ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بالايم كەسەباەۆا, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى عالىم امىرەەۆ, باقىتبەك سماعۇل, گەننادي شيپوۆسكيح جانە «اق جول» فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى بەرىك دۇيسەنبينوۆ قىزىلوردا وبلىسىنداعى شالعاي ەلدى مەكەندەرگە بارىپ, قۋاڭشىلىق ورىن العان اۋىلداردى ارالادى.
ۆيتسە-سپيكەر توتەنشە جاعداي جاريالانعان ارال اۋدانىندا تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا قۋاڭشىلىق, جايىلىمدىق, شابىندىق جەرلەردى سۋلاندىرۋ, ءتورت ت ۇلىك مالعا قاجەتتى جەمشوپ, جول ماسەلەلەرى قيىندىق تۋدىرىپ وتىرعانىنا نازار اۋداردى.
ماجىلىسمەندەر ارال اۋدانىنداعى قامباش كولى ايماعىنىڭ قازىرگى جاعدايىمەن تانىسىپ, قامىستىباس, بوگەن, قاراتەرەڭ, جاڭاقۇرىلىس ەلدى مەكەندەرى تۇرعىندارىمەن جۇزدەسىپ, جەرگىلىكتى جەردەگى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى انىقتادى.
بالايم كەسەباەۆا قۋاڭشىلىق ماسەلەسى جۇيەلى تۇردە اينالىساتىن اۋقىمدى پروبلەما ەكەنىن, بۇنى اۋماقارالىق دەڭگەيدە كوتەرۋ قاجەتتىن ايتتى. سونىمەن قاتار سۋ ماسەلەسىنە وتە بايىپتىلىقپەن قاراپ, ەكولوگيامەن مۇقيات اينالىسۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. دەپۋتاتتار باسقا وبلىستاردان تاسىلىپ جاتقان جەمشوپتى جۇرتشىلىققا جەتكىزۋ, ونىڭ باعاسى قولجەتىمدى بولۋى ماسەلەلەرىن, سونداي-اق سۋمەن قامتۋ, بۇلاق كوزدەرىن اشۋ سەكىلدى تۇيتكىلدەردى شەشۋ جولدارىن قاراستىردى.
سونداي-اق ءماجىلىس دەپۋتاتتارى قازالى, سىرداريا, شيەلى, جالاعاش, قارماقشى اۋداندارىنا جانە شالعاي جاتقان اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە بارىپ, حالىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى.
ماجىلىسمەندەر دۇيسەنباي تۇرعانوۆ پەن نۇرلىبەك وجاەۆ اتىراۋ وبلىسىنىڭ يساتاي اۋدانىنا جۇمىس ساپارىمەن باردى. وندا 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتالۋى ءتيىس اتىراۋ-استراحان كۇرە جولىنىڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى. پاندەميا كەزىندە جول سالۋ جۇمىستارى توقتاماعانىمەن, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس باياۋ جۇرۋدە. ايتا كەتۋ كەرەك, قازىر 277 شاقىرىم جولدىڭ 53 %-دان استام بولىگى اياقتالعان.
– قازىرگى ۋاقىتتا ەل ءىشى قاۋىپتى ىندەتتەن زارداپ شەگىپ وتىرعاندا جول سالۋ جۇمىستارىنىڭ توقتاماي جۇرگىزىلۋى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. دەسە دە, بۇل ماسەلەنىڭ شەشىلۋىن حالىقتىڭ كوپ جىلدان بەرى كۇتكەنى, ابدەن شىمبايىنان وتكەنى بەلگىلى. سوندىقتان دا وسى ماڭىزى زور جول قۇرىلىسىنىڭ ساپالى جۇرگىزىلىپ, ۋاقتىلى اياقتالۋى باستى نازاردا بولادى, – دەدى نۇرلىبەك وجاەۆ.
ساپار بارىسىندا دەپۋتاتتار يساتاي اۋدانىنىڭ ورتالىعى اققىستاۋ اۋىلىندا تۇرعىندارمەن جۇزدەسىپ, ولاردىڭ ءوتىنىش-تىلەكتەرىن تىڭدادى. اۋىلدىقتار ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى ورتاعا سالىپ, ۇسىنىستارىن دا جەتكىزدى. قازىر اۋدان سۋ تاپشىلىعىنىڭ سالدارىنان قيىندىق كورىپ وتىر. ويتكەنى جايىلىم مەن شابىندىققا سۋ شىقپاي, ءتورت ت ۇلىكتىڭ جاعدايى قيىنداعان. ودان بولەك, كاسپي تەڭىزى دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى قالىپتاسقان قيىندىقتار دا ايتىلدى. ءماجىلىس دەپۋتاتتارى اتالعان ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلۋىنە كۇش سالاتىندارىن جەتكىزدى.
