Fitch Ratings ساراپشىلارىنىڭ بولجاۋىنشا, ەكىنشى جارتىجىلدىقتا سەكتورداعى تابىستىلىق قالىپتى دەڭگەيدە بولادى, بىراق جاقىن پەرسپەكتيۆادا جاقسى دەڭگەيدە ساقتالادى. بانكتەردىڭ جوعارى تابىستى ءارى ءارتاراپتى بولشەك نەسيەلەۋگە كوبىرەك مويىن بۇرۋى تازا پايىزدىق مارجانى نىعايتا تۇسەدى جانە ترانزاكتسيالىق تابىستاردىڭ وسىمىنە ىقپال ەتپەك.
كەيبىر قارجى ينستيتۋتتارىندا بۇرىنعىدان «مۇراعا قالعان» پروبلەمالىق نەسيەلەر دە بارشىلىق. سوعان قاراماستان پاندەميا باستالعالى بەرى قازاقستاندىق بانكتەر نەسيەسىنىڭ ساپاسى بەرىك بولا تۇسكەن. قاڭتاردان ماۋسىمعا دەيىنگى ارالىقتا بانكتەر 9,3 ترلن تەڭگە نەسيە بەرىپتى. بۇل – رەكوردتىق كورسەتكىش. قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى وسىلاي حابارلاپتى.
ال قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى جاساعان تالداۋ بويىنشا بانك سەكتورىنىڭ جيىنتىق اكتيۆتەرى 30,3 ملرد تەڭگەگە ۇلعايعان. وسى ۋاقىتتا ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ شامامەن 12,4 ترلن تەڭگەنى نەمەسە اكتيۆتەردىڭ 35,8 پايىزىن قۇرايتىن جوعارى ءوتىمدى اكتيۆتەرىنىڭ ەلەۋلى قورى بار. بۇل وتە ماڭىزدى, ويتكەنى وتىمدىلىك قورى بانكتەردىڭ ءوز مىندەتتەمەلەرىن تولىق كولەمدە ورىنداۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
«2021 جىلدىڭ 1 تامىزىنداعى جاعداي بويىنشا بانك سەكتورىنىڭ جەتكىلىكتى كاپيتال قورى بار: نەگىزگى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىك كوەففيتسيەنتى – 20,2 پايىز, مەنشىكتى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىك كوەففيتسيەنتى – 25 پايىز, بۇل جۇيە بويىنشا ورتاشا العاندا بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى تالاپتاردان ايتارلىقتاي اسىپ تۇسەدى. بيىلعى 7 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بانكتەر 812,2 ملرد تەڭگە مولشەرىندە تازا پايدا تاپتى. ونىڭ مولشەرى – 449,9 ملرد تەڭگە. اكتيۆتەر رەنتابەلدىلىگى (ROA) 3,43 پايىز بولسا, كاپيتال رەنتابەلدىلىگى (ROE) – 27,58 پايىزدى قۇرايدى. ال نەسيەلەۋدىڭ جالپى جيىنتىق كولەمى شىلدە ايىندا 1,9 پايىزعا كوبەيىپ, 16 ترلن تەڭگەگە جەتتى», دەپ حابارلايدى اگەنتتىك.
ەكونوميكاعا تەڭگەمەن بەرىلگەن نەسيەلەر كولەمى شىلدەدە 2,3 پايىزعا ءوسىپ, 14,1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ارتقان. سالالىق بولىنىستە بانكتەر نەسيەسىن نەگىزىنەن ونەركاسىپ (14,2 پايىز), ساۋدا (10,9 پايىز), قۇرىلىس (3,3 پايىز) جانە كولىك (2,8 پايىز) سالالارىنا بەرگەن. بۇل رەتتە تۇتىنۋشىلىق ماقساتتاعى نەسيە 4,39-دان 5,1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايعان.
ارينە, نەسيەنىڭ ءتۇپ اتاسى قارىز بولعان سوڭ, ونىڭ دەر كەزىندە قايتارىلماي جاتاتىنى دا زاڭدىلىق. بانك سەكتورىنداعى كليەنتتەر بۇل زاڭدىلىقتان ەشقاشان «اتتاپ» كەتە المايدى. دەگەنمەن نەسيە پورتفەلىنە زالال كەلتىرەتىن مۇنداي تەرىس ارەكەت اسا كوپ ەمەس. 90 كۇننەن استام مەرزىمى وتكەن بەرەشەگى بار كرەديتتەردىڭ ۇلەسى كرەديتتىك پورتفەلدىڭ جالپى كولەمىندە 4,8 پايىزدى نەمەسە 819,2 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, 2021 جىلعى ماۋسىمدا 19,2 ملرد تەڭگەگە نەمەسە 2,4 پايىزعا ۇلعايعان. جەكە تۇلعالاردىڭ پورتفەلىندە 90 كۇننەن استام مەرزىمى وتكەن بەرەشەگى بار قارىزداردىڭ دەڭگەيى – 4,4 پايىز. ال زاڭدى تۇلعالار پورتفەلىندەگى NPL دەڭگەيى – 5,4 پايىز. بۇل رەتتە شاعىن جانە ورتا بيزنەس قارىزدارى دا قوسا ەسەپتەلىپ وتىر. جالپى مەرزىمى ءوتىپ تولەنبەي تۇرعان قارىز ۇلەسى 7,5 پايىز نەمەسە 1,2 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىنىن دا ايتا كەتۋ كەرەك.
البەتتە, تولەنبەي تۇرعان قارىز كولەمى بانكتەردىڭ كۇرەكتەپ تاۋىپ جاتقان تابىسىمەن سالىستىرعاندا تيتىمدەي عانا پروبلەما. سوندىقتان سەكتورداعى ويىنشىلار بۇعان اسا باس اۋىرتا قويمايدى. ولار قازىر قايتسەك نەسيەلەۋدى ارتتىرامىز, كليەنتتەردىڭ موينىنا تاعى قانداي سەبەپپەن نەسيە ىلەمىز دەپ اۋرە. ماتەريالدىق مۇقتاجدىق حالىقتى بانك تابالدىرىعىنان ەرىكتى-ەرىكسىز اتتاتىپ جاتىر. سوندىقتان قورجىنى تومپايىپ, جالى كۇجىرەيگەنى ءۇشىن بانكتەر ءبىرىنشى كەزەكتە حالىققا العىس ايتقانى ءجون سياقتى.
