اينالما جولدىڭ الەگى
– جولدىڭ قۇرىلىسىندا شارۋامىز جوق, مەجەلەگەن ۋاقىتىندا اياقتاسا بولدى. بىزگە قازىر اينالما جولدى تەگىستەپ بەرسە دەيمىز. سودان سوڭ جولدىڭ ويرانىن شىعاراتىن 30-40 توننالىق اۋىر كولىكتەردىڭ جۇرۋىنە شەكتەۋ قويۋىن تالاپ ەتەمىز. ايتپەسە, تابىسىمىزدىڭ كوبى كولىك جوندەۋگە كەتەدى. ۋاقىتشا جول بولعانىمەن, قانشاما حالىق ءجۇرىپ جاتىر. مىناۋ كۇننىڭ ىستىعىندا شاڭ جۇتىپ, سولقىلداپ جەتكەنشە دىڭكەڭ قۇريدى. ەسكەرتىپ ايتتىق, 15 كۇن ىشىندە تالابىمىزدى ورىندايتىن شىعار, – دەيدى كوكپەكتىلىك تاكسيشى سەرىكباي ىرسىمبەتوۆ.
اتالعان اينالما جولدىڭ ساپاسى كوكپەكتىلىكتەر ءۇشىن عانا ەمەس, زايسان مەن تارباعاتايعا قاتىنايتىن جۇرگىزۋشىلەرگە دە كەدەرگى كەلتىرىپ تۇر. دەنى ساۋ ادامنىڭ دەل-سالىن شىعاراتىن جول جەدەل جاردەمدەگى ناۋقاستارعا قالاي اسەر ەتەر ەكەن؟! جول سالۋدىڭ ءجونى وسى ەكەن دەپ, ۋاقىتشا جولعا ءاتۇستى قاراۋعا استە بولمايدى. ءبىر كۇن بولسىن, حالىقتىڭ جۇرەر جولى. سوندىقتان قيىرشىق تاسىن توگىپ, سۋىن سەۋىپ وتىرعان ابزال. ال اۋىر جۇك كولىكتەرى ەرەجەدە بەلگىلەنگەن سالماقتان اسىرسا, جۇرۋىنە تىيىم سالىنۋى كەرەك شىعار. بۇل بويىنشا قۇزىرلى ورگاندار جۇمىس باستاپ تا كەتىپتى.
وبلىس بويىنشا «كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسى» ماماندارىنىڭ حابارلاۋىنشا, شىعىس قازاقستان اۋماعىندا جۇك كولىكتەرىنىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋىن قاداعالاۋعا ەكى جىلجىمالى باقىلاۋ بەكەتى جۇمىلدىرىلعان. «قالباتاۋ – جاڭعىزتوبە – وسكەمەن» باعىتىنداعى جول ۋچاسكەلەرىندە ينەرتتى ماتەريالداردى تاسىمالداۋ, تيەۋ كەزىندە بەلگىلەنگەن نورمالاردى ساقتاۋ بويىنشا تۇراقتى باقىلاۋ ورناتىلىپتى. ەرەجە بۇزىلعان جاعدايدا كولىك ينسپەكتسياسىنىڭ ماماندارى كودەكستە كوزدەلگەن شارالاردى قولدانادى. الايدا وبلىس كولەمىندەگى ەكى جىلجىمالى بەكەت بارلىعىن بىردەي قاداعالاپ ۇلگەرۋى ەكىتالاي. ونىڭ ۇستىنە قازاقستان بويىنشا شاقىرىمدارعا سوزىلىپ جاتقان ەڭ ۇزاق جول – شىعىستا. كوپ جىلدان بەرى جوندەۋ كورمەگەنى دە سوندىقتان شىعار.
بوعاس پەن مايقاپشاعاي اراسىنداعى جول اشىلادى
وسى ورايدا شاڭى كوككە كوتەرىلىپ جاتقان اينالما جولدار ماسەلەسىن العا تارتىپ, «قازاۆتوجول» اق شقو فيليالىنىڭ ديرەكتورى ەرلان قالىموۆقا حابارلاسقان ەدىك. ول اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن قاتار, ازدى-كوپتى ماسەلەلەردىڭ دە باسىن اشىپ ايتىپ بەردى.
