قوعام • 03 تامىز، 2021

كوپبالالى ءۇيدىڭ قام-قارەكەتى دە كوپ

39 رەت كورسەتىلدى

پەتروپاۆل قالاسىنداعى كۋلتىشەۆتەر وتباسىندا جۋىردا 17-ءىن­­­­شى ء­سابي ومىرگە كەلدى. مۇنداي ەرەكشە جاڭالىق كەز كەلگەن ادامدى ەلەڭ ەتكىزەرى ءسوزسىز.

الدىمەن 17 بالانىڭ اكەسى پاۆەل كۋلتىشەۆتىڭ ءوزى تۋرالى ايتا كەتەر بولساق، ول – ون ساۋ­ساعىنان ونەر تامعان جان. دانە­كەر­لەۋشىلىكتىڭ بارلىق ءتۇرىن، سو­نىڭ ىشىندە تەمىر قاقپالار جاساۋدى، قورشاۋلار قويۋدى، اۆتوماشينالار جوندەۋدى جانە باسقا دا نەشە ءتۇرلى ونەردى مەڭگەرگەن ەڭبەكقور ادام. 2000 جىلدارى ساتىپ العان ءۇيىن دە ءوز قولىمەن كەڭەيتىپ، كوپ جاننىڭ تۇرۋىنا لايىقتاپ الىپتى. ءوزى سەگىز بالا تاربيەلەگەن كوپبالالى وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن ەكەن. ايەلى تاتيانامەن ەكەۋى شىركەۋدە تانىسىپتى. ەكەۋى دە ءدىن جولىنا بەرىلگەن جاندار كورىنەدى. 2000 جىلى ۇيلەنگەندەرىندە پاۆەل 22-دە، تاتيانا 19-دا بولىپ، كەلەسى جىلى تۇڭعىشتارى ومىرگە كەلگەن.

قاي ءدىننىڭ بولسىن «قۇداي بەرگەن بالانى شەكتەمەۋ كەرەك» دەگەن ۋاعىزى بار. بىراق كوپبالالى بولۋ – قۇداي جولى دەگەندى ەشقانداي ءدىن ايتپايدى، جاراتقان كوپبالالى بولۋدىڭ مىندەتىن ادامنىڭ موينىنا جۇك­تەمەگەن. ول تەك پەندەنىڭ ءوزى­نىڭ مۇمكىنشىلىگىنەن تۋىندايتىن ارەكەت.

ال كەڭەستىك ناسيحات كوپبا­لا­لى بولۋدى كەڭىنەن ناسيحاتتادى. ويتكەنى ادام سانىنىڭ كوپ بولعانى ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتىن، جۇمىس كۇشى رەسۋرسىن ارتتىراتىن ەدى. الەۋمەتتىك تۇرعىدان قولداۋعا بولماشى بىردەڭە بەرسە دە سونى قاتتى جارنامالاپ، ونىڭ ۇستىنە كوپبالالى انالارعا دەگەن مورالدىق ىنتالاندىرۋ شارالارىن دا ءۇيىپ-توگىپ جاتاتىن.

قازاقستان دا كوپبالالى انا­لارعا قۇرمەت كورسەتەدى. 1993 جىل­دان بەرى 7 جانە ودان كوپ بالا تۋعاندارعا «التىن القا»، 6 بالا تۋعاندارعا «كۇمىس القا» تاعىلادى، 6،4 اەك كولەمىندە جاردەماقى بەرىلەدى جانە كەيبىر سالىقتاردان بوساتىلادى. جال­پى، كەزەكتەن تىس وزدەرىنىڭ جەڭىل­دە­تىلگەن كەزەگىمەن ءۇي بەرىلەدى.

ارينە، 10-12 بالاعا دەيىن ومىرگە اكەلىپ، ولاردى قوعامنىڭ تو­لىق­قاندى ازاماتتارى ەتىپ تار­بيەلەگەن انالارعا باس يە­سىڭ. سولاردىڭ ارقاسىندا حال­قىمىزدىڭ دەموگرافيالىق احۋا­­لى تۇزەلىپ، سانى كوشتەن قال­ماي كەلەدى. بىراق قازىر شەكتەن شىعىپ، بالانى سونشا كوپ تۋىپ، ءوسىرۋدىڭ تولىپ جاتقان پروبلەمالارى بارىن دا ۇمىتپاعان ءجون. الدىمەن مۇنداي وتباسىداعى بالالاردىڭ بارىنە انانىڭ مەيى­رىمى جەتە بەرمەيدى. كەيبىر پسيحولوگتەر وسىدان بالالاردىڭ بويىندا وكپەلەگىش، قىزعانشاق، قاتىگەز مىنەزدەردىڭ ەپتەپ قالىپ­تا­ساتىنىن ايتادى. انانىڭ نازارى تۇسپەگەن بالا بولەكتەنىپ، وزدىگىنەن جەتىمسىرەپ تە قالاتىن كورىنەدى. ارينە، مۇنداي مىنەز بارلىق حالىقتىڭ وتباسىنا ءتان ەمەس. تۋمىسىنان باۋىرمال، جىلى جۇرەكتى بولىپ كەلەتىن قازاق بالالارى ءتىپتى كوپبالالى وتباسىندا تۋسا دا ءوزىن مۇقتاجدىق كورگەنگە ساناماي بارىنشا مەيى­رىمدى، جاسىنان اتا-اناسى مەن اعا-ىنىلەرىنە، اپا-سىڭلىلەرىنە دەگەن قامقورلىعى قالىپتاسادى. ال ءوزىمشىل، باسقالاردان ارتىق بولۋدى تابيعاتىنان ويلايتىن ورتادا تۋعان كوپبالانىڭ كەيبىرى بارىنشا قاتىگەز دە بولادى.

