سپورت • 23 ماۋسىم، 2021

فۋتبول تاريحىنداعى ءساتسىز جوبا

127 رەت كورسەتىلدى

كۇللى جانكۇيەردى تەلەديدار الدىنا جيناعان «ەۋرو-2020» ءتۋرنيرىن كورىپ، اتالعان دودادا دەبيۋتتىك ويىندارىن وتكىزىپ جاتقان قۇرامالارعا قىزىعا دا، قىزعانا دا قارايمىز. سەبەبى كەزىندە دەڭگەيى بىزبەن بىردەي ەلدىڭ فۋتبولى بۇگىندە قارىشتاپ دامىپ كەتكەن. ال بىزدە شە؟

جاناشىر باسشى عانا فۋتبولدى جارىلقايدى

الىسقا بارماي-اق، وسىدان بەس جىل بۇرىن 2016 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنداعى فيفا رەيتينگىسىنە كوز جۇگىرتسەك. سول كەزدە قازاقستان – 83، فينليانديا 84-ورىندا بولعان. بۇگىندە فينليانديا ەۋرو دوداسىندا دانيا سىندى ەۋروپا چەمپيونىنان (1996 جىلى) باسىم ءتۇسىپ ءجۇر. ال جاقىندا عانا جولداستىق كەزدەسۋ اياسىندا قۇرامامىزدى 4:0 ەسەبىمەن ويسىراتا جەڭگەن سولتۇستىك ماكەدونيا سول كەزدە فيفا-نىڭ رەيتينگىسىندە 146-ورىنعا جايعاسقان ەدى. ماكەدونيالىقتار ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ توپتىق كەزەڭىندە سوڭعى ورىندا قالسا دا، قارسىلاستارىمەن تەرەزەسى تەڭ دارەجەدە ونەر كورسەتتى. سونداي-اق 2022 جىلعى الەم بىرىنشىلىگىنىڭ ىرىكتەۋ سىنىندا سولتۇستىك ماكەدونيا ازۋلى گەرمانيا (2:1)، رۋمىنيا (3:2) جانە ليحتەنشتەين (5:0) سەكىلدى ەلدەردىڭ قاقپالارىنا بىرنەشە گول سوعىپ، ءوز توبىندا كوش باسىندا كەلەدى. ال بىزدە باياعى جارتاس، سول جارتاس. قارسىلاستارىمىزدان 0:3، 0:4، 1:5 ەسەبىمەن جەڭىلەمىز.

جاقىندا ءبىراز ۇزىلىستەن سوڭ قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنا قايتا شاقىرتۋ العان تاڭات نوسەرباەۆ ءبىر سۇحباتىندا: «بىزگە فۋتبولدى تۇسىنەتىن باسشى كەلمەيىنشە، بالالار فۋتبولىن دامىتۋعا باسىمدىق بەرىپ، فۋتبول الاڭدارىن حالىقارالىق قالىپقا كەلتىرمەيىنشە، الەم، ەۋروپا چەمپيوناتى تۋرالى ارمانداۋدىڭ قاجەتى جوق»، دەدى. قازاق فۋتبولىن جانە قۇرامانىڭ ىشكى جاعدايىن ءبىر بىلسە، نوسەرباەۆ بىلەتىنى انىق. فۋتبولشىنىڭ سوزىنەن اڭعارعانىمىز – ءبىز سوزبەن تاۋ قوپارامىز دا، ىسكە كەلگەندە تۇك تە تىندىرمايمىز.

قازاقستانداعى فۋتبول كوماندالارىنىڭ قاي-قايسىسىن الىپ قاراساڭىز دا، فۋتبولشىلارىنىڭ باسىم بولىگى – لەگيونەرلەر. لەگيونەر بولعاندا دا، ءوز ەلىندە شەبەرلىگىن مويىنداتا الماعان ويىنشىلار. مۇنداي قاداممەن قازاق فۋتبولىنىڭ العا باسۋى ەكىتالاي. تاڭات نوسەرباەۆتىڭ ايتۋىنشا، تورتكۇل دۇنيە حالقىن ارباعان سپورت تۇرىنە مەملەكەت تاراپىنان جاناشىرلىقپەن ءمان بەرىلسە يگى. باعدارلامالار جاسالىپ، قازىنادان قارجى ءبولىنۋى كەرەك. وسى قارجىنىڭ كومەگىمەن تەك ەرەسەكتەرگە عانا ەمەس، جاسوسپىرىمدەر كلۋبتارىن دا قۇرۋ قاجەت. شالعاي جەرلەردەن فۋتبول سەكتسيالارىن اشىپ، جەرگىلىكتى كوماندا ارالىق جارىستاردى ءجيى وتكىزىپ، جاستاردىڭ شەبەرلىگىن شىڭداسا عانا قازاق فۋتبولى وركەندەيدى.

