قوعام • 04 تامىز، 2021

ۇلتتىق مۇددەگە جۇمىس ىستەيتىن ۋاقىت كەلدى

119 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەتتىك ەتنوساياسات، ونىڭ ىشىندە ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناس – وتە نازىك تە كۇردەلى سالا. دەمەك بۇل باعىتتاعى جۇمىس تا مۇقياتتىلىقتى تالاپ ەتەدى. كەيدە اۋىزدان ابايسىز شىققان ءبىراۋىز ءسوزدىڭ ءوزى ۇلكەن كەلەڭسىزدىككە اكەلىپ سوعىپ جاتادى. وسىنى ەسكەرسەك، بۇل سالادا قىزمەت اتقاراتىن بارلىق ماماننىڭ ءىس-قيمىلى، كوزقاراسى مەن ۇستانىمى سكالپەلمەن كۇردەلى وتا جاسايتىن كاسىبي حيرۋرگتىڭ تىڭعىلىقتى ارەكەتى ىسپەتتەس بولۋى قاجەت. 

ەتنوساياسات كوزبوياۋ­شى­لىق، فورماليزم، توقىراۋ مەن جات­تان­دىلىقتى جاراتپايدى. ءبىر جەردە قوز­عالماي تۇرىپ قالساڭ دا نەمەسە باياعى ءبىر سوقپاقپەن جۇرە بەرسەڭ دە كوش­تەن قالىپ قويۋ قاۋپى تۋىندايدى. ال وعان جەڭىلتەكتىك پەن جايباراقاتتىق قوسىلسا، قوعامنىڭ بەرەكەسى كەتۋى مۇم­كىن. دەمەك زامانداستارىمىزدىڭ ۇس­تا­ناتىن بۇگىنگى باستى قاعيدالارى جا­ۋاپ­­كەرشىلىك پەن مۇقياتتىلىق، جا­ڭا­شىل­دىق پەن پاتريوتيزم بولۋى قاجەت.

ەلىمىزدە ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى بولعان ماعان بۇل سالانىڭ تىنىس-تىرشىلىگى ەتەنە جاقىن، تاريحى تانىس، باعىتى مەن ماقساتتارى انىق. تۇڭعىش پرەزي­دەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ يگى باستاما­سى­مەن قۇ­رىل­عان قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سىنىڭ كوپەتنوستى قوعامنىڭ ۇي­لە­سىمدى تۇ­تاس­تى­عىن قالىپتاستىرۋ جو­لىندا ات­قار­عان مىندەتى ەڭسەلى ەكەنى بار­شا­عا ءمالىم. بىراق زامان ءبىر ورنىندا تۇرمايدى عوي، قوعامىمىز ۋاقىت وتە كەلە وزگەرىستەر مەن جاڭارتۋلاردى تالاپ ەتەدى. ەگەر 90-جىلدارى قازاقس­تان­دىق­تاردىڭ ال­دىن­دا ءبىر ماق­س­ات تۇرعان بولسا، بۇگىنگى كۇن­­­نىڭ تالاپتارى مەن سۇ­را­نىستارى مۇل­دەم باسقا. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ،  اتالعان سالا جۇمىسىنا دا كۇردەلى وزگەرىستەر مەن جاڭا باعىتتار ەنگىزۋىمىز قاجەت. ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناس ما­دەنيەتىندەگى كەيبىر «ەك­پىندەردى» اۋىس­تىرىپ، تىڭ باستامالاردى قولعا العان ءجون.

مەن نەنى مەڭزەپ وتىرمىن؟ مىسالى، ءبىز قۇرعان ەتنوبىرلەستىكتەردى الايىق (كەزىندە ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتار دەپ اتالعان). باستاپقىدا ولار ۇلتتىق جاندانۋ پروتسەستەرىن ەڭسەرىپ، ءاربىر ەتنوس ءوز مادەني قۇندىلىقتارى مەن سالت-ءداستۇرى، ءتىلى مەن ءدىنىنىڭ دارىپتەلۋىن كوزدەدى. بۇل ماقساتتى ولار ءساتتى ىسكە اسىردى دەپ ايتۋعا بولادى. ويتكەنى مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلگەن قولداۋ مەن كومەك جەتكىلىكتى بولدى. وعان ءوز باسىم كۋا. شەتەلدەرگە ساپارعا شىققاندا ەلىمىزدە بولىپ جاتقان جاڭالىقتاردى ايتىپ، ءار­بىر ەتنوس وكىلدەرىنە كورسەتىلىپ وتىر­­عان قامقورلىق جايىندا اڭگىمە قوز­عا­ساق، سۇحباتتاستارىمىزدىڭ جۇ­زى­نەن قىزىعۋشىلىقتى بايقاپ، ەلى­مىز­دەگى سارا ساياساتتىڭ جەڭىستەرىمەن ماقتاناتىنبىز. بىزدە ەتنوبىرلەستىكتەر ءۇشىن ارنايى دوستىق ۇيلەرى سالىنىپ، ونىڭ جۇمىسى تىڭعىلىقتى قار­جى­لان­دىرى­لادى دەسەك، شەتەلدىكتەر سەنەر-سەن­بەس­تەرىن بىلمەي، تاڭعالاتىن. ءالى دە سولاي.

