بازالىق پايىزدىق مولشەرلەمە بانكتەر اراسىنداعى اقشا اينالىمىن رەتتەۋ جانە بانكتەر جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ساقتاۋ ءۇشىن قولدانىلادى. ونىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەتى – ينفلياتسيا دەڭگەيىن مەملەكەتتىڭ ىڭعايىنا سايكەس ۇستاپ وتىرۋ (ينفلياتسيا – تاۋارلار مەن قىزمەتتەر باعاسىنىڭ ۇزاق مەرزىمدە قىمباتتاۋى), ياعني بازالىق ستاۆكانىڭ مەيلىنشە تومەن بولۋى ءتول ۆاليۋتانى قۇنسىزدانۋدان قورعايدى. تۇسىنگەنىڭىزدەي, ۇلتتىق بانك ستاۆكانى كوتەرسە, بانكتەردىڭ دە قارىزى قىمباتتايدى. بۇل كاسىپكەرلەر مەن جەكە تۇلعالاردىڭ قالتاسىنا سالماق سالادى. سويتكەن ستاۆكا 9-دان 9,25 پايىزعا قىمباتتاپ وتىر.
ۇلتتىق بانك بىلتىر 21 شىلدەدە بازالىق مولشەرلەمەنى 9,25-تەن 9 پايىزعا تومەندەتكەن ەدى. دوللاردى كەڭ كولەمدە پايدالانۋدىڭ ءوسۋ تاۋەكەلدەرى ايتارلىقتاي ازايىپ, بۇل بازالىق ستاۆكانى تومەندەتۋگە سەبەپ بولعان. سودان بەرى 9 ايعا جۋىق ۋاقىت بويى بازالىق مولشەرلەمە 9 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالدى. بۇعان دەيىن بىرقاتار ساراپشى ستاۆكا تومەندەۋى كەرەك, سوندا نەسيە دە ارزاندايدى دەگەن وي ايتقان. الايدا ەكونوميست جالعاسبەك اقبولاتتىڭ پايىمى باسقاشا.
«بازالىق مولشەرلەمە تومەندەسە, نەسيە دە ارزاندايدى, تيىسىنشە ازاماتتار ارزان نەسيە الا باستايدى. تۇتىنۋشىلىق ماقساتتا تەحنيكانى دا كوپتەپ ساتىپ الادى. ءبىر كەزدە تەحنيكاعا دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋىنا بايلانىستى ونىڭ باعالارى وسەدى. باعانىڭ ءوسۋى ينفلياتسياعا الىپ كەلەدى. ال ءبىزدىڭ بازالىق ستاۆكانىڭ ماقساتى – ينفلياتسيانى بارىنشا تەجەپ ۇستاپ, ونىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ», دەيدى ساراپشى.
ستاۆكانىڭ جوعارى بولۋى ينۆەستيتسيالىق كليمات ءۇشىن دە ءتيىمدى دەيدى ول. ساراپشىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, بازالىق مولشەرلەمە جوعارى بولسا ينۆەستورلاردىڭ كىرىسى دە كوبەيەدى. ال اقشانىڭ كوپ كەلۋى – ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن پايدالى. بىرەر كۇن بۇرىن تەلەگرامداعى RiskTakersKZ كانالى بازالىق ستاۆكا ءوسۋى كەرەك دەگەن پىكىردى جاريا ەتكەن ەدى.
«ايىرباس كۋرسىن, وسىعان دەيىنگى ينفلياتسيالاردى ەسەپكە الا وتىرىپ 2021-ءدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينفلياتسيا 7,2-7,4 پايىزعا جەتەدى دەپ بولجايمىز. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە, ماۋسىمدا تاۋارلار مەن قىزمەتتەر 1,1 پايىزعا قىمباتتاپ, جىلدىق ماندە 7,9 پايىزعا جەتكەن. ينفلياتسيانىڭ ەڭ باستى كومپونەنتى – ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ قىمباتتاۋى 10,6 پايىزعا دەيىن كوتەرىلگەن. ءبىزدىڭ باعالاۋىمىزشا, ۇلتتىق بانك ستاۆكانى ءوسىرۋى كەرەك جانە ونى 9,25 پايىزعا كوتەرەدى دەپ بولجايمىز. بۇل ۇلتتىق بانكتىڭ كەلەسى كەزەڭدەردە ينفلياتسيالىق تاۋەكەلدەرگە دەن قويۋعا جانە نارىقتاعى رەاكتسيانى باعالاۋعا دايىندىعىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى» دەپ جازادى.