– وبلىستا وسكەمەن-تالدىقورعان, ومبى-مايقاپشاعاي باعىتىنداعى كۇرە جولدار جاڭارتىلىپ جاتقانىن بىلەسىزدەر. قالباتاۋدان زايسانعا دەيىنگى 415 شاقىرىمعا قىتايدىڭ «سين-سين» جانە ءوزىمىزدىڭ «قازگەرستروي» كومپانيالارى قايتا جاڭارتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. «قازگەرستروي» جۇمىسشىلارى بوعاستىڭ بۇرىلىسىنا دەيىن جول سالسا, ودان ءارى مايقاپشاعاي شەكاراسىنا دەيىن قىتايلىق كومپانيا ءوز مويىندارىنا العان. الايدا قازاقستاندىق كومپانيانىڭ قارجىلىق جاعدايى ناشارلاپ, ءوز ىشتەرىندە قىلمىستىق ءىس قوزعالعان كورىنەدى. ءبىر جاعىنان شەكارانىڭ جابىلىپ قالۋىنا بايلانىستى تەحنيكاعا تەتىكتەر دە جەتىسپەدى. بىراق قازىر جۇمىستارىن باستادى. قاراجات الدى. جالپى كەلىسىمشارت قىتايلىق كومپانيامەن جاسالعاندىقتان, كوزدەلگەن جوبا ۋاقىتىلى اياقتالۋى ءتيىس. بيىل بوعاس پەن مايقاپشاعايدىڭ ورتاسىنداعى جول اشىلادى. اسفالت جامىلعىسى توسەلەدى. كەلەسى جىلدارى جول بەلگىلەرىن, ايالدامالار, جىلى دارەتحانالار ورناتامىز, – دەيدى فيليال ديرەكتورى ە.قالىموۆ.
«قازاۆتوجول» اق فيليالىنىڭ وكىلدەرى تاسجولداردا اۋىر كولىكتەردىڭ جۇرۋىنە شەكتەۋ قويۋ بويىنشا قۇزىرەتتى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, كۇرە جولدارداعى ءبىر وسكە تۇسەتىن سالماق 11 تونناعا شاقتالعان. قازىرگى تاڭدا اعىلىپ جاتقان اۋىر كولىكتەر تەك كارەردە جۇرۋگە ارنالعان. ە.قالىموۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىر كولىكتەر قالباتاۋ مەن كوكپەكتى اراسىنداعى بايبۋرا ماڭىنان التىن كەنىن بەلوۋسوۆكاداعى فابريكاعا جەتكىزەدى. الداعى ۋاقىتتا اۋىر كولىكتەردىڭ قاتىناسى ءۇشىن قازىرگى اينالما جول قالادى. ول ماسەلە بويىنشا كومپانيالارمەن مەموراندۋم جاسالدى.
بۇگىنگى تاڭدا «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا سالىنىپ جاتقان كۇرە جولدىڭ وسكەمەن مەن قالباتاۋ اراسىنا اسفالت ءتۇستى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, جوبا 2022 جىلى اياقتالادى.
جول ساپاسىن ءسىز دە قاداعالاي الاسىز
وڭتۇستىك وبلىستار مەن وسكەمەندى, قىتاي مەن رەسەيدى جالعاپ جاتقان جولدار 2 ساناتتى. ياعني ءبىر باعىتتا ەكى جولاق بولادى. مۇنىڭ ءبارى كولىكتىڭ قارقىنىنا بايلانىستى جوبالانعان. جيىرما جىلدان كەيىن كولىك كوبەيسە, جانىنا تاعى ءبىر جولاق تۇسەدى. ال ساپاسىن ارنايى ماماندار قاداعالاپ وتىر. اتاپ ايتساق, ZS ENGINEERING جشس وسكەمەن-تالدىقورعان باعىتىنا باس-كوز بولىپ, ساپاسىن نازاردا ۇستاپ وتىر. سونىمەن قاتار «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعىنىڭ» قاداعالاۋى بار. بۇدان وزگە دە قاداعالاۋشى ورگاندار از ەمەس. سوعان قاراي ەرتەڭگى كۇنى جول ساپاسى سىن كوتەرمەي جاتپاسا يگى. ايتقانداي, جول قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان تۇستاردىڭ كەم-كەتىگىن بايقاپ قالساڭىز, 1403 نومىرىنە فوتوسۋرەت, بەينەجازبا جىبەرىپ, ءوز ۇلەسىڭىزدى قوسۋىڭىزعا بولادى.
ورايى كەلگەندە, قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلعان وسكەمەن-راحمان قاينارى باعىتىنداعى جولدىڭ جاي-كۇيىن دە سۇرادىق. انىعى, وسينوۆ اسۋىنداعى تۋرا جولدىڭ 30 شاقىرىمداي تۇسى ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ اۋماعىنان وتەتىندىكتەن قاعاز جۇمىستارىنا بايلانىستى جۇمىس تۇرالاپ قالعان-تۇعىن. ەندىگى كەزەكتە ول ماسەلە شەشىلىپتى.
– قالعان 32 شاقىرىمنىڭ جارتىسىن جاساپ قويدىق. كۇردەلى جوبا. تاۋلى ايماق بولعان سوڭ ۇزىندىعى 120 مەترلىك, بيىكتىگى 35-40 مەترلىك كوپىر سالۋىمىز كەرەك. جىل سوڭىنا دەيىن مەردىگەردى انىقتاپ, قۇرىلىس كەلەسى جىلى جالعاسادى. كوپىر قۇرىلىسىنىڭ ءوزى جوبا بويىنشا ەكى جىلعا سوزىلادى. ال باسقا ۋچاسكەلەرىن اياقتايمىز, – دەدى ە.قالىموۆ.
دەمەك وسينوۆ اسۋىنداعى تۋرا جولدىڭ اشىلۋىنا ەكى جارىم جىلداي ۋاقىت كەرەك. تۋرا جول تۇسسە, بىرىنشىدەن قاۋىپ ازايادى. ەكىنشىدەن جۇك كولىكتەرى قىستىڭ كۇنى ەمىن-ەركىن قاتىناپ, الىس ەلدى مەكەندەردە كومىر باعاسىنىڭ ارزانداۋى مۇمكىن. ايتپەسە, سەرپانتين اينالماسىمەن تىركەمەسى بار جۇك كولىكتەرى قىستاي جۇرە المايتىن.
جالپى وبلىس جولدارىنىڭ 8 ۋچاسكەسىندە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپاردا تۇر. الداعى ۋاقىتتا قالجىر مەن زايساننىڭ ورتاسىنداعى 18 شاقىرىم جولدىڭ جامىلعىسى اۋىستىرىلادى, كاتونقاراعاي اۋىلىنا جەتە بەرىستەگى 29 شاقىرىمعا ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى جانە سەمەي – قاينار باعىتىنداعى جۇمىستار جالعاسادى. سونىمەن قاتار اقسۋات پەن اياگوز ورتاسىنداعى 56 شاقىرىمعا اسفالت-بەتون جامىلعىسى توسەلەدى. ەرتەڭگى جوسپاردا سەمەي – وسكەمەن ەكى ورتاسى قايتا جاڭارتىلادى. بيىل جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپ, كەلەسى جىلى جۇمىس باستالادى.
ەكى ءىرى جوبا – وسكەمەن-تالدىقورعان جانە قالباتاۋ-مايقاپشاعاي باعىتىنداعى قۇرىلىستار اياقتالعان سوڭ «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا قاراعاندى-اياگوز اراسىنا جاڭا جول تۇسەتىن سەكىلدى. ودان بولەك وسكەمەن-شەمونايحا, سەمەي-بارناۋل جولدارى ۇلكەن رەكونسترۋكتسيادان وتەدى.
اقىلى جولدىڭ اقىسى قانشا؟
«قازاۆتوجول» اق وكىلدەرىنىڭ مالىمەتىنشە, پاۆلودار – سەمەي – قالباتاۋ اراسىنداعى كۇرە جول اقىلى بولماق. قۇرىلىس اياقتالىپ, ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزىلگەننەن كەيىن, تولەم ەنگىزىپ قانا ءجۇرۋىڭىز مۇمكىن.
– «سۋىق بۇلاق» كارەرى مەن سەمەي اراسىندا 30-40 توننالىق كولىكتەر جۇرەدى. سونىڭ سالدارىنان ب ۇلىنگەن جولدار بار. سول تۇستارعا بيىل ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزەمىز. ال سەمەي مەن پاۆلوداردىڭ اراسى جاقسى. سەمەي – قالباتاۋ اراسى جوندەلىپ, مايقاپشاعايعا دەيىن جول تۇسكەن سوڭ اقىلى جۇيەگە وتەدى, – دەدى فيليال باسشىسى.
ايتپاقشى, تولەم تەك جۇك كولىكتەرى ءۇشىن ەنگىزىلەدى. جەڭىل كولىكتەر باياعىداي تەگىن جۇرە بەرمەك. باعاسىن رەسپۋبليكادا قۇرىلعان جۇمىس توبى تالقىلاپ, ءبىر توقتامعا كەلەدى. ماسەلەن, ءبىرىنشى ساناتتاعى جولدىڭ شاقىرىمى – 25 تەڭگە. ال ەكىنشى ساناتتاعى وبلىس جولدارىنداعى باعا ءسال وزگەشە بولۋى ىقتيمال. سونداي-اق تالدىقورعان باعىتىنداعى جولعا دا ءدال وسى جۇيە ەنگىزىلمەك. بۇل جۇيەنىڭ ءتيىمدى تۇسى, قارجى «قازاۆتوجولدىڭ» قازانىنا تۇسەتىن كورىنەدى. دەمەك جولدى كۇتىپ ۇستاۋ ءۇشىن قاراجات ءبولۋدىڭ دە وڭتايلى تۇسى – وسى.
