دەسە دە بەلۋاردان وسەتىن ولەڭشوپ بيىل باسەڭ كورىندى. ساقارامىزعا سۋ تامىزباعان بيىلعى قۋاڭشىلىق كوشكەن بۇلت كىدىرمەي وتپەيتىن تاۋدىڭ ساي-سالاسىنا دا اسەر ەتكەن سىقىلدى. ارينە, تاۋدىڭ ءاپايتوسىن جىپ-جىلماعاي شاۋىپ العانىمەن, قويىن-قولاتتا ءشوپ بار. بىراق باتىستاعى تۇبەكتە مالى جۇتاپ جاتقان اعايىنعا جىبەرۋ ءۇشىن بۇل ءشوپتى ورۋ تەحنيكا كۇشىنە دە, ادام قولىنا دا وڭايعا سوقپايدى. جەر اياعى دا الىس.
العاش كورگەندەر اۋزىن اشىپ, كوزىن جۇماتىن بيىك شىڭعا قابىرعالاي ورلەپ, تومەن قۇلديلايتىن سەرپانتيندەگى جولدىڭ تۇسى تاماشا. قانىڭدى تاسىتاتىن قاۋىپتى دە قىزىقتى ناعىز تاۋ جولى. التايدىڭ اسقارلارى دا وسى ارادان باستالادى. بۇل سەرپانتينگە سوقپاي وتەتىن سونى سوقپاق سالىنىپ جاتقانىنا ءبىراز بولعانىمەن, ءالى پايدالانۋعا بەرىلمەگەن ەكەن. كولىك جۇرگىزۋشىلەرىمەن اڭگىمەلەسسەڭىز, تاۋدىڭ ەكى شىڭىنىڭ اراسىن جالعايتىن كوپىر قۇرىلىسىنىڭ سالىناتىنىنان ءتىپتى ءۇمىت كۇتپەيتىنىن بايقايسىز. جول قۇرىلىسشىلارىنىڭ ميمىرت تىرلىگىنە بەرىلگەن ءادىل قورىتىندى. راسىندا, كەڭ دالاداعى ءتۇزۋ جولدى شيرەك عاسىر سالاتىن شاباندىق پەن تاۋدىڭ جاقپار تاستارىن قوپارىپ تىرەك ورناتىپ, كوپىر سالۋدىڭ اراسى جەر مەن كوكتەي عوي...
قوش, التاي اۋدانىنا ەنگەندە وڭ جاقتا كوكجيەكپەن استاسىپ كەتەتىن بۇقتىرما تەڭىزى دە, سول جاعىڭىزدان موينىن ءيىپ تاعزىم ەتكەن ساپ-سارى كۇنباعىس القابى دا استە جولاۋشىنى جالىقتىرماي اسقار التايدىڭ تورىنە ۇزاتىپ سالادى. ءبىز كاتونقاراعاي اۋدانىنا جەتكەندە تاۋ ىشىندە تەز قوشتاساتىن جارىق كۇن ءجۇزىن جاسىرىپ, قويۋ قاراڭعى تۇسكەن ەدى. تاۋلار تۇندە تۇنەرىپ, توبەڭنەن ءتونىپ, سۇستى كەيىپكە ەنەدى.