ماجىلىستەگى Nur Otan پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى امانعالي بەردالين, عالىمجان ەلەۋوۆ جانە ءزۇلفيا سۇلەيمەنوۆا اقتوبە وبلىسىنىڭ العا قالاسىنداعى الەۋمەتتىك تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىس الاڭىندا قۇرىلىسشىلارمەن پروبلەمالىق ماسەلەلەردى تالقىلادى.
پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى جول كارتاسىنا العا اۋدانىندا 2021-2025 جىلدارى 3 بەس قاباتتى 60 پاتەرلى جالعا بەرىلەتىن كوممۋنالدىق تۇرعىن ۇيلەر سالۋ ەنگىزىلگەن. قازىر ولاردىڭ ەكەۋىنىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءبىرىنشى ءۇي قىركۇيەك ايىندا سالىنىپ بىتۋگە ءتيىس. 2023 جىلى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان ەكىنشى ءۇيدىڭ ىرگەتاسى ءساۋىر ايىندا قالانسا دا, جۇمىستى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ ۇيعارىلىپ وتىر. بۇل بەلگىلەنگەن مەرزىمنەن ەكى جىل ەرتە.
– ءبىز ءۇشىن پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن نىسانداردى سالۋعا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجىنى ساپالى يگەرۋ ماڭىزدى. مەردىگەرلەردە 2018 جىلى دايىندالعان سمەتالىق قۇجاتتاما بويىنشا سۇراقتار بار. بيىلعى كوكتەمنەن باستاپ قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ باعاسى ايتارلىقتاي ءوستى. مىسالى, سىرتتان اكەلىنەتىن ارماتۋرا شامامەن ەكى ەسە قىمباتتادى. Nur Otan پارتياسىنىڭ وڭىرلىك دامۋ بويىنشا كەڭەسىندە ءبىز بۇل ماسەلەنى كوتەردىك. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى جاقىن ارادا بۇل جاعدايدان شىعۋدىڭ جولى تابىلاتىنىنا سەندىردى, قۇرىلىسشىلارعا كومەك كورسەتىلەدى, – دەدى امانعالي بەردالين.
ال ءماجىلىس دەپۋتاتى ءزۇلفيا سۇلەيمەنوۆا جەتىم بالالار مەن كوپبالالى انالاردىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك تۇرعىن ءۇي سالۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى.
– قازىر ماجىلىستە تالقىلانىپ جاتقان بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭ جوباسىندا جەتىم بالالار مەن ومىرلىك جاعدايلارعا بايلانىستى اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردىڭ تۇرعىن ءۇي قۇقىعىن قورعاۋعا باعىتتالعان نورمالار قاراستىرىلادى. كوپبالالى انالاردى ءوز شاڭىراعىمەن قامتاماسىز ەتۋ دە باسىمدىققا يە. سوندىقتان مۇنداي قۇرىلىستاردىڭ ماڭىزى ەرەكشە, – دەدى ءزۇلفيا سۇلەيمەنوۆا.
ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, Nur Otan پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى الماتى وبلىسىندا حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى قالاي شەشىلىپ جاتقانىنا كوڭىل ءبولدى. دانيار الىمباەۆ, ايگۇل قۇسپان, ءاليا ابسەمەتوۆا, ماقپال تاجماعامبەتوۆا, جاناربەك ءاشىمجانوۆ جانە جاننا تەلپەكباەۆا اقسۋ اۋدانىنداعى Aksu Kant قانت زاۋىتىن جاڭارتۋ جۇمىستارىمەن تانىستى.
بۇگىنگى تاڭدا بۇل كاسىپورىن – ەلىمىزدەگى ءوزىنىڭ شيكىزات بازاسى بار جانە قانت قىزىلشاسىن, بيداي, جوڭىشقا وسىرەتىن جالعىز قانت زاۋىتى.
