جيىن بارىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سوت-ساراپتاما قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. اتالعان ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان دەپۋتات سنەجاننا يماشەۆانىڭ ايتۋىنشا, قۇجات قولدانىستاعى زاڭناما مەن قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىنىڭ مونيتورينگى, سونداي-اق دەپۋتاتتاردىڭ ساراپشىلارمەن, ادۆوكاتتارمەن, زاڭگەرلەرمەن, سۋديالارمەن جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەرى كەزىندە تۇسكەن ۇسىنىستارى نەگىزىندە ازىرلەندى.
اتالعان زاڭ جوباسى كاسىبي كورسەتىلەتىن سوت-ساراپتامالىق قىزمەتتەردىڭ باسەكەلەس نارىعىن دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان.
«زاڭ جوباسى قالىپتاسقان پروبلەمالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە, ولقىلىقتاردى جويۋعا, سوت-ساراپتاما قىزمەتى سالاسىنداعى قۇقىقتىق رەتتەۋ ءتارتىبىن بەلگىلەۋگە باعىتتالعان. بىرىنشىدەن, سوت-ساراپتاما قىزمەتىندە جاڭا سۋبەكت – «مەملەكەتتىك ەمەس سوت-ساراپتاما ۇيىمىنىڭ» پايدا بولۋى. بۇل جەكە سوت ساراپشىلارىنىڭ جۇمىسىن ودان ءارى دامىتۋعا جانە ينستيتۋتتىق تۇرعىدان نىعايتۋعا نەگىز بولادى. وسى جاڭاشىلدىق جەكە سوت ساراپشىلارىنىڭ سوت-ساراپتاما قىزمەتى ءۇشىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق, زەرتحانالىق جانە عىلىمي بازا قۇرۋ بويىنشا بار رەسۋرستارىن شوعىرلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە سوت ساراپتاماسى مەملەكەتتىك اپپاراتىنىڭ جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتىپ, ساراپتاما جۇرگىزۋ مەرزىمىن ايتارلىقتاي قىسقارتادى», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
ەكىنشىدەن, قۇجاتتا سوت ساراپشىلارىن اتتەستاتتاۋ ءراسىمىن سەرتيفيكاتتاۋ راسىمىنە اۋىستىرۋ ەسكەرىلگەن. سەرتيفيكاتتاۋ سوت ساراپشىلارىنىڭ كاسىبي, ونىڭ ىشىندە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستىگىن نەعۇرلىم ءتيىمدى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق سوت-ساراپتامالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ساپاسىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتەدى.
«ۇشىنشىدەن, سوت-ساراپتاما قىزمەتىن ستاندارتتاۋ ءراسىمىن ەنگىزۋ سوت ساراپشىسىنا زەرتتەۋ بارىسىندا ۆاليداتسيادان وتكەن عىلىمي نەگىزدەلگەن ادىستەمەلەرمەن قاتار, ۇلتتىق ستاندارتتاردى دا قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ستاندارتتاردى قولدانۋ ءوز كەزەگىندە سوت ساراپتامالارىن جۇرگىزۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە بىرىڭعاي عىلىمي-ادىستەمەلىك ءتاسىلدى قالىپتاستىرۋ جانە جۇرگىزىلەتىن ساراپتامالىق زەرتتەۋلەر قورىتىندىلارىنىڭ وبەكتيۆتىلىگىن, ناتيجەلىلىگىن جانە جارامدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن نەگىز بولادى», دەدى س.يماشەۆا.
زاڭ جوباسىن ازىرلەۋشىلەر ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ جانە سوت ساراپشىلارى پالاتاسىنىڭ كەيبىر قۇزىرەتتەرىن ناقتىلادى. بۇنىڭ ناتيجەسىندە سوت-ساراپتاما قىزمەتتەرى نارىعىندا باسەكەلەستىكتى قالىپتاستىرۋ مىندەتى مەن مەملەكەتتىك باقىلاۋ اراسىنداعى تەڭگەرىمدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بولادى. سونىمەن بىرگە, سوت-ساراپتاما قىزمەتتەرىنىڭ رەتتەلمەگەن نارىعىن قۇرۋ جانە بۇل قىزمەتتى باقىلاۋسىز كوممەرتسيالاندىرۋ قاۋپىن بولدىرمايدى.