بۇل رەتتە كانال ۇلتتىق بانك ءدال قازىرگى نەسيەلەۋ قارقىنىن تومەندەتۋگە بولمايتىنىن جاقسى ءتۇسىنۋى قاجەت, سوندىقتان ستاۆكانى 0,5 پايىزدان جوعارىلاتىپ جىبەرۋگە دە بولمايدى دەگەن بايلام جاسايدى.
ماۋسىم ايىندا ەلدەگى ينفلياتسيا دەڭگەيى 7,9 پايىز بولدى (مامىر ايىندا 7,2 پايىز بولعان ەدى). قازاقستان باعانى باقىلاۋداي-اق باقىلاپ وتىر. بىراق ناتيجە شىعار ەمەس. مەملەكەت باعانى باقىلاۋدىڭ بىرنەشە مەحانيزمىن قولداندى. ولار – ساۋدا جەلىلەرىنە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن پايىزسىز زايم بەرۋ ارقىلى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن تومەن باعامەن ساتقىزۋ. بىراق نەسيە توقتاعاندا نە بولادى دەگەن سۇراق تۋادى. ەكىنشى مەحانيزم – تۇراقتاندىرۋ قورىن قالىپتاستىرۋ. الايدا سوڭعى كەزدە بۇل قورلاردىڭ جۇمىسى كوپ كۇمان تۋعىزۋعا سەبەپشى بولىپ ءجۇر. ماسەلەن, جازدا كوكونىس پەن جەمىس-جيدەك تاپشىلىعى كەزىندە قورلار كومەككە كەلە المادى.
ءيا, ينفلياتسيا بىزدە عانا ەمەس, بىرقاتار ەلدە بايقالۋدا. وسىعان وراي قازاقستاننان باسقا ەاەو-عا مۇشە ەلدەردىڭ بارلىعى اقشا-نەسيە ساياساتىن قاتاڭداتتى. ماسەلەن, رەسەي ورتالىق بانكى ينفلياتسيانىڭ كۇشەيۋىنە بايلانىستى ماۋسىمدا بازالىق پايىزدىق ستاۆكانى 5,5 پايىزعا دەيىن كوتەردى. ودان بولەك تۇركيا, چيلي, ۋكراينا, گرۋزيا, ارمەنيا, بەلارۋس, قىرعىزستان ەلدەرى دە بازالىق پايىزدىق ستاۆكانى ءوسىردى. بۇل شارانى ولاردىڭ بارلىعى باعا وسىمىنە قارسى دايىندالعان شەكتەۋ شاراسى رەتىندە تۇسىندىرگەن. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇدان ءارى قاراي ەاەو ەلدەرىنەن كەلەتىن كاپيتال اعىنى مەن ينفلياتسيا يمپورتىنا جول بەرمەس ءۇشىن ۇلتتىق ۆاليۋتانى جوعارى پايىزدىق ستاۆكا ارقىلى باسەكەگە قابىلەتتى ەتۋگە تۋرا كەلمەك.
AERC اعا ساراپشىسى ەۆگەنيا پاكتىڭ ايتۋىنشا, بازالىق ستاۆكانى كوتەرۋدىڭ پايداسى كوپ بولىپ تۇر. تۋرا قازىرگى قىمباتشىلىق جاعدايىندا.
«نەگىزى ينفلياتسيا مامىردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا-اق 7,2 پايىز دەڭگەيىندە تۇردى. بىراق بازالىق ستاۆكا 9 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالىپ قالا بەردى. ءسىرا, كوميتەت ەكونوميكالىق قالپىنا كەلۋدى ءالى دە تۇراقتى ەمەس دەپ باعالاپ, ستاۆكانى وزگەرتپەگەن سەكىلدى. الايدا كۇتپەگەن جەردەن «دەلتا» شتامم پايدا بولدى. ەندى بازالىق ستاۆكانى كوتەرمەسە بولمايدى. بازالىق مولشەرلەمەنى 9,25 پايىزعا دەيىن كوتەرۋ ەلدەگى ينفلياتسيا قارقىنىن تومەندەتەدى» دەيدى ە.پاك.