قاراعايدان قيىپ سالعان قوناق-ءۇيدىڭ شايىر يىسىنە بالقىپ, ۇيقىمىز قانىپ-اق قالعان ەكەن. ءبىز توقتاعان «توپقايىڭ» شيپاجايى – توپقايىڭ اۋىلىنىڭ ءدال ىرگەسىندە ورنالاسقان. جەلكەسىندەگى بۇركىت شىڭى بۇلتقا ورانىپ بىردە كورىنسە, بىردە كورىنبەيدى. بۇل – قازاقتىڭ قارا سوزىنەن مارجان تەرگەن كلاسسيك جازۋشى قاليحان ىسقاقتىڭ اۋىلى. وسى ارادا ىلگەرىدە سالىنعان «ەكى دوس» شيپاجايى دا قاناتتاس تۇر. ونىڭ اتاۋى كەيىن «نۇربۇلاق» بولىپ وزگەرگەن-ءدى. ءبىز كەلگەندە Resort دەگەن ءساندى اتاۋدى تاعى تاڭىپتى. اۋدان «بايان», «جانات», «مارالدى» سياقتى باسقا دا پانتى شيپاجايلارى قىزمەت كورسەتەدى. جالپى, كاتونقاراعاي اۋدانى ەلىمىزدەگى تۋريستىك تارتىمدى وڭىرلەردىڭ ءبىرى ەكەنى بەلگىلى. ءتور التايعا ەڭ اۋەلى مۇزتاۋدى, راحمان قاينارىن كورگىسى كەلەتىن تابيعاتقا قۇشتار تۋريستەر كوپ كەلەدى. سونداي-اق اڭشىلىققا اۋەس جاندار دا ءجيى ات باسىن بۇرىپ تۇرادى. ويتكەنى تاۋدا ايۋدان باستاپ, ارقار, تاۋتەكە, ءىلبىس, ۇلار سىندى اڭ-قۇستار جەتەرلىك. كەيبىرى «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن. ال كوپشىلىگىنىڭ ءتۇۋ الىستان ىزدەپ كەلەتىن نەگىزگى دۇنيەسى – بۇعى بۇلاۋى. سەبەبى التايدىڭ الپىلىك بەلدەۋى – دارىلىك شوپتەرگە ەرەكشە باي. اتاپ ايتقاندا, مارال وتى, التىن تامىر, ءجۇپارشوپ, كيىك وتى, جالبىز, شايقۋراي, يتمۇرىن, تۇيمەداق, ساسىقشوپ, اندىز, بوزارشا, تاڭقۋراي, بالقۋراي, مىڭجاپىراق, قاراقات سياقتى تاۋ شوپتەرىنىڭ ارقايسىسىنىڭ ەمدىك قاسيەتى مول. اقباس شىڭدارداعى مۇزدىقتاردان اعىپ كەلەتىن تاۋ وزەندەرىنىڭ مينەرالعا قانىق سۋىن دا سىمىرە بەرگىڭىز كەلەدى. مىنە, وسىنداي وتتى جەردە جايىلعان ءتورت ت ۇلىگىڭىزدىڭ ەتى دە, ءسۇتى دە ءدارۋ بولعاندا, قيا شىڭنىڭ بوكتەرىندە وسكەن وسىمدىكتى عانا قورەك ەتەتىن بۇعى-مارالداردىڭ ءمۇيىزى التىنعا باعالانادى دەسە دە بولعانداي. ءبىر كەزدەرى شەت مەملەكەتەردەن كەلىپ جيناپ الىپ كەتەتىن بۇل شاڭىراقتاي مۇيىزدەردى بۇگىندە كاتونقاراعايلىقتاردىڭ وزدەرى دە وڭدەپ, كادەگە جاراتۋدى مەڭگەرىپ العان. ماسەلەن, اۋداندا «اقسۋ-دەەن», «بايان» سياقتى بۇعى مۇيىزىنەن دايىن ءونىم وندىرەتىن كاسىپورىندار بار. ولاردىڭ ونىمدەرى استانا مەن الماتىنىڭ ساۋدا سورەلەرىندە تولىپ تۇر.