ايتكەنمەن، ءاربىر قول جەتكەن جەتىس­تىك تە زامان تالابىنا ساي وزگەرىس­تى قا­جەت ەتەدى. بۇگىندە قازاقستان وركە­نيەت تو­رىندە ورنىن ويىپ العان ءىرى مەم­لە­كەتكە اينالدى. دەمەك ارمان-ماقسات­تا­رىمىز دا ىرىلىكتى قاجەت ەتەدى. بۇل باعىتتا ەتنوبىرلەستىكتەردىڭ دە العا قويعان جوبا-جوسپارلارى مەن ماقسات-مۇددەلەرى وزگەرۋگە ءتيىس. ورتاق ۇلتتىق مۇددەگە جۇمىس ىستەيتىن ۋاقىت كەلدى. ول – ۇلى دالا مۇددەسى، تۋعان جەردىڭ ءتول مادەنيەتى مەن ءتىلىن، ءتول رۋحانيا­تىن دارىپتەۋ مۇددەسى. ءبىز تۇتاس ەل بو­لىپ قالىپتاسىپ، كىندىك قانىمىز تامعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ارت­تىرىپ، قاسيەتتى توپىراعىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى تولىعىمەن سەزىنۋ ءۇشىن ورتاق ءتىل – قازاق تىلىندە سويلەۋىمىز قاجەت. ۇلى دالانىڭ سالت-ءداستۇرىن، مادەنيەتى مەن ونەرىن دارىپتەۋىمىز قاجەت. سايىپ كەلگەندە، بۇل – ءبىزدىڭ ورتاق بورىشىمىز، ار-ۇياتى­مىز­عا سىن، ءتىپتى كۇندەلىكتى تىر­شى­لىگى­مىز­دى جە­ڭىلدەتەتىن فاكتور بول­ماق.

مىسالى، مەن تازا قازاق ورتاسىندا ءجيى بولامىن. بىراق ەشكىم مەنىڭ ۇلتىم مەن شىققان تەگىمدى سۇراپ، ەسىمە سالعان ەمەس. ۇلكەن قۇرمەت تانىتىپ، توبەلەرىنە كوتەرەدى. قازاقتارعا مەن تۋعان-تۋىستاي بولىپ كەتكەنىمە قانشا ۋاقىت بولدى. ويتكەنى مەن اينالامداعىلارمەن ءبىر تىلدە سويلەسەمىن، سالت-ءداستۇر مەن عۇرىپتى جەتىك ءبىلىپ، بەرىك ۇستانامىن. سودان كەيىن دە مەن ءوزىمدى وسى ەلدىڭ تولىققاندى مۇشەسى رەتىندە سەزىنەمىن. مۇنداي سەزىمدى ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ بو­يىنان كورۋىمىز قاجەت. بۇل قاعي­دا­نىڭ نورماعا اينالعانى ابزال. ءبىر­تۇ­تاس حالىق دەپ وسىنى ايتادى. ايت­پە­سە، ءالى دە تىلدىك، مادەني جانە باس­قا دا بەل­گى­لەرگە بولىنگەن قوعامدا ءومىر ءسۇرۋدى جال­­عاستىرا بەرەرىمىز انىق.