«زاڭ جوباسى سونداي-اق پروتسەستىك نەگىزدەردى جەتىلدىرۋگە جانە سوت ساراپتاماسىن تاعايىنداۋ, ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ ماسەلەلەرىندەگى قۇقىقتىق ولقىلىقتاردى جويۋعا باعىتتالعان بىرقاتار نورمالاردى قامتيدى. قۇجاتتىڭ وزەكتىلىگى كۇمان تۋدىرمايدى. ويتكەنى ول ءبىرىنشى كەزەكتە دالەلدەمەلىك بازانى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن قوزعايدى. وسىعان بايلانىستى زاڭ جوباسىندا ۇسىنىلعان ەرەجەلەر سوت تورەلىگى پروتسەسىنە قاتىساتىن ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسايدى دەپ سانايمىز», دەدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار جالپى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە زياتكەرلىك مەنشىك cالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
زاڭ جوباسى قۇقىقتاردى ۇجىمدىق نەگىزدە باسقاراتىن ۇيىمدار مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پاتەنتتىك سەنىم بىلدىرىلگەن وكىلدەرى قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان جانە قۇقىقتاردى ۇجىمدىق باسقارۋ جونىندەگى ۇيىم قىزمەتىنىڭ اشىقتىعى مەن تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالاتىن تەتىكتى ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ويتكەنى وندا اۆتورلار مەن قۇقىق يەلەنۋشىلەردىڭ قاراجاتى جيناقتالىپ, ولاردىڭ وزدەرى تولەم, سىياقى تولەۋدى جۇرگىزەدى جانە ءوز قۇقىقتارىن پايدالانادى.
قۇجات 2018 جىلى قابىلدانعان ۇلتتىق زاڭنامالىق نورمالاردى دامىتۋعا باعىتتالعان. سونداي-اق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ ستاندارتتارىنا كوشۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
ء«ماجىلىستىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ادىلەت مينيسترلىگى Reed Smith كومپانياسىنىڭ زاڭ كونسۋلتانتتارىن تارتا وتىرىپ, زاڭناما مەن قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىنا تالداۋ جۇرگىزدى. تالداۋ قورىتىندىسى بويىنشا ادىلەت مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, وسى سالانى ودان ءارى دامىتۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەندى. جۇمىستىڭ ناتيجەلەرى دەپۋتاتتىق باستاماعا نەگىز بولدى», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى گۇلنار بيجانوۆا.
زاڭ جوباسىندا بىرقاتار تۇزەتۋ ۇسىنىلعان. ماسەلەن, اۆتورلاردىڭ زاڭدى الىمدار مەن سىياقىلار الۋ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتىندا ۇجىمدىق ۇيىمدار قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىنا قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيتىلەدى. ۇلتتىق برەندتەۋدى دامىتۋ جانە وتكىزۋ نارىعىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا «گەوگرافيالىق نۇسقاۋ» دەگەن جاڭا وبەكت ەنگىزىلەدى.
سونىمەن قاتار تىركەلمەگەن ونەركاسىپتىك ۇلگىلەردى قورعاۋ ءۇشىن «قىسقا مەرزىمدى قورعاۋ» رەجىمى قاراستىرىلعان. تاراپتاردىڭ «وپپوزيتسيالىق» جۇيەنى قولدانۋ مۇمكىندىكتەرى كەڭەيتىلەدى. بۇل جاڭالىق ءوتىنىم ساتىسىنىڭ وزىندە تىركەۋگە قارسىلىق بىلدىرۋگە رۇقسات بەرمەك. پاتەنتتىك سەنىم بىلدىرىلگەن وكىلدەردىڭ قىزمەتىن رەتتەۋگە قويىلاتىن تالاپتار ناقتىلانادى. بۇل قۇقىق يەلەنۋشىلەردىڭ زاڭدى قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋگە جاعداي جاسايدى.