كاتونقاراعايدىڭ ەڭ نەگىزگى شارۋاشىلىقتارىنىڭ ءبىرى – مارال شارۋاشىلىقتارى. جىل ون ەكى اي وسىرەتىن بۇعىڭىزدىڭ ەتى ەمەس, ءمۇيىزى باعالى. ونىڭ قۇرامىندا ادامنىڭ يممۋندىق جۇيەسىن نىعايتاتىن ءتۇرلى پايدالى دارۋمەندەر, ليپيدتەر, فوسفوليپيدتەر, امين قىشقىلى بار. بالانىڭ بىلەگىندەي جۇپ-جۇمساق بولعان كەزىندە ارالاپ كەسىپ الاتىن بۇل ءمۇيىزدىڭ پايداسى ۇشان-تەڭىز. شيپاجايدا ەم الۋشىلار «سرەزكا» دەپ ايتاتىن بۇل ناۋقان شىلدە ايىنا تۋرا كەلەدى. ال تامىزدان باستاپ بۇعى ءمۇيىزى قاتا باستايدى. مىنە, وسى ءمۇيىز كەسۋ ءساتى كاتونقاراعايلىقتار ءۇشىن كۇندەلىكتى قارا جۇمىستىڭ ءبىرى بولسا, تۋريستەر ءۇشىن شوۋ باعدارلاماسى دەسە دە بولعانداي. ويتكەنى تاڭسارىدەن ءمۇيىز كەسۋگە جينالاتىن ەم الۋشىلاردىڭ ءبارى ءمۇيىز كەسەتىن ستانوكقا كىرگىزگەن بۇعىعا تونەدى. امال قايسى, ستانوك قىسقان تارپاڭ جانۋار وقشىرايىپ باداناداي كوزدەرىن اۋدارىپ, توڭكەرگەنى بولماسا تىرپ ەتە المايدى. مىنە, ءاپ-ساتتە شاڭىراقتاي ايبىندى ءمۇيىزىن كەسىپ العان سوڭ شارۋاشىلىق قىزمەتكەرلەرى تۇقىلىنان اققان قاندى ءسپيرتتى ىشىمدىك قۇيعان ىدىسقا جيناپ, كەلۋشىلەرگە ۇسىنادى. الگى بەلگە قۋات بەرەتىن «پانتوكرينىڭىزدىڭ» ەڭ نەگىزگىسى وسى. ال كاسىپورىندار مورلەپ, قۇتىعا قۇيىپ شىعاراتىن ونىمگە قوسىمشا دارىلىك شوپتەر, تاعى باسقا قوسپالار قوسىلادى. كەسىلگەن ءمۇيىزدى اۋەلى كونسەرۆاتسيالاۋ ءۇشىن قايناتادى. قايناعان ءمۇيىزدىڭ سورپاسى قوسىلعان بۇلاۋعا (ۆانناعا) شيپاجايعا كەلۋشىلەر شومىلادى. كۇندەلىكتى ەكى مارتە قابىلدايتىن وسى سەانس ادام دەنساۋلىعىنا وتە پايدالى. اعزانىڭ يممۋندىق جۇيەسىن نىعايتادى. بۇلشىق ەتتى نارلەندىرەتىن, تەرىنى جاسارتاتىن قاسيەتى دە بار. ياعني ەڭ ساپالى كوسمەتيكانىڭ دا سيپاتىنا يە. سونداي-اق قىستىگۇنى تيەتىن تۇماۋ مەن سۋىقتىڭ الدىن الادى. شوربۋىن, قۇياڭ, وستەوحوندروز, ارترەسكلەروز, اسقازان جاراسى, قانى ازدىق, بەلسىزدىك اۋرۋلارىنا جاقسى ەم بولادى. اقىل-وي كۇيزەلىسى مەن دەنەنىڭ شارشاۋىن باسادى. +38+43 گرادۋستا دايىندالاتىن استاۋداعى بۇلاۋعا تۇسكەن سوڭ التايدىڭ دارىلىك شوپتەرىنەن دايىندالعان فيتوشايدى التاي بالىمەن بىرگە بەرەدى. دەل-سالىڭىز شىعىپ تەرلەگەندە, دەنەدەگى زياندى زاتتار دا تەرمەن بىرگە شىعىپ, ادام اعزاسى تازارا تۇسەدى. زات الماسۋدى, اس قورىتۋدى جاقسارتىپ, ۇيقىنى رەتتەيدى. سوندىقتان بەيمازا تىرلىككە بەيىم قالالىقتار ءۇشىن بۇعى بۇلاۋىمەن ەمدەيتىن شيپاجايلار مىڭ دا ءبىر ەم دەسە دە بولادى.
