ارينە, بۇل جاعدايات پاۆلودار وبلىسىنا عانا قاتىستى ەمەس, دەگەنمەن ءبىزدىڭ ءوڭىرىمىزدى مىسالعا الا وتىرىپ, مەملەكەتتىك اپپاراتتا بولاتىن اۋىس-تۇيىستەر ماسەلەسى تۋرالى قىسقاشا توقتالۋدى ءجون دەپ سانادىق. بىرىنشىدەن, سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ جۇكتەمەسى ايتارلىقتايارتتى جانە الداعى ۋاقىتتا ازاياتىن ءتۇرى بايقالمايدى. وكىنىشكە قاراي, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ءبارى بىردەي مۇنداي جۇكتەمەگە توتەپ بەرە المايدى. مەملەكەتتىك قىزمەتپەن قوش ايتىساتىندار دا بار. ماسەلەن, ءبىر عانا كورسەتكىشتى – ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن الىپ قاراساق. سوڭعى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە وبلىس اكىمىنىڭ اپپاراتىنا تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ سانى ءبىر جارىم ەسەگە ارتىپ, 40 مىڭنان 60 مىڭعا دەيىن جەتتى. بۇل تەك وبلىستىق اپپاراتقا تۇسكەندەرى عانا. بۇدان بولەك, 23 باسقارما, 13 قالا مەن اۋدانداردىڭ اكىمدىكتەرى بار. تۇرعىنداردىڭ وتىنىشتەرىنەن بولەك, ورىندالۋعا ءتيىستى جوعارى باسشىلىقتىڭ تاپسىرمالارى, نىسانالى ينديكاتورلار جانە باسقا دا مىندەتتەمەلەر بار. ارينە, مەملەكەتتىك قىزمەت جۇمىسقا جانىڭمەن بەرىلىپ, كۇندىز-ءتۇنى ەڭبەك ەتۋدى تالاپ ەتەدى, بىراق كوپ ادام بۇعان شىدامايدى.
پاندەميا جاعدايدى ودان سايىن قيىنداتا ءتۇستى. قىزمەتشىلەر شتاتىنىڭ 80%-ى قاشىقتان جۇمىس ىستەپ, ءبىرازى اۋىرىپ جاتقاندا جۇمىستىڭ مۇنداي كولەمىن اتقارۋ قيىنعا سوقتى. كوپشىلىك بىلمەيتىن ءبىر جايت – وتكەن جىلى پاندەميانىڭ ءورشىپ تۇرعان كەزىندە وبلىستىق دەنساۋلىقساقتاۋ باسقارماسىندا بەس قىزمەتكەر عانا جۇمىس ىستەدى. ونىڭ ىشىندە باسشى دا بار. ارينە, وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ اۋرۋحانالاردىڭ باس دارىگەرلەرى مەن وڭىرلىكدەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ارداگەرلەرىنىڭ الەۋەتىن ۇتىمدى پايدالانا ءبىلدى. دەگەنمەن بۇل اسا قيىن كەزەڭ ەدى. قاۋىپتىكەزەڭ اياقتالعاندا دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءوز ەركىمەن قىزمەتىنەن كەتۋگە شەشىم قابىلدادى. پاندەميا باستالعاننان بەرى جۇمىسپەن قامتۋ, بيزنەس جانە باسقا سالالاردى قولداۋ قاجەتتىلىگى ارتقانى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
ماسەلەنىڭ ەكىنشى جاعىنا كەلەر بولساق, كوپ جاعدايدا ساباقتاستىق ينستيتۋتى جۇمىس ىستەمەيدى. تاجىريبەلى ارىپتەستەردىڭ ورنىنا جاڭا كادرلار كەلەدى. ولاردىڭ تاجىريبەسى, قالادا نەمەسە وبلىستا قوردالانعان ماسەلەلەر تۋرالى حابارىنىڭ از بولۋى ءجيى كەزدەسەدى. كەي كەزدەرى جاسماماندار بىلەك سىبانىپ جۇمىسقا كىرىسسە دە, كوپتەگەن «تاريحي» پروبلەمامەن بەتپە-بەت كەلىپ, تايقىپ شىعادى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ قاتاڭ تالاپتارى مەن جالاقىنىڭ كولەمى ەڭبەك نارىعىنىڭ زاماناۋي ترەندتەرىنە ساي كەلمەيدى. قازىرگى كەزدە بىلىكتى ماماندار ءۇشىن فريلانس, شەتەلدىك كومپانيالاردا ونلاين جۇمىس ىستەۋ سياقتى باسقادا جوعارى جالاقى تولەنەتىن مۇمكىندىكتەر بار. ءبىر جارىم جىلدىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ 192 قىزمەتكەرى مەملەكەتتىك قىزمەتپەن قوش ايتىستى. ولاردىڭ ىشىندە ماقالادا ەسىمى اتالعان ارىپتەسىمىز دە بار. قالاي دەگەنمەن دە, ول قىسقا مەرزىم ىشىندە سالانى دامىتۋدىڭ ءتيىمدى مەحانيزمىن ىسكە قوسىپ ۇلگەردى. سوندىقتان ساباقتاستىق ءپرينتسيپى ءوز جەمىسىن بەرەدى دەپ ويلايمىز. ماقالادا ايتىلعان كەيبىر باسشىلاردىڭ بۇرىنعى قىزمەتىنە ورالۋى دا وڭتايلى ناتيجە كورسەتۋى ءتيىس. بۇعان ولاردىڭ ينستيتۋتسيونالدىق جادىسى كومەكتەسەدى.
ءۇشىنشى جانە ءبىزدىڭ ويىمىزشا ەڭ ماڭىزدى ماسەلە – ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسى. ونىڭ ساپاسى ناشار دەۋدەن اۋلاقپىز. الايدا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ بىلىكتىلىگى مەن قۇزىرەتتىلىكتەرىن ۇزدىكسىز ارتتىرىپ وتىرماساق, ەرتە مە, كەش پە, مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىندا كاسىپقويلاردىڭ سانى ازايا تۇسەدى. قازىرگى كەزدە پاۆلودار وبلىسى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرىنىڭ قاتارىندا پرەزيدەنتتىك جاس كادرلار رەزەرۆىنىڭ ءتورت مۇشەسى, «بولاشاق» ستيپەندياسى مەن مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ 22 تۇلەگى, التى عىلىمي دارەجە يەگەرى بار. ولاردىڭ سانى سوڭعى ءبىر جارىمجىل ىشىندە 1,2 ەسەگە ازايدى. بۇل – ءبىز ءۇشىن وكىنىشتى جاعداي. سەبەبى كەي جاعدايلاردا كرەاتيۆتى, تىڭ شەشىم قابىلداۋعا ءازىر ادامدار قاجەت ەكەنىن كورىپ ءجۇرمىز. ماقالادا ەسىمى اتالعان ءبىر ارىپتەسىمىز پرەزيدەنتتىك جاس كادرلار رەزەرۆىنىڭ مۇشەسى عانا ەمەس, ۇزدىك ۇشتىكتىڭ قاتارىندا ەكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ول قاتاڭ ىرىكتەۋدەن ءوتىپ, پاۆلودار وبلىسىنا«ورتالىق-ءوڭىر» روتاتسيا جەلىسى بويىنشا قىزمەتكە تۇردى. ماسەلەگە ورالار بولساق, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ اۋىس-ءتۇيىس سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – ءبىلىم مەن داعدىنىڭ ازدىعى. مۇنى مويىنداۋىمىز قاجەت.
ارينە, پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمدىگى پروبلەمالاردى مويىنداۋمەن شەكتەلمەيدى. ايماق باسشىسىنىڭ العاشقى باستامالارىنىڭ ءبىرى – اكىمدىك جۇيەسىندە فۋنكتسيونالدىق ساراپتاما جۇرگىزۋ. پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن ولاردىڭسەبەبى مەن العىشارتتارىن ءتۇسىنۋ قاجەت ەكەنى بەسەنەدەن بەلگىلى. دارىگەر دە دياگنوز قويماي تۇرىپ, ەمدەۋگە كىرىسپەيدى عوي. بۇدان بولەك, فۋنكتسيالاردىڭ قايتالانۋى, باسقارۋ نورمالارىنىڭ بۇزىلۋى جانە باسقا دا ولقىلىقتار انىقتالدى. فۋنكتسيونالدىق ساراپتامانىڭ ناتيجەسى بويىنشا ابىلقايىر سقاقوۆ بىرقاتار جۇيەلى شەشىم قابىلداپ, ءوزىنىڭ ورىنباسارلارى مەن باسقارمالاردىڭ قۇزىرەتتىلىكتەرىن قايتا ءبولىپ, وبلىس اكىمى اپپاراتىنىڭ جانە الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنىڭ شتاتتارىنىڭ تورتتەن ءبىر بولىگىن قىسقارتتى.
الايدا بۇل شارالاردىڭ ءوزى ازدىق ەتەدى. ماسەلەن, ادامي كاپيتال ساپاسىنىڭ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن تۇبەگەيلى شارالار قاجەت. بۇل تەك مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى دايارلاۋعا قاتىستى ەمەس. پروبلەما ءار سالادا بار. ايماق باسشىسى مۇنى جاقسى تۇسىنگەندىكتەن مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا, ۇستازدار مەن وقۋشىلاردى قولداۋعا كوپ كوڭىل بولەدى. سونداي-اق ابىلقايىر سقاقوۆ تەوريانى تاجىريبەمەن ۇشتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وڭىرلىك جانە ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورىندارىمەن تىعىز ارىپتەستىك ورناتتى.
ايماق باسشىسىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى شەشىمى – مەملەكەتتىك باسقارۋ اپپاراتىنا تسيفرلى جوبالاردى ەنگىزۋدى قارقىندى جۇزەگە اسىرۋ. قازىرگى كەزدە پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمدىگىندە اقپاراتتىق-ساراپتامالىق جۇيە, تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جۇيەسى, احۋالدىق-ساراپتامالىق ورتالىق جانە باسقا دا جوبالار جۇمىس ىستەپ تۇر. ولار مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى قاعازباستىلىقتان ارىلتىپ, شەشىم قابىلداۋ مەرزىمدەرىن قىسقارتۋعامۇمكىندىك بەردى. ەڭ باستىسى – قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ ساپاسىنىڭ ارتۋى. ماماندار بارلىق اقپارات پەن سالانىڭدامۋ ترەندتەرىن ءبىر جۇيەدەن كورىپ وتىرعاندا, ولارعاجاعدايدى ساراپتاۋعا جانە تەز شەشىم قابىلداۋعا دا اناعۇرلىم ىڭعايلى بولادى.
ف. بىقاي بۇل جۇيەنىڭ ىڭعايلىلىعىن ماقالا باسىلىپ شىققاننان كەيىن ءبىزدىڭ شاقىرۋىمىزبەن جاعداياتتىق-ساراپتامالىق ورتالىققا كەلىپ, ءوز كوزىمەن كورگەن ەدى. ورتالىقتىڭ ماماندارى – سالالىق باسقارمالاردىڭ بىلىكتى ماماندارى. سول كۇنى ولار شارۋالارعا سۋبسيديالار بەرۋگە بايلانىستى بيزنەس-ۇدەرىستەردىڭ ساراپتاماسىن اياقتاعان ەدى. انىقتالعانداي, سۋبسيديالاۋعا قاتىستى شارالاردىڭ مەرزىمىمەن جۇمسالاتىن ۋاقىتتى ەش قيىندىقسىز قىسقارتۋعا بولادى ەكەن. ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىسى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسىنا جولداندى.
ءبىز فاريدا شايماردانقىزىنا وزەكتى ماسەلەنى ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت حالىققا شىنايى اقپارات تاراتىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق باسىلىمنىڭ بەتىندە كوتەرگەنى ءۇشىن العىسىمىزدى ايتا وتىرىپ, بۇل جايتتار وبلىس باسشىلىعىنا جاقسى تانىس ەكەنىن جانە كەشەندى شارالار ارقىلى جۇيەلى تۇردە شەشىلىپ جاتقانىن جەتكىزگىمىز كەلەدى. سونداي-اق ءبىز مامانداردى مانساپ ساتىسىنداعى ورلەۋىنە ەمەس, ولاردىڭ جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىنە قاراي باعالاۋعا باسىمدىق بەرەمىز.
پاۆلودار وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى
