىس شالعايدا قالدى دەپ سانادى. بالكي, الەمدە دە جوق شىعار. درايزەر وعان ەشقاشان سەنگەن جوق. سوندىقتان قوعامنىڭ, ۇلتتىڭ دەرتىن تانىپ, ادامدارعا جەتكىزۋ ءۇشىن رەپورتەر بولدى. وسى جولدا جازۋشى ۇلكەن كۇيزەلىسكە ۇشىرادى: شەشىم بىرەۋ – بارىنە قولدى ءبىر-اق سىلتەۋ ياكي ۇلى ادامعا اينالۋ. درايزەر ەكىنشىسىن تاڭدادى.
ونىڭ شىندىعىن ەشكىم قالامادى. ارينە, وپاسىزدى وپاسىز دەسەڭ ءھام ونىڭىز زيالى قاۋىمنان بولسا, ءتىپتى قاۋىپتى. ال باي-ماناپتاردىڭ ۇرلىعىن اشكەرەلەپ, ۇرلىقشى دەسەڭ, ادام شوشيدى. الايدا درايزەر ەشكىمنەن يمەنبەدى. وتىرىك پەن شىندىقتى, ادالدى دا, ارامدى دا ءوز ورنىنا قويدى.
ول شتاتتاردى كوپ ارالادى: حالىقتىڭ جۇمىسسىزدىق پەن كەدەيلىكتەن ازىپ-توزعانىن كوردى. ەرەۋىلگە شىققان كەنشىلەردى قورعاعان كەزدە وعان قىسىم جاسالدى. ءتىپتى جيىرما جىلدان اسا ۋاقىتقا تۇرمەگە ءتۇسۋى دە مۇمكىن ەدى. بىراق درايزەر قورقىتۋ-ۇركىتۋلەردەن سەسكەنبەدى. 1930 جىلدىڭ مامىرىندا: ء«بىز بۇل مەملەكەتتى دەموكراتيالىق دەيمىز. شىن مانىندە, بۇل وليگارحيا. بيلىك ۆاشينگتوندا ەمەس, ۋولل-ستريتتە ورنالاسقان. ال دەموكراتيا تۋرالى ايتىلىپ جۇرگەن اڭگىمەلەر تەك ءازىل», دەپ اشىق ايتتى.
ەگەر ءسىز امەريكالىق ارمانعا سەنەتىن بولساڭىز, درايزەردى وقىڭىز. ال سەنبەسەڭىز, تاعى دا درايزەردى وقىڭىز. امەريكالىق تراگەدياعا سەنەتىن بولساڭىز, درايزەردى وقىڭىز. ولاي بولماسا دا درايزەردى وقىڭىز. ونىڭ شىعارمالارى اينا سەكىلدى: سەنەتىندەر دە, سەنبەيتىندەر دە ءبىر نارسەنى كورەدى.
درايزەردى نوبەل سىيلىعىنا ۇسىندى. الايدا ماراپات سينكلەر ليۋيسكە بۇيىردى. ول سوندا, اقيقاتىندا نوبەل سىيلىعىنا درايزەر لايىق ەكەنىن, «امەريكالىق ادەبيەتتى جاسقانشاقتىقتان بوساتىپ, ءومىردىڭ شىنايى, كوركەم, باتىل سۋرەتتەرىن بەينەلەۋگە باعىتتاعان» سول ەكەنىن ايتتى.
وسىلايشا, درايزەردى كىم نە دەپ ماقتاسا دا, نوبەل وعان بۇيىرمادى. الايدا بارشا الەم جازۋشى ەڭ ۇلكەن سىيلىققا يە بولدى دەستى: ونى ۋاقىت پەن وقىرمان ماراپاتتادى. سوندىقتان درايزەر شىعارمالارى ءالى كۇنگە دەيىن وقىلىپ كەلەدى. بۇل ءبىر ماڭگىلىك ماياتنيگى ىسپەتتەس.
ايتا كەتەيىك, درايزەر 1927 جىلى كەڭەس وداعىنا كەلدى. كەيىن اقش-تا بۇل ساپار تۋرالى كىتاپ تا شىقتى. ونىڭ «امەريكالىق تراگەديا» رومانىنىڭ ورىسشا نۇسقاسى العاش رەت 1928 جىلى ز.ۆەرشينينانىڭ تارجىمالاۋىمەن شىققان. ال قازاق تىلىنە ءبىرىنشى ءبولىمىن 1960 جىلى ع.اققۇلوۆ پەن ف.ءدىنىسلاموۆ, ەكىنشى ءبولىمىن 1962 جىلى ت.ىسمايىلوۆ اۋداردى.