ەلىمىزدە فۋتبولعا قارجى از اقشا بولىنەدى دەپ ايتۋ قيىن. ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن اۋقىمدى جوبا رەتىندە «ولە برازيل كلاب» اكادەمياسىنا جۇمسالعان قارجىنىڭ اقىرى ناتيجەسىز اياقتالدى.

 

«برازيليادا نەڭ بار ەدى، ق ۇلىنىم»

ەلباسى 2007 جىلى برازيلياعا بارعان رەسمي ساپارىندا وسى ەلدىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى لۋيس يناسيو لۋلا دا سيلۆامەن ورتاق كەلىسىمگە كەلىپ، سوعان سايكەس قازاق جاستارى پەلەنىڭ وتانىندا فۋتبولدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنەتىن بولدى. ماقساتى ايقىن-تۇعىن. 15 جاستاعى ورەندەر برازيليادا دوپ تەبۋدى ءجىتى مەڭگەرىپ، وتاندىق فۋتبولدىڭ قوردالانعان پروبلەماسىنىڭ ءتۇيىنى تارقاتىلۋى ءتيىس ەدى. ءۇش كەزەڭدە 75 بالا اكادەميا تۇلەگى اتاندى. بىراق ناتيجە جوقتىڭ قاسى.

العاشقى ىرىكتەۋگە قاتىسۋ ءۇشىن 1994 جىلى تۋعان جاسوسپىرىمدەر شاقىرىلدى. وبلىس ورتالىقتارىنان سۇزگىدەن وتكەن بالالار قورىتىندى، ياعني سوڭعى كەزەڭدى 2009 جىلى الماتىدا وتكىزدى. وسىلايشا، برازيلياعا اتتاناتىن «باقىتتىلار» تىزىمىنە ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 26 بالا ەندى. ايتسە دە سوڭعى ىرىكتەۋدىڭ ناتيجەسىمەن كوپتەگەن اتا-انا كەلىسكەن جوق. ولاردىڭ ايتۋىنشا، تامىر-تانىستىق اياققا تۇساۋ بولعان. ياعني بۇل قورىتىندى تىزىمگە شىن تالانتتىلاردان گورى «بايلانىسى» مىقتىلاردىڭ بالالارى قابىلدانعان. الايدا توعىز ايدان كەيىن 26 بالانىڭ ىشىنەن برازيليالىق باپكەر تياگو كوزلوسكيدىڭ نۇسقاۋىمەن توعىز بالا «جارامسىز» دەپ تانىلىپ، ولاردىڭ ورنىنا باسقا بالالار الىندى.

ەكى جىل برازيليادا وقىپ، فۋتبولدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنگەنىنە قاراماستان ايبەك ميرابزالوۆتىڭ ايتۋىنشا، جوبا ءوز جەمىسىن تولىق بەرمەگەن.

– مەنىڭشە، بالالاردى اۋرەگە سالىپ سوناۋ «ولە برازيلگە» سالپاقتاتقاننان گورى، «ميلاننىڭ» اكادەمياسىنا الىپ بارعان دۇرىس ەدى. سەبەبى يتاليانىڭ فۋتبول مەكتەبى ءبىزدىڭ فۋتبولىمىزعا جاقىنىراق. وسىنى باسشىلار ەسكەرمەگەن. ونىڭ ۇستىنە برازيليادا وقىعانىمىز الدەكىمدەرگە ءتيىمدى بولعان سياقتى. ەستۋىمشە، مەملەكەت اكادەمياعا ءار بالا ءۇشىن ايىنا 2 مىڭ اقش دوللارىن تولەپ تۇرعان. بۇل ۇلكەن سوما. ال ول جاقتاعى جاتاتىن جەرىمىز، جەيتىن تاماعىمىز تولەپ تۇرعان اقشاعا ارزىمادى دا، – دەيدى ا.ميرابزالوۆ.

برازيليادا جاتتىققان 26 بالانىڭ ىشىندە راۋان ساريەۆتىڭ (سۋرەتتە №29) ەسىمىن ەرەكشە اتاۋعا بولادى. «ولە برازيل» اكادەمياسى ساپىندا ىشكى چەمپيوناتقا قاتىسىپ، كوزگە تۇسكەن راۋانعا كوپ ءۇمىت ارتىلىپ ەدى. ۋاقىت وتە كەلە «اتلەتيكو مينەيرو» كومانداسىمەن كەلىسىمشارتقا وتىرىپ، ءبارىمىزدى ءبىر قۋانتقانى دا بار.