قوزعايىن دەگەن كەلەسى ماسەلە دە ەكى­جاقتى پىكىر تۋدىرارى انىق. ايتايىن دەگەنىم – ەتنوبىرلەستىكتەردىڭ جۇمىسى جايلى. توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا قۇرىلعان بۇل ورتالىقتاردىڭ كوزدەگەن ماقساتى ءاربىر ۇلتتىڭ ما­دە­نيەتىن، ءتىلىن، ءدىلىن جانداندىرۋ بول­دى. كەڭەستىك ورتاق ساياساتقا بايلا­نىپ قالعان ەتنوس وكىلدەرىنىڭ سانا-سەزى­مىن وياتىپ، تاۋەلسىزدىك تارتۋ ەتكەن بوستان­دىق­تىڭ يگىلىگىن كورۋ بولدى. بۇل شە­شىم­نىڭ سول كەزدەگى قوعام دامۋىنا تيگىز­گەن وڭ ىقپالى مەن وزەكتىلىگىن ۋا­قىت دا­لەل­دەدى. وسى جەتىستىكتى نەگىزگە الا وتى­رىپ، ءبىز بۇگىن دامۋدىڭ جاڭا ساتى­سىنا كوتە­رىلۋى­مىز قاجەت.

اتاپ ايتقاندا، ەتنوبىرلەستىكتەر ايا­سىن­­داعى تاياز تىرشىلىكتەن بىرتە-بىر­تە باس تارتىپ، ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ارە­كەت­تە­رىنە كوشەتىن ۋاقىت جەتتى. ءبىر شاڭى­راق پەن ءبىر تۋدىڭ استىندا جىل­دار بويى ءومىر ءسۇرىپ، وتانى مەن تولقۇجاتى ورتاق بولعان ادامداردىڭ ما­دەنيەت، ءتىل، ءدىن باعى­تىندا سان سا­لاعا ءبولىنۋى سىرت كوزگە ەرسى كورىنىپ، بۇگىنگى سۇرانىستارعا قارا­ما-قايشى اسەر ەتەتىنى انىق. ەتنوس-ەتنوسقا بو­لىن­گەن قوعامنان تۇبىندە نە قايىر بو­لادى؟ وسىنداي ءبولىنۋ ارقىلى ءبىر-بىرى­مىزدەن الىستاپ بارا جاتقان جوقپىز با؟ وي­­لاناتىن، شەشىم قابىلدايتىن ۋاقىت جەتتى دەپ بىلەمىن.

اسسامبلەيانىڭ كەزەكتى سەسسياسى بول­­عان كەزدە جۋرناليستەر مەنەن ءجيى سۇح­بات الىپ تۇرادى. سوندايدا قويى­­لا­تىن ەڭ باستى سۇراق – «قاي ەتنوس وكىلى بولاسىز؟». «قاراقتارىم-اۋ، مەنىڭ قاي ەتنوس وكىلى ەكەنىمدى نە قىلا­سىڭ­دار؟! ەڭ باستىسى، مەن – ءوز ەلىمنىڭ ازاما­تىمىن! پاتريوتپىن! قازاقستان حال­قىنىڭ وكىلىمىن! شىققان تەگىم – ول ءوز باسىمنىڭ ماسەلەسى عوي»، دەپ شىر-پىر بولامىن. ابدىراپ قالعان ارىپ­­تەستەرىمنىڭ كوڭىلىن اۋلاپ: «مەن تالدىقورعان جاقتاعى كوكسۋدىڭ جالا­يى­­رىمىن. جالايىردىڭ ىشىندە تۇسكە دەيىن انداسپىن، تۇستەن كەيىن مىرزامىن»، دەپ قالجىڭعا دا بۇرىپ جىبەرەمىن.

ارينە، مەن بۇل جەردە ەتنو­بىر­لەس­تىكتەردى دەرەۋ تاراتىپ جىبەرىڭ­دەر دەپ وتىرعان جوقپىن. بۇل تاقىرىپ كەڭ تال­قىلاۋدى قاجەت ەتەدى. كوپشىلىكتىڭ دە پىكى­رىن تىڭداعانىمىز ابزال. بىراق ءوز باسىم جوعارىدا ايتىلعان ۇسىنىستارىما بەرىكپىن. ويتكەنى ومىردە جيناقتاعان تاجىريبەم دە مول، كورگەنىم دە از ەمەس. دۇرىس پەن بۇرىستى ايىراتىن جاسقا دا كەلدىم. ەسكەرەتىن جاعدايلار دا كوپ. سەبەبى ءبىز – فەدەراتيۆتىك مەملەكەت ەمەسپىز عوي، ءبىز – ءبىرتۇتاس مەملەكەتتە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان، كوپ ەتنوستان قۇ­رالعان ءبىرتۇتاس حالىقپىز. دەمەك ماق­­ساتىمىز دا، مۇددەمىز دە، كوزدەگەن مۇراتىمىز دا ءبىر، سوعان اپارار جولدىڭ دا ءبىر بولعانى ابزال، بۇل باعىتتا ويلاستىرىپ قويعان ۇسىنىستارىم دا بار. تىڭدار قۇلاق بولسا.

اتاپ ايتسام، بۇگىنگى ەتنوبىرلەس­تىك­­تەردىڭ ورنى­نا بالامالى قۇرى­لىم­دار ەنگىزۋ تۋرا­لى. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ورنا­لاسقان جۇزدەگەن ەتنومادەني ورتا­لىقتاردىڭ جۇمىسىن وڭىرلىك اسسامبلەيا مەن دوستىق ءۇيىنىڭ جانىنان ارنايى قۇرىلاتىن ەتنوستىق رۋحاني قۇن­دىلىقتاردى دامىتۋ سەكتورلارى ال­ماستىرسا دەيمىن. اتقارىلاتىن مىندەتتىڭ ءمان-ماعىناسى سول باياعى – مادەني سان الۋاندىقتى ساقتاۋ بولىپ قالا بەرەدى، بىراق نىسانى وزگەرەدى: ءبىر-ءبىرىنىڭ جۇمىسىن قاي­تا­لا­عان قۇ­رىلىمدار جويىلىپ، ءبىرتۇتاس حا­­لىقتى ەتنوس-ەتنوسقا بولشەك­تەۋ، ىدى­راتۋ فاكتورى ازايادى. ەڭ باستىسى، سا­نامىز وزگەرەدى، بىرلىگىمىز بەن ىنتى­ما­عىمىز ارتادى.

ايتقانىمنىڭ بارلىعى اقيقات دەۋ­دەن اۋلاقپىن. دەگەنمەن تاعى ءبىر وزەك­­تىلىگى ارتىپ تۇرعان ماسەلەنى قوز­عاۋ­­دى ءجون كوردىم. ارينە، پوليەت­نوس­­تىق تۇرعىدان قازاقستاندىق قوعام شىنى­مەن دە سان الۋان. تىلدىك، دىندىك، ەتنوستىق، ت.ب. ەرەكشەلىكتەر بار. بىراق بۇگىنگى قوعام شىندىعىنا جۇگىنسەك، ىشكى جانە سىرتقى قىسىمدار مەن قا­ۋىپ­تەردى ەسكەرەتىن بولساق، ءبىزدىڭ قو­عامدى بىرىك­تىرەتىن، ىنتىماق پەن بەرە­كەگە شا­قىراتىن نەگىزگى كۇش قاجەت. مەنىڭ پايىم­داۋىمشا، بۇل كۇش – حا­لىق­تىڭ رۋحاني بىرتۇتاستىعىندا. ال بۇل بيىك­كە شىعۋ ءۇشىن ءاربىر ەتنوس ءوزىنىڭ «ۇلتتىق ۇياشىقتارىنان» شىعىپ، ورتاق مۇددە مەن ورتاق مۇراتقا جۇمىلا جۇ­مىس ىستەۋى قاجەت. قازاق دالاسىنىڭ وركەن­دەۋىنە جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. «مەن» دەگەن پوزيتسيادان ء«بىز» دەگەن پوزيتسياعا اۋىسۋىمىز ابزال. ەڭ باستىسى، بارلىق ەتنوس وكىلدەرى ءبىر تىلدە – قازاق تىلىندە سويلەۋى كەرەك. سونىمەن قاتار قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرىن، ادەپ-عۇرپىن دارىپتەۋىمىز، ونەرى مەن مادەنيەتىنە ەڭبەك ءسىڭىرۋىمىز قاجەت. ۇلى دالا مادەنيەتىن مەنتالدىق، پسي­­حو­­لوگيالىق تۇرعىدان تەرەڭ تانۋى­مىز قاجەت. «كىمسىڭ؟» دەپ سۇراعاندا «مەن – قازاقپىن!» دەپ جاۋاپ بەرەتىن دەڭگەيگە جەتۋىمىز كەرەك. بۇل جەردە مەن شىققان تەكتى ەمەس، رۋحاني بولمىستى ايتىپ وتىرمىن. تۋعان جەرگە، ۇلى دالا حالقىنا دەگەن قۇرمەت پەن ادالدىق جايىندا ايتىپ وتىرمىن. تەك وسى بيىكتى ەڭسەرسەك قانا ءبىز بىرلىگى مىز­عى­ماس ەلگە اينالىپ، شاڭى­را­عى­مىز­دى بەرىك ۇستايتىن حالىق بولارىمىز انىق.

