ايماقتار • 24 ماۋسىم، 2021

ايالدامادا اۆتوبۋس كۇتكەن حالىق...

140 رەت كورسەتىلدى

شىعىستا تاعى شۋ. وسكەمەندەگى اۆتوبۋس پاركىنىڭ قىزمەتكەرلەرى تولەمنىڭ جاڭا جۇيەسى – ۆاليداتورعا قارسىلىق بىلدىرسە، سەمەيلىك اۆتوبۋسشىلار جالاقىدان ۇستالاتىن زەينەتاقى جارناسى مەن وزگە دە الىم-سالىقتىڭ كوپتىگىنە نارازى. قوس شاھارداعى اۆتوبۋس پاركتەرىنىڭ ماسەلەسى ەكى ءتۇرلى بولعاندىقتان، ارقايسىسىنا جەكە توقتالايىق. ايتپاقشى، سۋبسيديا ماسەلەسى جانە بار.

نارازىلىق بىلدىرگەن اۆتوبۋس­شىلار ءوز باعىتتارىنا شىعۋ­دان باس تارتقان سوڭ، ونىڭ كەسىرى قاراپايىم حالىققا ءتيدى. ايالدامالاردا جينالعان جولاۋشىلار دىتتەگەن جەرىنە جەتە الماي زار بولىستى. اسىققاندار تاكسي ۇستاعان. مۇنداي كۇندەرى تاكسي پاركتەرى دە باعانى اسپانداتىپ جىبەرۋدى ادەتكە اينالدىرعان. ولارعا ء«اي دەيتىن اجا، قوي دەيتىن قوجا جوق» سياقتى.

وسكەمەندەگى جاعدايعا كەلەر بولساق، اۆتوبۋس جۇمىسشىلارى ۆاليداتوردىڭ ەنگىزىلۋىنە قار­سىلىق ءبىلدىردى. سەبەبى تۇسكەن اقشانىڭ 20 پايىزى ۇكىمەتتىڭ قازانىنا تۇسەتىن كورىنەدى. قازىر­دىڭ وزىندە، پارككە كىرگەن كىرىس پايدا اكەل­گەندى قويىپ، ءوز شىعى­نىن ازەر جاباتىن سياقتى. اۆتوبۋستاردىڭ ابدەن توزىعى جەتكەندىكتەن، ونى كۇتىپ ۇستاۋ، بۇزىلعان تەتىكتەرىن اۋىستىرۋ، جوندەۋ قىمباتقا شىعادى. ودان بولەك، جانارماي باعاسى شارىقتاپ كەتكەن. جازا بەرسەك، اۆتوبۋسقا قاتىستى پروبلەما شاش-ەتەكتەن. بارىنەن بۇرىن قالا ىشىندەگى قوعامدىق كولىكتىڭ قوزعا­لىسى قاراپايىم حالىققا كەدەرگى كەلتىرمەۋى كەرەك. 

– نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن، وسكەمەننىڭ ايالدامالارىندا اۆتوبۋستى ساعاتتاپ كۇتەتىن بولدىق. انەۋگۇنى 60-شى اۆتوبۋس تۋرا ءبىر ساعات، جيىرما مينۋت دەگەندە كەلدى. ايالداماعا جينالعان ەل كەلگەن اۆتوبۋستىڭ بەلىن قايىستىرىپ جىبەرەدى. سانيتارلىق نورما ساقتاۋدى ايتپاي-اق قويايىن. تاڭەرتەڭ، كەشكە اۆتوبۋستاردا ينە شانشىر ورىن جوق. ونىڭ ۇستىنە وسكەمەندەگى بىرنەشە اۆتوبۋستىڭ تەرەزەسى اشىلمايدى. كۇننىڭ ىستىعىندا تىمىرسىق. ماسكامەن تۇمشالانىپ ءجۇرۋ مۇمكىن ەمەس. ونىڭ ءبارىن قويدىق، باستىسى ۋاقتىلى ءجۇرىپ تۇرسا، – دەيدى ءوزىن جازيرا تىلەۋباەۆا دەپ تانىستىرعان قالا تۇرعىنى.

راس، قالاىشىلىك قوعامدىق كولىك­تەردىڭ اعىنى سيرەپ كەتتى. ۆالي­دا­تورعا كوشپەس بۇرىن، اۆتوبۋستاردى جاڭارتىپ، حالىققا ىڭعايلى جاعداي جاساپ السا دۇرىس پا ەدى؟! ال زاماناۋي تولەم جۇيەسى ءوز رەتىمەن ەنگىزىلەر ەدى.

الايدا، وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ وسكەمەندىك تاسىمالداۋشىلارمەن كەزدەسىپ، ەلەكتروندى تولەمگە كوشۋ كەرەكتىگىن ايتقان.

– ەلەكتروندى بيلەتتەۋدى قولدا­ساڭىز­دار، مەن سىزدەردى قولدايمىن. ليزينگ، سۋبسيديا ماسەلەلەرىن رەت-رەتى­مەن شەشەمىز. ەكى ايدان كەيىن قايتا جينالامىز، – دەدى وبلىس باسشىسى.