قازىرگى تالاپقا ساي بالاسىن دامىتۋعا كوپبالالى انانىڭ مۇمكىنشىلىگى دە، ۋاقىتى دا بولا بەرمەيدى. ءار بالانىڭ جەكە مۇددەسى مەن قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن الەمىنە قول جەتكىزۋگە دە مۇمكىنشىلىك جوق. كوپبالاعا كۇندەلىكتى نانىن تابۋدى الدىمەن ويلايتىن اتا-انا بالانىڭ جەكە مۇددەسىنە توقتالۋعا قولى دا تيمەيدى. راس، ۇلكەندەرى كى­شىلەرىنە قامقورلىق جاساپ، ويناتىپ، ۋاتىپ، كۇلدىرىپ، ءتىپتى با­عىپ تا وتىرار-اۋ. الايدا ءسا­بيدىڭ بو­يىن­داعى ونەرگە، بى­لىمگە، سونىڭ ىشىندە انگە، بيگە، مۋزىكاعا، سپورتقا جانە باسقاعا دەگەن بەيى­مىن بالالار ۇشتاي الار ما؟ ارينە، ءبىز شەكتەن تىس كوپ بالالى بولۋ قاجەتسىز دەمەيمىز. بىراق 7-8-دەن اسىپ كەتسە بالانىڭ دامۋ مۇمكىنشىلىگىن تۋدىرۋ وڭاي ەمەس ەكەنىن ايتقىمىز كەلەدى. ال ءسابيدىڭ وزدىگىنەن «دامۋىنا» باسىنان ەركىندىك بەرەتىن وتباسىلاردىڭ بالالارى اراسىنان ونەر-ءبىلىم ەمەس، كوبىنەسە تەرىس جولعا تۇسۋشىلىكتەر ورىن الاتىنىن دا ومىردە ءجيى كورىپ ءجۇرمىز.

ءبىز جوعارىدا پاۆەل كۋلتى­شەۆتىڭ تىرشىلىك ارەكەتىن اۋىزعا تەگىن العان جوقپىز. ەگەر ول سونشاما جاندى اسىراۋ ءۇشىن كۇندىز-ءتۇنى تىنباي قارا جۇمىس ىستەيتىن جان ەمەس، بيزنەسى وركەندەپ، قا­لىپتى ارناعا ءتۇسىپ تۇرعان تابىس­تى، ىسكەر ادام بولسا – بالكي ول بالالارىن وسى زاماننىڭ تالاپتارىنا سايكەس دامىتۋعا دا كۇشى جەتەر ەدى. بىراق ول قاراپايىم تىرشىلىكتىڭ ادامى. سوعان قارا­ماس­تان پ.كۋلتىشەۆتىڭ ءوزى: «بۇرىن كوپبالالى وتباسىلار قا­لىپ­تى جاعداي بولاتىن، ال قازىر ءبارى ءبىر-ەكى بالادان عانا وسىرەدى. ال ءبىز قازىر اتا-انالارىمىز بەن اتالارىمىزدان جاقسى ءومىر سۇ­رە­مىز عوي. سوندىقتان مۇنداي با­قىتتان باس تارتۋعا بولا ما؟»، دەيدى.

بۇرىن بالالاردىڭ كوپتىگى قولمەن ىستەيتىن قارا جۇمىستاردى ەڭ­سەرۋگە كەرەك-ءتى. ول كەزدە تەك دەنە كۇشىنىڭ دامۋى عانا ال­دىڭعى ورىندا تۇراتىن. ال كومپيۋتەرگە شۇقشياتىن، تولىپ جاتقان ۇيىرمەلەرگە، باسسەينگە، سپورتقا جەتەلەيتىن بۇگىنگى زا­ماننىڭ تالابى مۇلدە باسقا ەمەس پە؟

ارينە، ءبىز كۋلتىشەۆ وتباسى­نىڭ 10 ۇلى مەن 7 قىزىنا باقىت تى­لەيمىز، ءبارى دە امان ءوسىپ ەلى­مىز­دىڭ لايىقتى ازاماتتارى بولسىن.

 

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قانشا ادام ۆاكتسينا سالدىردى؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:16

ۇقساس جاڭالىقتار