ءبارىن ايت تا، ءبىرىن ايت دەمەكشى، مەنى كوپ جىلدار بويى الاڭداتىپ، تول­عاندىرىپ جۇرگەن تاعى ءبىر تاقىرىپ بار. بۇل – مەملەكەتتىك ءتىل ماسەلەسى. ويت­كەنى ورتاق ءتىل جوعارىدا ءسوز ەتىل­گەن «بىرتۇتاستىقتىڭ» باستى كور­سەت­كىشى، ىرگەتاسى دەپ ايتۋعا بولادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جىلدار بويى بۇل فاكتوردىڭ ماڭىزدىلىعى جايلى ايتىپ-اق كەلە جاتىر. ەلىمىزدىڭ تۇتاستىعىن ساقتايتىن قاسيەتتىڭ ءتىل ەكەنىن نەشە مارتە اتاپ، قازاق ءتىلىنىڭ دامىپ، وركەندەۋىنە جول اشاتىن باع­دار­لامالاردى دا ۇسىندى. بۇل سالا قارجىلاندىرۋدان دا كەندە ەمەس. بىراق بار­لىق ماسەلە ءبىزدىڭ سانامىزدا بو­لىپ تۇر. ءورىستىلدى ازاماتتاردىڭ بىر­جاقتىلىعىندا بولىپ تۇر. ەرتەڭ بار­لىق قازاقستاندىقتار ۇيقىدان ويانىپ، ءبىر-بىرىنە قازاق تىلىندە «قايىرلى تاڭ!» دەپ سالەم بەرىپ، ۇلى ابايدىڭ تىلىندە سويلەپ كەتسە، نە بولارىن كوز­گە ەلەس­تەتىپ كورىڭىزدەرشى. ءبىز ءبىر-بىرى­مىز­گە تۋعان باۋىرداي جاقىن بولارىمىز ءسوزسىز. «وتانداس» ءسوزىنىڭ ءمان-ماعىناسى دا قۇلپىرىپ شىعا كەلەر ەدى. بىزگە كەرەگى دە سول عوي!

وكىنىشكە قاراي، بۇگىن ءبىز بۇل اقي­قات­تان الىسپىز... تاۋەلسىزدى­گىمىز­گە 30 جىل تولىپ وتىرسا دا وتانداستارىمىزدىڭ 40 پايىزى مەملەكەتتىك ءتىلدى يگەرمە­گەن. سونىڭ سالدارىنان بۇگىنگى قوعام «قازاقتىلدى» مەن ء«ورىستىلدى» دەگەن ەكى پاراللەل الەمگە ءبولىنىپ ءجۇر. ءبىرىن­­شى الەم وكىلدەرى ەكىنشى الەم وكىل­­­دە­رى­نە ء«تىلدى ۇيرەنبەدىڭدەر» دەپ ءمىن تاقسا، «ورىس­تىلدىلەردىڭ» بۇل سىن­عا پىس­قىر­عا­نى بار: «يت ۇرە­دى، كەرۋەن كوشەدى» قاعيداسىن ۇس­تا­نىپ، ءتىل بىل­مە­گەندىگىنەن ەشبىر قي­نالىپ جۇر­مە­گەندىكتەرىن العا تارتادى. شى­نى­مەن دە، مەم­لەكەتتىك ءتىلدى بىل­مە­گەن ادام­نىڭ «مۇر­تىن بالتا شاپ­پاس» دەگەن جاعداي­دا­مىز عوي – بار­عان جەرىڭدە قىزمەتتىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ورىس تى­لىندە-اق الۋعا بولادى. باستى قاتى­­رىپ نە كەرەك. ول ول ما، قازاق ءتىلىن مەن­­سىن­بەي­­تىندەردى ايتساڭشى...