زاۋىت ديرەكتورى سامات نادىرباەۆتىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىن مەملەكەت پەن ينۆەستورلاردىڭ قولداۋىمەن جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى زاۋىت جەمشوپ نارىعىندا مۇلدەم جاڭا ءونىم – سىعىمدالىپ, پاكەتتەلگەن قانت قىزىلشاسى سىعىندىسىن شىعارۋدى باستاعان.
– زاۋىتتىڭ وندىرىستىك قۋاتتىلىعىنا شىعۋ ءۇشىن ءبىز قوسىمشا سۋارمالى جەرلەردى ىسكە قوسۋ ەسەبىنەن, ونىڭ ىشىندە تامشىلاتىپ سۋارۋدى ەنگىزۋ, زاۋىتتىڭ جەر ۋچاسكەلەرىن وزىق شارۋا قوجالىقتارىنا ۇزاقمەرزىمدى جالعا بەرۋ ارقىلى ەگىس القاپتارىن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونداي-اق قۇرعاق شيكىزاتىن ساتىپ الۋ جانە قايتا وڭدەۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا, – دەدى سامات نادىرباەۆ.
ماجىلىسمەندەر جەرگىلىكتى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ مۇمكىندىكتەرىنە نازار اۋداردى.
– وندىرىستە جەرگىلىكتى جاستاردىڭ وسى ءىستى وقىپ, قوسىمشا ماشىقتار الۋىنا مۇمكىندىك بار ەكەندىگى قۋانتادى, – دەپ اتاپ ءوتتى ايگۇل قۇسپان.
اۋدانداعى كەزدەسۋلەر بارىسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى بىرقاتار پروبلەمالىق ماسەلەنى, سونىڭ ىشىندە اقسۋ, بۋيەن وزەندەرىنىڭ بويىندا سۋ قويماسىنىڭ جوقتىعىن, سونداي-اق يرريگاتسيالىق جەلىلەردى جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن تالقىلادى. سونىمەن قاتار اۋداندىق اۋرۋحانا ءۇشىن كومپيۋتەرلىك توموگراف ساتىپ الۋ ماسەلەسى دە كوتەرىلدى.
ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, Nur Otan پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى گۇلدارا نۇرىموۆا مەن مەيرامبەك تولەپبەرگەن جامبىل وبلىسى جامبىل اۋدانىنداعى «تيموفەەۆ» شارۋا قوجالىعىنىڭ ەڭبەككەرلەرىمەن كەزدەستى.
شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى اندرەي تيموفەەۆ بىرقاتار پروبلەمالىق ماسەلەنى ورتاعا سالدى. سونىڭ ءبىرى – اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋ. بۇگىندە تەحنيكانى 17%-بەن ليزينگكە الۋعا بولادى, ونىڭ 10%-ىن مەملەكەت قايتارادى. بىراق ماسەلە فەرمەرلەرگە وسى 10%-دى الۋ قيىنعا سوعىپ وتىرعانىندا. الدىمەن فەرمەردىڭ ءوزى بارلىق 17%-دى تولەيدى, سودان كەيىن ونىڭ ءوتىنىشى نەگىزىندە 10%-ى قايتارىلادى. بۇل پروتسەسس ۋاقىت الاتىندىقتان, فەرمەرلەردىڭ جۇمىسىن, اسىرەسە ەگىن ەگۋ كەزىندە قيىنداتادى. وسىنداي جاعداي جانارماي بويىنشا دا بايقالادى.
سونىمەن قاتار بيىلعى قۇرعاقشىلىقتان پايدا بولعان جەمشوپ تاپشىلىعى ونىڭ قۇنىنىڭ ارتۋىنا جانە ءونىمنىڭ قىمباتتاۋىنا اكەلەتىنى جايىندا ءسوز قوزعالدى. بۇعان وڭىردەگى ەت باعاسىنىڭ 300-400 تەڭگەگە ءوسۋى ايعاق.
دەپۋتاتتار شارۋالار قويعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ, ازىق-ت ۇلىك باعاسىن تۇراقتاندىرۋ بويىنشا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جانە مال ازىعىنىڭ تاپشىلىعى ماسەلەسى اگرارلىق سەكتوردى دامىتۋ بويىنشا ايماقتىق قوعامدىق كەڭەستە قارالاتىنىن ايتتى.