«بىرقاتار تۇزەتۋ ۇلتتىق زاڭنامانى زياتكەرلىك مەنشىك سالاسىنداعى حالىقارالىق اكتىلەرمەن ۇندەستىرۋ قاجەتتىلىگىنە بايلانىستى. وسى زاڭ جوباسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن, ونىڭ ەلدەگى زياتكەرلىك مەنشىك سالاسىن دامىتۋ, قۇقىق يەلەنۋشىلەردىڭ زاڭدى قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن سالدارىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق زياتكەرلىك مەنشىك ينستيتۋتىنا بارىپ, زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى وتكىزىلدى. ماسەلەلەردىڭ كەڭ اۋقىمىن تالقىلاۋعا كورنەكتى حالىقارالىق جانە وتاندىق ساراپشىلار, ەۋرازيالىق پاتەنتتىك ۆەدومستۆونىڭ باسشىسى, سۋديالار, سوت تورەلىگى اكادەمياسىنىڭ باسشىسى, عىلىم, شىعارماشىلىق ينتەلليگەنتسيا, اۆتورلىق قوعامداستىقتار مەن مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى تارتىلدى. زاڭ جوباسىن قابىلداۋ زياتكەرلىك مەنشىككە ارنالعان قۇقىقتاردى قورعاۋدى ودان ءارى كۇشەيتۋگە جانە زياتكەرلىك مەنشىك سالاسىنداعى داۋلاردى وبەكتيۆتى شەشۋ ءۇشىن جاعدايلار جاساۋعا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىمدىمىز», دەدى گ.بيجانوۆا.
سونداي-اق جيىن بارىسىندا پالاتا كوميتەتتەرى كاسىپكەرلىك قىزمەت سالاسىندا جاڭا رەتتەۋشىلىك ساياساتتى ەنگىزۋ ماسەلەلەرى تۋرالى جانە قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى اۋە قاتىناسى تۋرالى كەلiسiمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوبالارىن جۇمىسقا الدى.
جالپى وتىرىستا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى. ولار: فاحريددين قاراتاەۆ, گۇلدارا نۇرىموۆا, ۆاكيل نابيەۆ, داريعا نازارباەۆا, بەرىك بەكجانوۆ, الەكساندر ميليۋتين, ايقىن قوڭىروۆ, قازىبەك يسا, ازامات ابىلداەۆ, عالىمجان ەلەۋوۆ, ازات پەرۋاشەۆ, ارتۋر پلاتونوۆ.
ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جەتىنشى شاقىرىلىمىنىڭ العاشقى سەسسياسى جۇمىسىن قورىتىندىلاپ, وسى سەسسيا ءوز جۇمىسىن قاسيەتتى ەل تاۋەلسىزدىگىنە 30 جىل تولعان تاريحي كەزەڭدە باستاعانىنا توقتالدى.
«وسى سەسسياداعى جاڭا جانە ناقتى قادامدار ءماجىلىستىڭ زاڭ شىعارۋ جۇمىسىن ودان ءارى كۇشەيتۋگە جول اشتى. سونىڭ ناتيجەسىندە, ءماجىلىس ساياسي, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق ماڭىزى زور كوپتەگەن زاڭداردى قابىلدادى. كوپتەگەن پارلامەنتتىك شارالار ۇيىمداستىرىلدى. بۇل جولدا ءبىز ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ستراتەگيالىق باستامالارىن جانە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ العا قويعان مىندەتتەرىن باسشىلىققا الدىق. ونىڭ بارلىعى, حالقىمىزدىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا, ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىن زاڭ دەڭگەيىندە قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتتى», دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
نۇرلان نىعماتۋلين اتاپ وتكەندەي, سەسسيا بارىسىندا دەپۋتاتتار وزدەرىنىڭ زاڭ شىعارۋشىلىق باستامالارىن بەلسەندى قولدانىپ, 10 زاڭ جوباسىن ازىرلەگەن.
سونىمەن قاتار وسى سەسسيادا 230-دان اسا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداندى. ولار يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, قارجى, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە ايماقتىق دامۋ ماسەلەلەرىنە باعىتتالدى. پالاتا سپيكەرى سەسسيا اياقتالعانىمەن, دەپۋتاتتار وڭىرلەرگە, شالعايداعى اۋىلدىق جەرلەرگە بارىپ, سايلاۋشىلارمەن كەزدەسەتىنىن ايتتى.