سوڭعى ەكى جىلدا الەمدى شارپىعان ىندەتتىڭ داۋاسى دا وسى جەردە سەكىلدى. سەبەبى مۇندا التايدىڭ اتى الىسقا كەتكەن بالقىمىزى بار. ءار اۋىلدىڭ توڭىرەگىندە دەرلىك بيە ساۋشىلار قونىستانعان, اقشاڭقان كيىز ۇيلەرىن تىگىپ, قىمىزحانالارىن اشقان. جول بويى توقتاپ, ءتىل ۇيىرگەن ساۋمال مەن قىمىزدان ءشول باسۋعا بولادى.
توپقايىڭ شيپاجايىنىڭ يەسى داۋرەن قاليبەكوۆ تە ءتۋريزمنىڭ كلاستەرلىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا بار كۇش-جىگەرىن جۇمساپ جاتىر ەكەن. البەتتە, الىس اۋىلدا قىزمەت كورسەتۋ نىسانىن اشۋ قيىنعا سوقسا دا تۋعان اۋىلىن تۇلەتۋدى جەكە كاسىپكەرلىكپەن ۇشتاستىرۋدى ويلاعان شارۋاقور ازاماتقا وتباسى دا, تۋعان-تۋىستارى دا بولىسىپ جاتقانىنا ريزا بولاسىز. بىرنەشە جىل بۇرىن مەملەكەتتىك قىزمەتتە بولعان داۋرەن توقتاسىن ۇلىنىڭ ءوزى شيپاجاي جۇمىسىنا باسشىلىق جاساپ, كەرەك-جاراعىن قامداسا, زايىبى گۇلۆيرا اكىمشىلىك, ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن ۇيلەستىرەدى. ۇلدارى جاندوس پەن يسلام بۇعى مەن جىلقىنىڭ, ءتورت ت ۇلىكتىڭ باعىمىنا جاۋاپتى. اجەسى گۇلجامال بيەلەردىڭ كۇندەلىكتى بەس ساۋىمىن قامتاماسىز ەتەدى. مايىن شايقاپ, سۇزبەسىن ءسۇزىپ, اپپاق قۇرتتارىن سورەگە جايادى. قىزدارى نازەركە مەن جانەركە شيپاجايدىڭ اس-سۋىن قامداپ, تازالىعىن, باسقا دا قات-قابات جۇمىسىن تاپ-تۇيناقتاي رەتتەپ وتىرادى. اۋىلدا كوزىن تاپقان ازاماتقا جۇمىس جەتكىلىكتى. سودان دا بولار, جازدىڭ ۇزاق كۇنىندە ءتورت ت ۇلىككە جەمشوپ, بۇعى-مارالعا سۇرلەم دايارلاۋعا دە ۋاقىت تاۋىپ, ۇيدە قۇس تا, بال اراسىن دا ءوسىرىپ وتىرعان وتباسىنىڭ ەڭبەك ۇلگىسى ۇيرەنەتىن ءۇردىس.
«توپقايىڭنىڭ» سانمەن ساپ تۇزەگەن دەمالىس ۇيلەرىنىڭ قاتارى الداعى جىلدارى ارتا تۇسپەك. قاراعايدان قيىپ سالعان ۇيلەردىڭ ساپاسى دا جوعارى بولادى. ىرگەدەن سالىپ جاتقان قۇرىلىس باسىنداعى شەبەرلەر قازىر كاتونقاراعايدا ءۇي باعاسى ارزان ەكەنىن, جارتى عاسىر بۇرىن اعاشتان سالىنعان ۇيلەردىڭ ماتەريالدارىن ءالى دە پايدالانۋعا بولاتىنىن ايتادى. ءيا, ۋىلجىعان ۋىز تابيعاتى قانداي كورىكتى بولسا دا, اۋداندا ادام ازايىپ بارادى. كوشىپ كەتۋشىلەر كوپ. ء«بىزدىڭ جاقتا قىس ۇزاق» دەپ ورالحان بوكەي جازعانداي, التايدىڭ التى اي قىسى دا شارۋا ادامىن قاجىتىپ جىبەرەتىنى راس. دەسە دە وسى ءبىر قازاقستاننىڭ شۆەيتسارياداي شۇرايلى جەرىندەگى اتاقونىسىن ساقتاپ, شارۋاسىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان ادامداردىڭ ەرىك-جىگەرىنە ريزا بولاسىز.