 

«اتلەتيكونى» «قايراتقا» ايىرباستاعان...

«ولە برازيل» اكادەمياسىنىڭ برازيليالىق باپكەرى تياگو كوزلوسكيدىڭ ايتۋىنشا، راۋان قازاقستاندىق بالالاردىڭ ىشىندەگى ۇزدىكتەردىڭ ءبىرى بولعان.

– راۋان تەحنيكا مەن فيزيكالىق تۇرعىدان وتە مىقتى ويىنشى. ونى ءبىر جارىم جىل جاتتىقتىردىم. سودان كەيىن ءبىز ونى كلۋبتىڭ نەگىزگى كومانداسىنا اۋىستىردىق. وندا ول برازيليالىقتارمەن بىرگە جۇمىس ىستەپ، برازيلياداعى پاۋليستا سەكىلدى ەڭ مىقتى چەمپيوناتتا ونەر كورسەتۋىنە مۇمكىندىك الدى. ءوز الەۋەتىن دۇرىس پايدالانا وتىرىپ، راۋان بىرنەشە رەت تۋردىڭ «ۇزدىك ويىنشىسى» اتاندى. ءۇشىنشى ماۋسىم اياقتالعان كەزدە، كۋراتور مۋزاففار ابدۋلساتتاروۆ ەكەۋمىز برازيليانىڭ ەڭ ۇزدىك كلۋبتارىنىڭ ءبىرى «اتلەتيكو مينەيروعا» بارىپ، راۋانعا مۇمكىندىك بەرۋىن سۇرادىق. سول كەزدە «اتلەتيكو مينەيرودا» ديەگو تاردەللي، دانيەل كارۆالو، رونالدينو سەكىلدى الەمگە تانىمال فۋتبولشىلار ونەر كورسەتتى. مۇنداي ۇلكەن كلۋبقا وزگە ەلدىڭ ويىنشىسىنىڭ كەلۋى باستاپقىدا ۇرەي تۋدىرعانىمەن، كەيىننەن بارلىعى دۇرىس بولدى. ءبىر-ەكى كۇننەن كەيىن ولار اكادەمياعا قوڭىراۋ شالىپ، الدىن الا كەلىسىمشارتقا قول قويۋ ارقىلى راۋاندى كلۋبتا قالدىراتىنىن حابارلادى. ويتكەنى راۋان ءالى 18 جاسقا تولماعان ەدى. سودان كەيىن راۋان ۆيزانى ۇزارتۋ ءۇشىن دەمالىسقا كەتتى دە، برازيلياعا قايتا ورالمادى. بۇل راۋاننىڭ ەڭ ۇلكەن قاتەلىگى بولدى، – دەدى تياگو كوزلوسكي.

راۋان ساريەۆتىڭ شەبەرلىگى، ەرتە اشىلعان تالانتى ونى «جۇلدىز» اۋرۋىنا شالدىقتىرعان ىسپەتتى. راۋان «قايرات» كومانداسىنا شاقىرتۋ العان ساتتە، ءوزىنىڭ مۇمكىندىگى مەن قابىلەتىن تىم اسىرا باعالاعانداي.

ت.كوزلوسكيدىڭ ايتۋىنشا، راۋان باپكەرىنە حابارلاسىپ، كەڭەس سۇراعانىمەن باسقاشا شەشىم قابىلداعان.

– راۋان سول كەزدە مەنەن اقىل-كەڭەس سۇرادى. مەن وعان اقشا تۋرالى ويلاناتىن ۋاقىت ەمەس، ءالى جاس ەكەنىن جانە مىقتى ويىنشىلار اراسىندا ءپىسىپ-جەتىلىپ، تاجىريبە جيناۋ كەرەك ەكەنىن ايتتىم. جوعارى دەڭگەيدە ونەر كورسەتسە، ماتەريالدىق جاعدايىنىڭ دا جوعارى بولاتىنى تۇسىنىكتى. مەنىڭ ويىمشا، راۋان وزىنە قازاقستاندا ۇسىنىلعان ماتەريالدىق دۇنيە مەن اتاقتى كوتەرە المادى. ول بۇعان دايىن ەمەس ەدى. وكىنىشكە قاراي، فۋتبولدا وسىنداي جاعداي ءجيى بولادى، – دەدى برازيليالىق جاتتىقتىرۋشى.

 

قۇراماعا ءۇش-اق فۋتبولشى شاقىرتۋ الدى

توعىز جىل عانا ءومىر سۇرگەن جوباعا شامامەن 5 ملن اقش دوللارى جۇمسالعان دەپ اقپارات كەلتىرەدى Sports.ru. اتالعان سايتتىڭ مالىمەتىنشە، ءبىرىنشى شاقىرىلعان 26 فۋتبولشىنىڭ تەك تورتەۋى عانا پرەمەر-ليگادا ونەر كورسەتەدى. ولار: رافكات اسلان («جەتىسۋ»)، ميراس تۇلەەۆ («كاسپي»)، بەرىك شايحوۆ («تاراز») جانە ماگومەد پاراگۋلگوۆ («اقجايىق»). تاعى بەسەۋى ءبىرىنشى ليگادا ونەر كورسەتەدى.

ەۆگەني يالفيموۆ، فارحات جانىبەكوۆ جانە ۆيكتور پاۆلەنوك باپكەرلىك جۇمىسقا اۋىسسا، تاعى سەگىز تۇلەك كارەراسىن اياقتادى. تاعى تورتەۋى فۋتزالدا وينايدى. ەكىنشى شاقىرىلىمداعى (1997 جىلى تۋعان) بالالاردان قازىردىڭ وزىندە 11 ءجاسوسپىرىم بۋتسىسىن شەگەگە ءىلدى. ماقسات تايكەنوۆ پەن دەميات سلامبەكوۆ تيىسىنشە «كاسپي» مەن «اقتوبە» نامىسىن قورعاپ ءجۇر. سوڭعى شاقىرۋداعى فۋتبولشىلاردان (2000 جىلى تۋعان) التى ادام عانا مانسابىن اياقتادى.

ستاتيستيكا بويىنشا از-كەم وزگەرتۋلەر بولۋى مۇمكىن، بىراق نەگىزگى مالىمەت وسى. تىزىمگە كوز جۇگىرتسەك، ءۇش كەزەڭ بويىنشا بارعان 75 فۋتبولشىنىڭ تەك ۇشەۋى عانا – رافكات اسلان، ماگومەد پاراگۋلگوۆ جانە ماقسات تايكەنوۆ عانا ۇلتتىق قۇراماعا شاقىرتۋ الدى.

سپورت فۋنكتسيونەرلەرى مۇمكىندىك پەن ناقتى جاعدايدى ەسكەرە بەرمەيتىنى قيىن-اق. ايتپەسە، 2007 جىلى قازاقستان فۋتبول فەدەراتسياسى باسشىلىعىنا كەلگەن ادىلبەك جاقسىبەكوۆ «ەۋرو-2016 ءتۋرنيرىنىڭ فينالدىق كەزەڭىندە وينايمىز» دەپ كەسىپ ايتقانى ءالى ەسىمىزدە. ودان كەيىن دە ەكى ىرىكتەۋ كەزەڭى ارتتا قالدى.

سپورت فۋنكتسيونەرلەرى قازاقستاننىڭ ءا دەگەننەن برازيليا سياقتى بولا المايتىنىن ەندى تۇسىنگەن شىعار. وعان تىراشتانۋدىڭ دا قاجەتى شامالى. فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ باسشىلارى باعدارلاما قابىلداپ، جوبا جاساعىسى كەلسە، ەڭ الدىمەن ءبىزدىڭ مەنتاليتەتكە، كليماتقا جانە پسيحولوگيامىزعا ساي كەلەتىن جۇيەنى تاڭداعانى ءجون. سونداي-اق بۇل اۋقىمدى ءىستى اتقارۋعا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى، وبلىس اكىمدەرى مەن فۋتبول فەدەراتسياسى جۇدىرىقتاي جۇمىلعاندا عانا قازاق فۋتبولى وركەندەيتىن بولادى. «ولە برازيل كلاب» جوباسىنا جۇمسالعان قارجى ءوزىن اقتاماعانى انىق، قازىنا قارجىسىنىڭ اياعى قۇردىمعا كەتتى دەگەن وسى. ال ازىرگە قازاق فۋتبولشىلارى جاڭبىرلى كۇندە تىزەدەن سۋ كەشىپ جاسىل الاڭدا دوپ قۋىپ ءجۇر...

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار قايتا قىمباتتاي باستادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:47

نۇرحاننىڭ دومبىراسى

ونەر • بۇگىن، 09:05

ۇقساس جاڭالىقتار