ۇلتتىق بانكتىڭ حابارلاۋىنشا, مولشەرلەمەنىڭ ارتۋى تەڭگەلىك اكتيۆتەردىڭ تارتىمدى بولا تۇسۋىنە جول اشادى.
«ازىق-ت ۇلىك ينفلياتسياسى 2021 جىلعى ماۋسىمدا 10,6 پايىزعا دەيىن جىلدامداپ, جالپى ينفلياتسياعا نەگىزگى ۇلەس قوسۋدى جالعاستىردى. بۇل – كوكونىستەردىڭ, اتاپ ايتقاندا, كارتوپ, ءسابىز بەن قىزىلشانىڭ كۇرت قىمباتتاۋىنا بايلانىستى. جالپى العاندا, ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ كوتەرىلۋى بۇكىل الەمدە بايقالىپ وتىر. ينفلياتسيانىڭ ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن كومپونەنتى 2021 جىلعى ماۋسىمدا 6,9 پايىزعا دەيىن ۇدەدى. وندىرۋشىلەر باعاسىنىڭ ءوسۋى, سونداي-اق سۇرانىستىڭ قالپىنا كەلۋى جاعدايىندا بەنزين باعاسىنىڭ جىلدىق ءوسۋ قارقىنى ۇدەۋىن جالعاستىردى. قالپىنا كەلە باستاعان تۇتىنۋشىلىق سۇرانىس كيىم-كەشەكتىڭ, اياقكيىمنىڭ, اۆتوموبيلدەردىڭ, تۇرمىستىق تەحنيكا مەن جيھازدىڭ قىمباتتاۋىنا ىقپال ەتتى. ساۋدا ارىپتەس ەلدەردەگى ينفلياتسيانىڭ جەدەلدەۋى جانە شيكىزات پەن ارالىق ماتەريالدارعا الەمدىك باعانىڭ ءوسۋى جاعدايلارىندا يمپورتتىق جەتكىزىلىمدەر باعاسىنىڭ ءوسۋى ازىق-تۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلارعا قوسىمشا پروينفلياتسيالىق قىسىم كورسەتۋدە» دەلىنگەن ۇب حابارلاماسىندا.
حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ بولجامىنشا, بيىل الەمدىك ەكونوميكانىڭ ءوسۋ قارقىنى 6 پايىز دەڭگەيىندە بولىپ, 2022 جىلى 4,4 پايىزعا دەيىن باياۋلاماق. سونىمەن قاتار ساۋدا سەرىكتەس ەلدەردە دە ەكونوميكالىق ءوسىم قالپىنا كەلە باستايدى دەپ كۇتىلۋدە: 2021 جىلى ەو ەكونوميكاسى – 4,4, رەسەي – 3,8, قىتاي 8,4 پايىزعا وسپەك. دەگەنمەن «دەلتا» شتامىنىڭ ەداۋىر تارالۋى, سوعان بايلانىستى شەكتەۋ شارالارىنىڭ قايتا كۇش الۋى ونەركاسىپ پەن قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنداعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىككە تەرىس اسەر ەتەدى. ءدال وسى «دەلتا» شتامم مۇناي نارىعىنداعى باعانى دا كۇنىگە مىڭ قۇبىلتىپ تۇرعان جايى بار. بۇل ورايدا ۇب ينفلياتسياعا قارسى فاكتورلار ۇلعايا بەرسە اقشا-نەسيە تالاپتارىن ودان ءارى كۇشەيتۋگە دايىنبىز دەيدى. ياعني جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ينفلياتسيا ودان ءارى ۇدەي تۇسسە, ۇب بازالىق ستاۆكانى دا تاعى دا جوعارىلاتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋى ابدەن مۇمكىن. بازالىق مولشەرلەمەگە قاتىستى كەلەسى شەشىم 13 قىركۇيەكتە قابىلدانادى. تەلەگرامداعى Tengenomika كانالىنىڭ جۇرگىزگەن ساۋالناماسىندا وقىرمانداردىڭ 37 پايىزى اقشا-نەسيە ساياساتى جونىندەگى كوميتەتى كەلەسى وتىرىستا ستاۆكانى تاعى دا كوتەرۋى مۇمكىن دەپ بولجام جاساعان. ال 31 پايىزى ء«سوزسىز كوتەرەدى» دەگەن جورامال ايتىپتى.
