قوعام • 09 شىلدە، 2021

جۇمىسسىزدىق ۇلى كوشتىڭ باستاۋى ما؟

29 رەت كورسەتىلدى

جاقىندا عانا ەلدەن ازاماتتارىمىزدىڭ ۇدەرە كوشىپ جاتقانى تۋرالى اقپارات جاريالاندى. وندا I توقساندا ءبىزدىڭ ەلگە 2،1 مىڭ ادامنىڭ قونىس اۋدارعانى، ەسەسىنە 5،5 مىڭ ادامنىڭ كوشىپ كەتكەنى ايتىلادى. ازاماتتار نەگىزىنەن رەسەي، گەرمانيا، يزرايل ەلدەرىنە اتتانعان.

ولار نە ءۇشىن كەتتى، قازاق دالا­سىنىڭ نەسى جاقپاي قالدى؟ ارينە، سەبەپ الۋان ءتۇرلى. انىق-قانىعىن كۇزدەگى حالىق سانا­عىندا ماماندار ەسەپتەي جاتار. ءبىر قىن­جىلتاتىنى، كوشىپ كەتكەن 5 مىڭ ادامنىڭ 4 مىڭنان استامى ەڭبەك­كە جارامدى ساناتقا كىرەدى. ەلدە جۇمىسسىزدىق دەڭ­گەيىنىڭ ءوسۋى دە ازاماتتاردىڭ باس­قا ەلدەر­گە قونىس اۋدارۋىنا اسەر ەتىپ جاتقانى ءسوزسىز. ناقتى قان­شا ادام جۇمىس تاپپاي ەلدەن كەتكەنىن كەسىپ ايتۋ قيىن، البەتتە. دەسە دە جىلدان جىلعا بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ ازايا ءتۇ­سۋى وسىنداي پايىم جاساۋعا يتەرمەلەيدى.

2021 جىلدىڭ I توقسانىندا ەلدەگى جۇمىسسىز جۇرگەن ادامدار سانى 451،3 مىڭعا جەتكەن. بىلتىرمەن سالىستىرار بول­ساق، ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاپ­پاعاندار 2 پايىزعا ارتقان. جاقىن­دا ranking پورتالى قىزىق دەرەكتى جاريالادى. وندا ەلدەگى 450 مىڭنان استام جۇمىسسىز ادامنىڭ 15 پايىزىنىڭ جىلدان استام ۋاقىت بويى جۇمىس تابا الماي سەندەلىپ جۇرگەنى ايتىلادى.

«جۇمىس ىزدەپ جۇرگەندەرىنە ايدان از ۋاقىت بولعاندار سانى – 83،6 مىڭ، ال 121،7 مىڭ ادام 1-3 اي ارالىعىندا، تاعى 109،1 مىڭ ادام 3-6 اي ارالىعىندا جۇمىس ىزدەپ جۇرگەندەر. 69،6 مىڭ ادام جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىت بويى جۇمىسقا ورنالاسا الماعان. 65،7 مىڭ ادامنىڭ جۇمىس ىزدەگەنىنە 12 ايدان اسىپ كەتكەن. جىل بويى جۇمىس تاپپاعان ازاماتتار سانى 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 44،3 پايىزعا كوبەيگەن»، دەپ جازدى ranking. 

مامىر ايىنىڭ باسىندا الەم­­­دە جۇمىس ىزدەۋ بويىنشا ەڭ كوپ پايدالانىلعان سايتتار بەس­تىگىنە – indeed.com، jooble.org، glassdoor.com، myworkdayjobs.com ­جانە hh.ru كىرگەن. ال قازاق­ستان­­دىقتار rabotanur.kz، qyzmet.kz،­ profi.kz، olx.kz، market.kz­ جانە enbek.kz ارقىلى كاسىپ تاپ­­قاندى ءجون كورەدى.

ءبىزدىڭ نازارىمىزدى اۋدارىپ وتىرعانى – ەلدەن كەتۋ دەرەگى. ازاماتتاردىڭ قازاقستاننان ۇدەرە كوشۋى مەن جۇمىسسىزدىق ستاتيس­تيكاسىنىڭ اراسىندا­ باي­لانىس بولماۋى مۇمكىن ەمەس. ەلدەن لايىقتى جۇمىس تاپپاعان، تاپسا دا جالاقىسى كوڭىلىنەن شىقپاعان تالاي جاس شەتەلدەردە نەسىبە تەرىپ ءجۇر. ولاردىڭ اراسىندا تانىستارىمىز دا كوپ. اسىرەسە، جاستاردىڭ ءوز بولاشاعىن قازاقستانمەن بايلانىستىرماۋى جانعا باتادى. جاقىندا وسى ماسەلەنى ءماجىلىس دەپۋتاتى الەكساندر ءميليۋتيننىڭ كوتەرگەنىن دە كوزىمىز شالدى.

«2019 جىلى بىلىكتىلىگى جوعارى مامانداردىڭ شەتكە كەتۋى 50،6 پايىز بولدى. بىلتىر پاندەميا مەن شەكتەۋلەرگە قاراماستان بۇل كورسەتكىش 54،3 پايىزعا جەتتى. ولاردىڭ اراسىندا دارىگەر، پەداگوگ، تەحنيكالىق مامان يەلەرى دە كوپ. جاستاردىڭ ەلدەن كەتۋ كورسەتكىشى شۇعىل دابىل كوتەرۋ دەڭگەيىنە جەتتى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ادام كاپيتالى دەڭ­گەيىنىڭ، قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ساپاسىنىڭ، ەرتەڭگە دەگەن سەنىمدىلىكتىڭ تومەندەۋى جانە قول­جەتىمدى ءبىلىمنىڭ بولماۋى جاستاردى وسىنداي قادامعا يتەرمەلەۋدە. ون مىڭداعان جاس ءبىلىم الۋ ءۇشىن شەتەلگە، ونىڭ ىشىندە رەسەيگە كەتىپ، وقۋىن اياقتاعان سوڭ سول جاقتا ءبىرجولا قالىپ قويىپ جاتىر»، دەيدى دەپۋتات.

سوڭعى جىلدارى قازاقستاننان قونىس اۋدارعان ازاماتتار سانى جىلىنا ۇدايى 35-45 مىڭ ادامدى قۇراپ كەلەدى. ماسەلەن، 2018 جىلى 40 مىڭنان استام ەل تۇرعىنى ميگراتسياعا كەتكەن. بىلتىر قازاقستاننان كەتكەندەر سانى 29،1 مىڭدى قۇراعان. 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا كەتۋشىلەر سانى 35،6 پايىزعا ازاي­عان. بۇل دا تاۋبە ەتەرلىك دەرەك. الايدا 30 مىڭ ادامىڭىز دا از تسيفر ەمەس.

جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى ەلدەن كەتۋگە سەبەپ بولارلىق كوپ سەبەپتىڭ ءبىرى عوي دەپ ويلارسىز. بىزدىڭشە، بۇل نەگىزگى سەبەپ بولۋى دا ىقتيمال. ويتكەنى ادام بالاسى ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ناپاقا تابۋدى ويلايدى. جاڭالىق اشقانداي ەتىپ ايتىپ وتىرعان بۇل لوگيكامىزدى ەشكىم دە جوققا شىعارا قويماس. قازاقستاندىقتار ءجيى كەتەتىن رەسەي، اقش، وزگە دە ەۋروپا ەلدەرىندە جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىم كورسەتكىشىنىڭ الدەقايدا جوعارى ەكەنى انىق. سوندىقتان ەلدەگى جۇمىسقا ءۇمىت ارتپاي، كەلەشەگىن شەكارانىڭ ارعى بەتىنەن كو­رەتىن ازاماتتار سانى ءازىر ازايا قوي­مايدى. ءبىزدىڭ بىلەرىمىز وسى...

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اماناتقا ادالدىق

ادەبيەت • كەشە

ديلليان ۋايت قاھارىنا ءمىندى

كاسىپقوي بوكس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار