وتكەن كۇندە بەلگى بار

تالايدىڭ وشاعىنا ويران سالىپ, ەرىن – جەرىنەن, بالاسىن اناسىنان ايىرعان كەشەگى ۇلى وتان سوعىسى سۇيەككە وشپەستەي ەتىپ تاڭبا سالىپ كەتتى. دۇنيەگە ءبىر كەلەر, داريا-كەۋدە تاۋ ءمۇسىن قاريالارىمىزدىڭ, ارىستاي ۇل-قىزدارىمىزدىڭ جانىن پيدا ەتكەن فاشيزم قاسىرەتىنىڭ قارا بۇلتى سەيىلىپ, بەيبىت كۇننىڭ شۋاعى قايتا جارقىراعانىنا بيىل 65 جىل تولىپ وتىر. ەل باسىنا كۇن تۋىپ, ات اۋىز­دىعىمەن سۋ ءىشىپ, ەر ەتىگىمەن قان كەشكەن سوناۋ سۇراپىل 1941 جىلدىڭ جازىندا سۇلتان جال­دىباەۆ وزىمەن ۇزەڭگىلەس دوستارى قۋانىش اقساقالوۆ, شامشات ەسەتوۆ, ناريمان مايحانوۆ, ءاليحان وتەگەنوۆ (مەنىڭ ناعاشى اكەم), تاحايىر وسپانوۆ, ەرعازى ىبراەۆ, ءشارىپ تاڭقاەۆ, ت.ب. بارلىعى ون-ونبەستەي ءبىر توپ بوزبالا قىزىلوردا وبلىسى, قارماقشى اۋدانىنىڭ اسكەري كوميسسارياتىنا كەلىپ, ءوز ەرىكتەرىمەن وتانىن قورعاۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ايتىپ, سۇراپىل سوعىسقا اتتانادى. ءسويتىپ, جاس ساربازدار تيەلگەن پويىز باتىسقا قاراي بەت الادى. ماسكەۋ وبلىسىنىڭ انەسينكا سەلوسىنا جەتىپ, بىرنەشە ايداي №118 ارناۋلى دايارلىق جاتتىعۋ كۋرسىنان وتكەن ولاردىڭ ارقاي­سىسى ءار تاراپقا جىبەرىلەدى. ال سۇلتان جالدىباەۆ 1942 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ارتيل­لەريا­لىق اتقىشتار پولكىنىڭ قاتارىندا اتاقتى “ستالينگراد”, “كۋرسك دوعا­سى” مايداندارىندا ءبولىم, كەيىن ۆزۆود كومانديرى بولا ءجۇرىپ جاۋ جاعا­سىن جىرتىپ, بەرلين, كە­نيگسبەرگ قالالارىن فاشيستەردەن ازات ەتەدى. مايدان­داعى ەرلىگى ءۇشىن “زا وتۆاگۋ”, “زا پوبەدۋ ناد گەرمانيەي”, “زا ۆزياتيە كەنيگسبەرگا”, “جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن” جانە ت.ب. مەدالدارمەن ماراپاتتالادى. وسى ماراپاتتارى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇستىنە كيگەن كيتەلىمەن قوسا الماتى قالاسىن­داعى “قازاقستان كومسومولى مەن جاستارىنىڭ تاريحى” مۇراجايىندا ساقتاۋلى تۇر. اتام قازاق “دەم بىتپەسە ءولىم جوق, وتانىڭ ءۇشىن وتقا ءتۇس” دەگەن. ءومىردىڭ ەش قىزىعىن كورمەستەن, قىرشىنىنان قيىلىپ, قان مايدان ۇرىس دالاسىندا ماڭگىگە كوز جۇمعان ارىستارىمىز قانشاما. ەكى دۇنيەدە وسىدان وتكەن وكىنىش, ورنى تولماس قاسىرەت بولماس. سۇلتان جالدىباەۆ تا اتادان جالعىز ەركەك كىندىك بولىپ تۋىپ, سوعىسقا اتتانعان ەدى. “تۇلپاردان – تۇياق” دەمەكشى, ۇرپاعىنىڭ كورەر جارىعى, ءبىرىنشى جاراتۋشى يەمىز اللا تاعالانىڭ جازۋى, قالا بەردى اتا-بابا ارۋاعى قولداعان بولار, سوعىستا العان ەكى اۋىر جاراقاتىنا قاراماستان, 1945 جىلدىڭ قوڭىر كۇزىندە امان-ەسەن ەلگە ورالادى. كەلىسىمەن ەڭبەككە ارالاسىپ, اۋداندىق ىشكى ىستەر سالاسىندا قىزمەت اتقارادى. 1946 جىلى ءبيبىحاتشا سۇلتانقىزىمەن كوڭىلدەرى جاراسىپ, وتباسىن قۇرادى. ب.سۇلتانقىزى مۇعالىم, وقۋ-اعارتۋ سالاسىندا ءبىراز جىل ۇستازدىق ەتىپ, جۇزدەگەن شاكىرت تاربيەلەگەن. اعايىن-تۋىستىڭ, دوس-جاران, كورشى-قولاڭنىڭ الدىندا ابىرويى بيىك, حالقىنا سىيلى, ەر مىنەزدى كىسى كورىنەدى. اتانىڭ قانىمەن, انانىڭ سۇتىمەن بويىنا بىتكەن ەرەكشە قا­سيەتىن اۋلەتى دە سەزگەن بولۋ كەرەك, اعايىن-تۋىستىڭ ويىن-تويىمەن قاتار, رۋ اقساقالدارى باس قوسقان اعا-ءىنىنىڭ ماجىلىسىندە ۇلكەندەر: “بيەكە, وسى ماسەلە قالاي بولار ەكەن, تورەلىگىن ايتىڭىز”, – دەپ ونىڭ وي-پىكىرىن سۇراپ, ساناسىپ وتىرادى ەكەن. سۇلتان مەن ءبيبىحاتشا ءۇش قىز, ەكى ۇل ءسۇيىپ, بالاپاندارىن ماپەلەپ, ءتالىم-تاربيە بەرىپ ءوسىردى. ءومىردىڭ ءوزى ءبىر قۋانىش, ءبىر رەنىش ەمەس پە؟! بالا­لارى ءۇشىن ورنى تولماس وكىنىشتىسى – اكەلەرىنىڭ عۇمىرىنىڭ قىسقا بولىپ, 56 جاسىندا, بالالارىنىڭ قىزىعىن تولىق كورە الماي دۇنيەدەن وزعانى. ۇل-قىزدارى مەكتەپ قابىر­عاسىندا وقىپ جۇرگەن كەزىندە, باس­تاۋىش سىنىپتاردا ۇزدىك وقىعانى ءۇشىن قۇرمەت تاقتاسىنا اتا-اناسىمەن بىرگە ارنايى ىلىنەتىن سۋرەتكە ءتۇسىپ, تالاي قۋاناتىن. بالالارىنىڭ جەتىستىكتەرىن اعايىن-تۋىس, دوس-جاراندارىنا ايتىپ ءبىر مارقاياتىن. كوزى ءتىرى بولعاندا 89-عا شىعىپ, نەمەرەلەرىنىڭ قىزىق­تارىنا تويماي, ۇلى جەڭىستىڭ كەزەكتى 65 جىلدىعىنا ارنالعان ناگراداسىن توسىنە تاعىپ, قۇرىشتان قۇيعان قۇدىرەتتەي بولىپ توردە وتىرار ەدى-اۋ. ءبىر قۋانىش­تىسى – ءوزى دۇنيەدەن وزعانمەن, ۇل-قىز­دارىنان تاراعان نەمەرە-شوبەرە­لەرىنىڭ بۇگىندە ەل قاتارلى ءوسىپ-ءونىپ, ەڭبەك ەتىپ, ءوز الدىنا ءۇي بولىپ, ۇر­پاق ساباقتاستىعىنىڭ جال­عاسۋىن­دا. “قامشىنىڭ سابىن­داي قىسقا عۇمى­رىندا كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە بولار­داي ءىز قال­دىرعان اكەمىز سۇل­تان­نىڭ, انامىز ءبيبىحات­شانىڭ جات­قان جەرى جايلى, توپىراعى تورقا, جان­دارى ءجانناتتا بولعاي دەپ جا­رات­­­قاننان تىلەي وتى­رىپ, ارۋاق­تارىنا باس ءيىپ, تاعزىم ەتەمىز”, – دەيدى ۇلدارى مەيىرحان مەن عالىمجان. ادامزات بالاسىنىڭ ءوزى ولگەنى­مەن, ءىزى وشپەيتىنىنىڭ اقيقاتى دا وسى بولار. ەركىن ءابىل, قىزىلوردا وبلىسى.