اينالامداعىلاردىڭ «قازاق ءتىلىن نەگە ۇيرەنبەيسىڭدەر؟» دەگەن ساۋالىما ايتار جاۋاپتارى ۇنەمى بىرتەكتەس: «وعان ۋاقىت تا جوق، اقشا دا جوق»، «جاقسى مۇعالىمدەر جەتكىلىكتى ەمەس، ار­­نا­يى ادىستەمەلەر جوق» نەمەسە ءتىپتى «ول ءتىلدىڭ ماعان كەرەگى بار ما؟» دەپ توبە­دەن ءبىر قويعانداي كۇيگە تۇسىرەدى. وسىن­دايلارعا قايتارار جاۋابىم بىرەۋ: ء«تىلدى ۇيرەنۋ ءۇشىن تەك قانا نيەت كەرەك، جۇرەكتەن شىققان نيەت. تۋعان توپىراعىڭا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەن ءنار الاتىن نيەت، سول توپىراقتىڭ يەسى – قازاق حالقىنا دەگەن سىيلاستىقتان تۋىن­­دايتىن نيەت. نيەت بولسا، بارلى­عىنىڭ ورنىنا كەلەرى انىق». ءسوزىمنىڭ دالەلى رەتىندە ءبىر عانا مىسال كەلتىرگىم كە­لەدى.

چەشەن رەسپۋبليكاسىندا وتە تانىمال حالىق ءانشىسى بولدى. ءوزى اقىن، ءوزى كومپوزيتور ۆاليد داگاەۆ دەگەن اقسا­قال. وكىنىشكە قاراي، ول وسىدان ءۇش جىل بۇرىن دۇنيەدەن وزدى. چەشەن حالقى دەپورتاتسياعا ۇشىراعان 1944 جىلى ۆاليد نەبارى 4 جاستا ەكەن. تاۋ­قى­­­مەتتىڭ اششى ءدامىن ارتىعىمەن تات­قان داگاەۆتار اۋلەتى اللانىڭ راحى­مىمەن قازاق جەرىنە، ونىڭ ىشىندە الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىنا جەر اۋدا­­­رىلادى. 1957 جىلى حا­لىققا تاريحي وتانىنا قايتۋعا رۇق­سات بەرىلە باس­تا­عان­دا ۆاليد اعاي 17 جاسقا جاڭا تول­عان بوزبالا كورىنەدى. ارادا وتكەن نە­بارى 13 جىل ىشىندە دا­گاەۆتار اۋلەتى تازا قازاق تىلىندە سوي­لەپ، قازاق مەن­تا­ليتەتىن بويلارىنا ءسىڭىرىپ ۇلگە­رە­دى. ۆاليد بولسا، قازاق پوەزياسىن دا تەرەڭ يگەرەدى.

اقساقالدىڭ گروزنىيدا وتكىزگەن 60 جىلدىق عۇمىرىنداعى كوزدەگەن باستى ماقساتى – قازاق ءتىلىن ۇمىتپاۋ بولىپتى. كاسىبي ءانشى كوڭىلى قۇلازىپ، جانى جۇدەگەن كەزدە رۋح بەرىپ، جۇباتقان قا­زاق اندەرى ارقىلى كوڭىلىن سەرگىتىپ، كو­كەيىندەگى قازاق ءتىلىن جاڭعىرتىپ وتىر­عان. ول كىسىنىڭ ورىنداۋىنداعى «ون التى قىز» ءانىن چەشەن حالقى ءالى كۇنگە دە­يىن تاسپا ارقىلى ءسۇيىپ تىڭ­دايدى.

كوزى تىرىسىندە ۆاليد اقساقالمەن كەزدەسكەنىم بار. ء«تىلدى قالاي ۇمىتپاي ءجۇرسىز؟» دەگەنىمدە، قينالماستان جاۋاپ بەردى: «قازاق باۋىرلارىما دەگەن قۇر­مەت پەن سىيلاستىق، قازاق جەرىنە دە­گەن ىستىق ىقىلاس جۇرەگىمدە ءبىر ساتكە دە سونگەن ەمەس. قازاق اندەرى، قا­زاق ءتىلى ارقىلى سول جەرگە دەگەن سا­عى­نىشىمدى باسامىن، اۋەن مەن ءسوزدىڭ قاسيەتىن سە­زىنەمىن، كۇش الامىن». سودان بەرى قازاق جەرىندە ءجۇرىپ، قازاق ءتىلىنىڭ كە­رە­مەتىن، قۇدىرەتىن سەزىنە الما­عان­دار­دى ايايمىن...

تۇيىندەي ايتقاندا، قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جۇمىسىن جاڭا فور­مات­قا كوشىرۋ – زامان تالابى. بۇل تا­لاپ­­تى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ءبىز ءوز سانامىزدى جاڭا باعىتقا بۇرىپ، جاڭا كوزقاراس قا­لىپتاستىرىپ، جاتتاندىلىقتان ارىل­ۋى­­­مىز كەرەك.

 

 اتساليم يديگوۆ،

قازاقستان حالقى
اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار