قوعام • 23 قىركۇيەك, 2021

جالعان تەرروريزمگە كىمدەر بوي ۇرادى؟

481 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندە ونلاين وتكەن بريفينگ بارىسىندا ەكسترەميزمگە قارسى ءىس-قيمىل دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى دارحان رازۋەۆ بيىلعى جىل باسىنان بەرى 16 جەتكىنشەكتىڭ تەرروريزم تۋرالى جالعان اقپارات تاراتقانى ءۇشىن جاۋاپقا تارتىلعانىن مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەلىمىزدەگى كامەلەتكە تولماعانداردىڭ تەرروريزم اكتىسى تۋرالى وتىرىك حابارلاما تاراتۋىنا قاتىستى ەڭ جوعارى كورسەتكىشى بولىپ سانالادى.

جالعان تەرروريزمگە كىمدەر بوي ۇرادى؟

«جىل وتكەن سايىن جاس­وس­پىرىم­دەردىڭ مۇنداي زاڭسىز قى­لىعى ازايىپ كەلەدى. قازىر شامامەن جىلىنا 1-2 بالانىڭ وسىنداي ورىنسىز ءازىلى مەن ويسىز ءىس-ارەكەتى انىقتالىپ جاتادى. مۇنىڭ بارلىعى ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەتكىنشەكتەر اراسىندا بەلسەندى جۇرگىزىپ كەلە جاتقان ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى دەپ بىلەمىن», دەدى ول.

تەرروريزم اكتىسى تۋرالى كوپە-كورىنەۋ جالعان حابارلاما تارا­تۋدىڭ قوعامدىق تارتىپكە تەرىس اسەر ەتەتىن قاۋىپتى قىلمىس ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن سپيكەر بۇل زاڭسىزدىقتى كەي ادامداردىڭ ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت ادەيى قاي­تالايتىنىن دا اتاپ ءوتتى. جالعان اقپارات تاراتاتىن رەتسيديۆيستەر 2019-2020 جىلدارى قاراعاندى وبلىسىندا, 2017-2021 جىلدارى قوستاناي وڭىرىندە انىقتالعان. پوليتسيا پولكوۆنيگى: «مۇنداي قىلمىسقا باراتىنداردىڭ كوبى­نىڭ دەنساۋلىعىندا پسيحيكالىق اۋىتقۋلار بولادى. سول سەبەپتى ولارعا ءتيىستى مەديتسينالىق كومەك قاجەت», دەدى.

تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت – وسى ۋاقىتقا دەيىن تىركەلگەن بارلىق جارىلعىش زاتتار تۋرالى اقپاراتتاردىڭ بىردە-ءبىرى راستالماعان. ال بۇل دابىل بو­­يىنشا ىسكە كىرىسكەن پولي­تسيا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگان­دا­رى, ورتكە قارسى قىزمەت, قۇت­قا­رۋشىلار جانە مەديتسينالىق جە­­دەل جاردەم قىزمەتكەرلەرىن بوس­قا اۋرەلەۋ دەگەن ءسوز. وسىنداي جالعان اقپارات بويىنشا وقيعا ورنىنا ءبىر رەت بارعاننىڭ وزىندە كۇش قۇرىلىمدارى 300 مىڭ تەڭگەگە دەيىن قاراجات جۇمسايدى ەكەن. ال جۇمىسى توقتاپ قالعان ءىرى كاسىپورىندار مەن ءوندىرىس ورىندارى ءار ساعات سايىن ميلليونداپ شىعىنعا باتادى.

ءىىم وكىلى جالعان اقپاراتتى كوبىنە ادامدار ەرىككەننەن, ءازىل رەتىندە نەمەسە ماس كۇيدە تاراتاتىنىن ايتتى. ال ءار قوڭىراۋدىڭ سەبەبى ءارتۇرلى. مىسالى, بىرەۋلەرى كەك الۋدى كوكسەسە, ەندى بىرەۋلەرى مەكەمەنىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرۋدى, مەكتەپتەگى ساباقتى بولدىرماۋدى ويلايدى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن «تەكسەرمەك» بولىپ, «جارىلعىش زات قويىلدى» دەپ جالعان اقپارات تاراتقاندار دا بار.

«كامەلەتكە تولماعاندار مۇن­داي قىلمىسقا نە ءۇشىن بارادى؟ ولار دوستارىنىڭ اراسىندا وزدەرىنىڭ «باتىر» ەكەنىن كورسەتكىسى كەلەدى, كەيدە ءۇي تاپسىرماسىن ورىنداماعاندىقتان, ساباققا قاتىسپاۋ ءۇشىن وسىلاي ىستەيدى. ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, جالعان حابارلامالار بەرگەنى ءۇشىن سوتتالعانداردىڭ 55 پايىزى قىلمىس جاساعان ساتتە ۋداي ماس بولعان. وتكەن جىلى وسىعان ۇقساس 16 فاكت تىركەلسە, بيىل 14 وقيعا انىقتالىپ وتىر», دەدى د. رازۋەۆ.

«جالعان اقپاراتتاردىڭ 85 پايىزعا جۋىعى ءموبيلدى تەلەفون ارقىلى حابارلانعان. ال ينتەرنەت ارقىلى كەلىپ تۇسكەن فاكتىلەر 8 پايىز شاماسىندا. مۇنداي قىلمىستاردى اشۋ كوپ ۋاقىتتى تالاپ ەتكەنىمەن, كىنالىلەر جازاسىز قالمايدى», دەگەن ءىىم قىزمەتكەرى قوڭىراۋ شالعان ادام داۋسىن وزگەرتسە دە, سيم-كارتاسى مەن تەلەفونىن اۋىستىرسا دا ءبارىبىر تابى­لاتىنىن جەتكىزدى. ءدال وسى قىل­مىستىڭ 90 پايىزدان استامى ءىزى سۋىماي, ءبىر تاۋلىك ىشىندە اشىلاتىنىن مالىمدەگەن سپيكەر جىل باستالعالى بەرى ەلىمىزدە جال­عان تەرروريزمگە قاتىستى 52 قىلمىستىق ءىس تىركەلگەنىن حا­بار­لادى. قازىرگى تاڭدا ونىڭ 28-ءى سوتقا جولدانىپ, 16 ادامعا قا­تىستى ۇكىم شىعارىلعان.

ەلىمىزدە تەرروريزم اكتىسى تۋرالى جالعان حابارلاما تاراتقان­دار 14,5 ملن  تەڭگە كولەمىندە ايىپ­­پۇل ارقالايدى نەمەسە بەس اي بويى تۇزەۋ جۇمىستارىنا تارتىلۋى, سونداي-اق 5 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ نەمەسە شەكتەۋ جازاسى قولدانىلۋى ابدەن مۇمكىن.

«تەرروريزم اكتىسى تۋرالى جال­عان حابارلاما تاراتۋ – ءازىل دە, ەرمەك تە ەمەس, ول – قىلمىس», دەگەن پولكوۆنيك ىستەرىن ىستەپ الىپ, كەيىن قانشا وكىنسە دە قاسكويدىڭ قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلا المايتىنىن ەسكەرتىپ ءوتتى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

شايدوروۆ الەمدىك باق نازارىندا

وليمپيادا • بۇگىن, 12:06

جاساندى ينتەللەكت جاڭىلسا, كىم جاۋاپتى؟

جاساندى ينتەللەكت • بۇگىن, 11:13