وبلىس اكىمدىگى بەرگەن مالى­مەت­تەرگە سۇيەنسەك، ەلەكترون­دى تولەم جولاۋشىلار تاسىمالى سالاسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اسى­رەسە، اۆتوبۋس يەلەرىمەن ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەيتىن جەرگىلىكتى اۆتوپاركتەر ءۇشىن ءتيىمدى بولماق.

سونداي-اق كەزدەسۋگە­ قاتى­سۋ­شىلار سۋبسيديا­لاۋ ماسە­لەلەرىن تالقىلا­دى. جولاۋ­شى تاسىمالداۋ سالاسى وكىل­دەرىنىڭ اي­تۋىنشا، ەلەكتروندى بيلەت جۇيەسى جەڭىلدەتىلگەن سانات­تاعى جولاۋشىلاردىڭ ناقتى سا­نىن كورسەتە الادى. الىن­عان مالىمەتتەر بولىنگەن سۋبسي­ديالار­دىڭ مولشەرىن دە ءدال ەسەپتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋ. ول ءۇشىن وبلىس ورتالىعىنىڭ كەيبىر كومپانيا­لارى تەحنيكانى ليزينگكە الۋعا نيەتتى، ونىڭ ۇستىنە مەملەكەت پەن ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن. ەندىگى كەزەكتە تاسىمالداۋشىلار ءوز سالاسىن دامىتۋ جوس­پارىن جاسايدى، باس­قا ماسەلەلەردەن بولەك باعىتتاردى وزگەرتۋ جونىندە ۇسىنىستارىن دايىندايدى جانە اۆتوپاركتەردىڭ جىلجىمالى قۇرامىنا جاڭارتۋ مەحانيزمدەرى ەنگىزىلمەك. ناقتى شەشىمدەر ەكى ايدان سوڭ بەلگىلى بولادى.

– اۆتوبۋس پاركتەرىن دامىتۋ، سۋبسيديالاۋ تۋرالى سۇراعىمىزدى وبلىس باسشى­لىعىنا قويدىق. بىرنەشە جىلعا سۋبسيديالاۋ ماسەلەسى قارالاتىن بولادى. ليزينگكە اۆتوبۋستار الۋىمىز مۇمكىن. ەكى اي ىشىندە بۇل ماسەلە شەشىلۋى ءتيىس. ەلەك­تروندى تولەمگە الەم كوشىپ جات­قاندىقتان، ءبىز دە سوعان قاراي ىڭ­عايلانامىز. بۇل جولاۋشىلار ءۇشىن ىڭعايلى بولعانىمەن، بىزگە قيىندىق تۋعىزاتىن شىعار، – دەدى «VOSCA» جشس ديرەكتورى قانات قالەلوۆ.

قوعامدىق كولىكتىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋى  – وبلىستاعى وزەكتى ماسەلە. جوعارىدا ايتقانداي، سەمەيدەگى «Semey Bus» باسشىلىعىنىڭ زەينەتاقى جانە باسقا دا اۋدارىمدار بويىنشا بورىشى جارتى ملرد-تان استام تەڭگەنى قۇرايدى ەكەن. اي سايىنعى زەينەتاقى اۋدارىمدارى تۇ­راقتى بولماعاندىقتان، نەسيەگە دە ءوتىنىش بەرە المايدى. ونىڭ باستى سەبەبى، ۋاقتىلى جالاقىنىڭ تولەنبەۋى مەن زەينەتاقى جارنالارىنىڭ اۋدا­رىلماۋىنان سەكىلدى. جۇرت­شىلىقتىڭ نارازىلىعىن تىڭ­داعان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان باياحمەتوۆ پارك جۇمىسشىلارىنا سوتقا جۇگىنۋگە كەڭەس بەرگەن.

شىن مانىندە، اۆتوپاركتەر ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن ساناتتاعى جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋعا 70 ملن تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا قاراستىرىلعان كورىنەدى. بىراق «Semey Bus» جشس-ءنىڭ باسقا ۇيىمدار الدىندا دا قارىزى بار سياقتى. وسىعان بايلانىستى كاسىپورىننىڭ شوتتارى بۇعاتتالعان ەكەن. قالا باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا، سۋبسيديالار اۋدارىلعاننان كەيىن، ولار اۆتوماتتى تۇردە ۇجىمنىڭ جالاقىسىنا ەمەس، قارىزدى وتەۋگە جۇمسالادى ەكەن.

وسىنداي ىشكى پروبلەما­لاردىڭ سالدارىنان قاراپايىم حالىق جۇمىستان كەشىگەدى، بولماسا تاكسي جالداۋعا ءماجبۇر. تۇرعىنداردىڭ امالسىزدىعىن بىلگەن تاكسيشىلەر دە باعانى كوتەرىپ جىبەرەدى. وبلىس اكىمى ۋادە ەتكەندەي، وسكەمەندەگى اۆتوبۋس ماسەلەسى ەكى اي ىشىندە شەشىلۋى مۇمكىن. ال سەمەيدەگى اۆتوبۋسشىلاردىڭ نارازىلىعىنا نۇكتە قويىلاتىن ءتۇرى جوق...

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس «قىزىل» ايماقتا

ايماقتار • كەشە

تسيفرلى تەڭگە جوباسى تالقىلاندى

ەكونوميكا • 23 شىلدە، 2021

اقپاراتتىق حابارلاما

ەگەمەن قازاقستان • 23 شىلدە، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار