ونەر • 05 تامىز, 2021

نۇرحاننىڭ دومبىراسى

770 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

ارقالىق قالاسىنداعى وبلىستىق دالا ولكەسى تاريحى مۋزەيىندە تاعىلىمدى تاريحتان سىر شەرتەتىن كونە جادىگەرلەر جەتەرلىك. سونداي اسىل دۇنيەنىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى, اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نۇرحان احمەتبەكوۆ­تىڭ دومبىراسى.

نۇرحاننىڭ دومبىراسى

بۇل قۇندى جادىگەردى مۋ­­زەيگە اقىننىڭ بالاسى ما­لىكزادانىڭ ۇيىن­دەگى تۇ­راعال اجەمىز تاپسىرعان. نۇر­حان اتامىز جازباشاعا دا, سۋىرىپ سال­ماعا دا جۇيرىك, ارقالى اقىن بولعان. تۇعىرلى تالانت يەسى كلاسسيكالىق شىعىس ۇلگىلەرىنىڭ جەلىسىمەن بىرنەشە داستان جازدى. ماسەلەن, «مىڭ ءبىر ءتۇن» ەرتەگىسىمەن باي­­­لانىستىرعان «قا­مارلى زا­مان», «البان جۇپار حانىم» اتتى شىعارمالارى ەل ارا­­سىنا كەڭىنەن تانىلدى. سونداي-اق ونىڭ ومىردەگى تاريحي وقيعالاردى پوە­زيا تىلى­مەن سويلەتكەن «ەسىم سەرى», «قارعا», «امانگەلدى» داس­تان­­­دارىن جۇرتشىلىق ءالى كۇنگە دەيىن تامسانىپ ايتادى. اسىرەسە, اقىننىڭ وتكەن عا­­سىردىڭ 30-شى جىلدارىنداعى الاپات اشتىق شىندىعىن ال­­عاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جازعان «كۇلاندام» داستانى – ادە­بيەتىمىزدىڭ اسىل قازى­نا­سىنا قوسىلعان سۇبەلى تۋىندى دەۋگە بولادى. اقىن وسى شى­عارماسى جانە كەنەسارى مەن ناۋرىزبايدى جىرلاعانى ءۇشىن سول جىلدارى ءبىراز قۋعىن كورگەن.

نۇرحان احمەتبەكوۆ زامانداس­تارى ومار شيپين, قاشقىنباي قاز­ ۇلى, ءسات ەسەن­باەۆ, قۇتجان قانجى­عالين, ءالي دوسىباەۆ, احمەت­حان ابى­قاەۆ, مولداحمەت تىربيەۆ, مايتاش سماعۇلوۆ سەكىلدى اقىندارمەن تىزە قوسىپ, ۇلت­تىق ايتىس ونەرىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوستى. 1943 جىلى وتكەن رەسپۋبليكالىق اي­­تىستىڭ جەڭىمپازى بولدى.

ارداقتى ازامات اقىن­دىق­­پەن بىرگە قىزمەتتى دە قا­تار الىپ, 1936-1946 جىل­دارى تورعاي وڭىرىندە اۋ­دان­­ارالىق حالىق تەاترىن ۇي­ىم­داستىرىپ, ەل ىشىندەگى ونەرلى ادامداردى توپتاس­تىرىپ, بىر­نەشە قويىلىمدار ساحنا­لادى. سوعىس جىلدارى­ندا جالىندى جىرلارىمەن ەلدىڭ جىگەرىن جانىپ, جە­ڭىسكە دەگەن ۇمىتتەرىن وياتتى. ايتۋلى اقىننىڭ بۇ­گىنگە دەيىن «تو­سىن تولعاۋى», «امان­گەل­دى», «جاساۋىل قىر­عى­نى», «ن.اح­مەتبەكوۆ» تاڭ­دا­مالى شىعارمالارى سەكىلدى بىر­نەشە كىتاپتارى جارىق كور­­گەن. ۇلت رۋحانيا­تىنا شۇ­رايلى شىعارمالارىمەن ول­شەۋسىز ۇلەس قوسقان نۇرحان اتا­مىزدىڭ قا­سيەتتى قارا دومبىراسى – بارشا قازاق ءۇشىن با­عالى جادىگەر دەسەك ارتىق ەمەس.

سوڭعى جاڭالىقتار