ايماقتار • 22 ماۋسىم، 2021

كۇرمەۋى قيىن ماسەلە – كۇرە جولدا

122 رەت كورسەتىلدى

شىدامنىڭ دا شەگى بار. جولاۋشىلار قالباتاۋ – كوكپەكتى اراسىنداعى ۋاقىتشا تۇسكەن اينالما جولدى 15 كۇن ىشىندە جوندەپ، 30-40 توننالىق جۇك كولىكتەرىن توقتاتۋدى تالاپ ەتتى. ەگەر بەلگىلەنگەن مەرزىم ىشىندە ۋاقىتشا جول تەگىستەلمەسە، تاكسيشىلەر جولدى جابۋعا دايىن ەكەنىن ەسكەرتتى. بۇل – ومبى-مايقاپشاعاي تاسجولى باعىتىنداعى قالباتاۋ مەن زايسان اراسىنداعى رەكونسترۋكتسيالانىپ جاتقان جولدىڭ بويى. جولاۋشىلار بايبۋرا اسۋىنان باستاپ، قالباتاۋعا دەيىنگى 60-70 شاقىرىمدى ەكى، ەكى جارىم ساعات جۇرەدى ەكەن. جول قۇرىلىسىنا بايلانىستى سالىنعان اينالما جولمەن ءجۇرۋ قيامەت-قايىم دەسەدى تاكسيشىلەر.

اينالما جولدىڭ الەگى

– جولدىڭ قۇرىلىسىندا شارۋامىز جوق، مەجەلەگەن ۋاقىتىندا اياقتاسا بولدى. بىزگە قازىر اينالما جولدى تەگىستەپ بەرسە دەيمىز. سودان سوڭ جولدىڭ ويرانىن شىعاراتىن 30-40 توننالىق اۋىر كولىكتەردىڭ جۇرۋىنە شەكتەۋ قويۋىن تالاپ ەتەمىز. ايتپەسە، تابىسىمىزدىڭ كوبى كولىك جوندەۋگە كەتەدى. ۋاقىتشا جول بولعانىمەن، قانشاما حالىق ءجۇرىپ جاتىر. مىناۋ كۇننىڭ ىستىعىندا شاڭ جۇتىپ، سولقىلداپ جەتكەنشە دىڭكەڭ قۇريدى. ەسكەرتىپ ايتتىق، 15 كۇن ىشىندە تالابىمىزدى ورىندايتىن شىعار، – دەيدى كوكپەكتىلىك تاكسيشى سەرىكباي ىرسىمبەتوۆ.

اتالعان اينالما جولدىڭ ساپاسى كوكپەكتىلىكتەر ءۇشىن عانا ەمەس، زايسان مەن تارباعاتايعا قاتىنايتىن جۇرگىزۋشىلەرگە دە كەدەرگى كەلتىرىپ تۇر. دەنى ساۋ ادامنىڭ دەل-سالىن شىعاراتىن جول جەدەل جار­دەمدەگى ناۋقاستارعا قالاي اسەر ەتەر ەكەن؟! جول سالۋدىڭ ءجونى وسى ەكەن دەپ، ۋاقىتشا جولعا ءاتۇستى قاراۋعا استە بولمايدى. ءبىر كۇن بولسىن، حالىقتىڭ جۇرەر جولى. سوندىقتان قيىرشىق تاسىن توگىپ، سۋىن سەۋىپ وتىرعان ابزال. ال اۋىر جۇك كولىكتەرى ەرەجەدە بەلگىلەنگەن سالماقتان اسىرسا، جۇرۋىنە تىيىم سالىنۋى كەرەك شىعار. بۇل بويىنشا قۇزىرلى ورگاندار جۇمىس باستاپ تا كەتىپتى.

وبلىس بويىنشا «كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسى» ماماندارىنىڭ حابارلاۋىنشا، شىعىس قازاقستان اۋماعىندا جۇك كولىكتەرىنىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋىن قادا­عالاۋعا ەكى جىلجىمالى باقىلاۋ بەكەت­ى جۇمىلدىرىلعان. «قالباتاۋ – جاڭ­عىزتوبە – وسكەمەن» باعىتىنداعى جول ۋچاسكەلەرىندە ينەرتتى ماتەريالداردى تاسىمالداۋ، تيەۋ كەزىندە بەلگىلەنگەن نورمالاردى ساقتاۋ بويىنشا تۇراقتى باقىلاۋ ورناتىلىپتى.  ەرەجە بۇزىلعان جاعدايدا كولىك ينسپەكتسياسىنىڭ ماماندارى كودەكستە كوزدەلگەن شارالاردى قولدانادى. الايدا وبلىس كولەمىندەگى ەكى جىلجىمالى بەكەت بارلىعىن بىردەي قاداعالاپ ۇلگەرۋى ەكىتالاي. ونىڭ ۇستىنە قازاقستان بويىنشا شاقىرىمدارعا سوزىلىپ جاتقان ەڭ ۇزاق جول – شىعىستا. كوپ جىلدان بەرى جوندەۋ كورمەگەنى دە سوندىقتان شىعار.

 

بوعاس پەن مايقاپشاعاي اراسىنداعى جول اشىلادى

وسى ورايدا شاڭى كوككە كوتەرىلىپ جاتقان اينالما جولدار ماسەلەسىن العا تارتىپ، «قازاۆتوجول» اق شقو فيليا­لىنىڭ ديرەكتورى ەرلان قالىموۆقا حابارلاسقان ەدىك. ول اتقارى­لىپ جاتقان جۇمىستارمەن قاتار، ازدى-كوپتى ماسە­لەلەردىڭ دە باسىن اشىپ ايتىپ بەردى.

– وبلىستا وسكەمەن-تالدىقورعان، ومبى-مايقاپشاعاي باعىتىنداعى كۇ­رە جولدار جاڭارتىلىپ جاتقانىن بىلە­سىزدەر. قالباتاۋدان زايسانعا دەيىنگى 415 شاقىرىمعا قىتايدىڭ «سين-سين» جانە ءوزىمىزدىڭ «قازگەرستروي» كومپانيالارى قايتا جاڭارتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. «قازگەرستروي» جۇ­مىسشىلارى بوعاستىڭ بۇرىلىسىنا دەيىن جول سالسا، ودان ءارى مايقاپشاعاي شەكا­راسىنا دەيىن قىتايلىق كومپانيا ءوز مويىندارىنا العان. الايدا قازاقستاندىق كومپانيانىڭ قارجىلىق جاعدايى ناشارلاپ، ءوز ىشتەرىندە قىل­مىستىق ءىس قوزعالعان كورىنەدى. ءبىر جا­عىنان شەكارانىڭ جابىلىپ قالۋىنا بايلانىس­تى تەحنيكاعا تەتىكتەر دە جەتىسپەدى. بىراق قازىر جۇمىستارىن باس­تادى. قاراجات الدى. جالپى كە­لى­­سىم­شارت قىتايلىق كومپانيا­مەن جا­سالعاندىقتان، كوزدەلگەن جوبا ۋاقى­تىلى اياقتالۋى ءتيىس. بيىل بوعاس پەن مايقاپشاعايدىڭ ورتاسىنداعى جول اشىلادى. اسفالت جامىلعىسى توسەلەدى. كە­لەسى جىلدارى جول بەلگىلەرىن، ايالدامالار، جىلى دارەتحانالار ورناتامىز، – دەيدى فيليال ديرەكتورى ە.قالىموۆ.

«قازاۆتوجول» اق فيليالىنىڭ وكىلدەرى تاسجولداردا اۋىر كولىكتەردىڭ جۇرۋىنە شەكتەۋ قويۋ بويىنشا قۇزىرەتتى ورگاندارمەن بىرلەسىپ، جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، كۇرە جولدارداعى ءبىر وسكە تۇسەتىن سالماق 11 تونناعا شاقتالعان. قازىرگى تاڭدا اعىلىپ جاتقان اۋىر كولىكتەر تەك كارەردە جۇرۋگە ارنالعان. ە.قالىموۆتىڭ ايتۋىنشا، اۋىر كولىكتەر قالباتاۋ مەن كوكپەكتى اراسىنداعى بايبۋرا ماڭى­نان التىن كەنىن بەلوۋسوۆكاداعى فابريكاعا جەتكىزەدى. الداعى ۋاقىتتا اۋىر كولىكتەردىڭ قا­تىناسى ءۇشىن قازىرگى اينالما جول قالادى. ول ماسەلە بو­يىنشا كومپانيالارمەن مەموراندۋم جاسالدى.

بۇگىنگى تاڭدا «نۇرلى جول» باعدار­لاماسى اياسىندا سالىنىپ جاتقان كۇرە جولدىڭ وسكەمەن مەن قالباتاۋ اراسىنا اسفالت ءتۇستى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، جوبا 2022 جىلى اياقتالادى.

 

 جول ساپاسىن ءسىز دە قاداعالاي الاسىز

وڭتۇستىك وبلىستار مەن وسكەمەندى، قىتاي مەن رەسەيدى جالعاپ جاتقان جولدار 2 ساناتتى. ياعني ءبىر باعىتتا ەكى جولاق بولادى. مۇنىڭ ءبارى كولىكتىڭ قارقىنىنا بايلانىستى جوبالانعان. جيىرما جىلدان كەيىن كولىك كوبەيسە، جانىنا تاعى ءبىر جولاق تۇسەدى. ال ساپاسىن ارنايى ماماندار قاداعالاپ وتىر. اتاپ ايتساق، ZS ENGINEERING جشس وسكەمەن-تالدىقورعان باعىتىنا باس-كوز بولىپ، ساپاسىن نازاردا ۇستاپ وتىر. سونىمەن قاتار «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعىنىڭ» قاداعالاۋى بار. بۇدان وزگە دە قاداعالاۋشى ورگاندار از ەمەس. سوعان قاراي ەرتەڭگى كۇنى جول ساپاسى سىن كوتەرمەي جاتپاسا يگى. ايتقانداي، جول قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان تۇستاردىڭ كەم-كەتىگىن بايقاپ قالساڭىز، 1403 نومىرىنە فوتوسۋرەت، بەينەجازبا جىبەرىپ، ءوز ۇلەسىڭىزدى قوسۋىڭىزعا بولادى. 

 ورايى كەلگەندە، قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلعان وسكەمەن-راحمان قاينارى باعىتىنداعى جولدىڭ جاي-كۇيىن دە سۇرادىق. انىعى، وسينوۆ اسۋىنداعى تۋرا جولدىڭ 30 شاقىرىمداي تۇسى ور­مان شارۋاشىلىعىنىڭ اۋماعىنان وتە­تىندىكتەن قاعاز جۇمىستارىنا بايلانىس­تى جۇمىس تۇرالاپ قالعان-تۇعىن. ەندىگى كەزەكتە ول ماسەلە شە­شىلىپتى.

– قالعان 32 شاقىرىمنىڭ جارتىسىن جاساپ قويدىق. كۇردەلى جوبا. تاۋلى ايماق بولعان سوڭ ۇزىندىعى 120 مەترلىك، بيىكتىگى 35-40 مەترلىك كوپىر سالۋىمىز كەرەك. جىل سوڭىنا دەيىن مەردىگەردى انىقتاپ، قۇرىلىس كەلەسى جىلى جالعاسادى. كوپىر قۇرىلىسىنىڭ ءوزى جوبا بويىنشا ەكى جىلعا سوزىلادى. ال باسقا ۋچاسكەلەرىن اياقتايمىز، – دەدى ە.قالىموۆ.

دەمەك وسينوۆ اسۋىنداعى تۋرا جول­دىڭ اشىلۋىنا ەكى جارىم جىلداي ۋاقىت كەرەك. تۋرا جول تۇسسە، بىرىنشىدەن قاۋىپ ازايادى. ەكىنشىدەن جۇك كولىكتەرى قىستىڭ كۇنى ەمىن-ەركىن قاتىناپ، الىس ەلدى مەكەندەردە كومىر باعاسىنىڭ ارزانداۋى مۇمكىن. ايتپەسە، سەرپانتين اينالماسىمەن تىركەمەسى بار جۇك كولىكتەرى قىستاي جۇرە المايتىن.

جالپى وبلىس جولدارىنىڭ 8 ۋچاس­كەسىندە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپاردا تۇر. الداعى ۋاقىتتا قالجىر مەن زايساننىڭ ورتاسىنداعى 18 شاقىرىم جولدىڭ جامىلعىسى اۋىس­تىرىلادى، كاتونقاراعاي اۋىلىنا جە­تە بەرىستەگى 29 شاقىرىمعا ورتاشا جون­دەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى جانە سەمەي – قاينار باعىتىنداعى جۇمىستار جالعاسادى. سونىمەن قاتار اقسۋات پەن اياگوز ورتاسىنداعى 56 شاقىرىمعا اسفالت-بەتون جامىلعىسى توسەلەدى. ەرتەڭگى جوسپاردا سەمەي – وسكەمەن ەكى ورتاسى قايتا جاڭارتىلادى. بيىل جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپ، كەلەسى جىلى جۇمىس باستالادى.

ەكى ءىرى جوبا – وسكەمەن-تالدىقورعان جانە قالباتاۋ-مايقاپشاعاي باعىتىن­داعى قۇرىلىستار اياقتالعان سوڭ «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا قارا­عاندى-اياگوز اراسىنا جاڭا جول تۇسەتىن سەكىلدى. ودان بولەك وسكەمەن-شەمونايحا، سەمەي-بارناۋل جولدارى ۇلكەن رەكونسترۋكتسيادان وتەدى.

 

اقىلى جولدىڭ اقىسى قانشا؟

«قازاۆتوجول» اق وكىلدەرىنىڭ مالىمەتىنشە، پاۆلودار – سەمەي – قالباتاۋ اراسىنداعى كۇرە جول اقىلى بولماق. قۇرىلىس اياقتالىپ، ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزىلگەننەن كەيىن، تولەم ەنگىزىپ قانا ءجۇرۋىڭىز مۇمكىن.

– «سۋىق بۇلاق» كارەرى مەن سەمەي اراسىندا 30-40 توننالىق كولىكتەر جۇرەدى. سونىڭ سالدارىنان ب ۇلىنگەن جولدار بار. سول تۇستارعا بيىل ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزەمىز. ال سەمەي مەن پاۆلوداردىڭ اراسى جاقسى. سەمەي – قالباتاۋ اراسى جوندەلىپ، مايقاپ­شاعايعا دەيىن جول تۇسكەن سوڭ اقىلى جۇيەگە وتەدى، – دەدى فيليال باسشىسى.

ايتپاقشى، تولەم تەك جۇك كولىكتەرى ءۇشىن ەنگىزىلەدى. جەڭىل كولىكتەر باياعى­داي تەگىن جۇرە بەرمەك. باعاسىن رەسپۋب­ليكادا قۇرىلعان جۇمىس توبى تالقىلاپ، ءبىر توقتامعا كەلەدى. ماسەلەن، ءبىرىنشى ساناتتاعى جولدىڭ شاقىرىمى – 25 تەڭگە. ال ەكىنشى ساناتتاعى وبلىس جول­دا­رىنداعى باعا ءسال وزگەشە بولۋى ىقتيمال. سونداي-اق تالدىقورعان باعى­­تىنداعى جولعا دا ءدال وسى جۇيە ەنگىزىلمەك. بۇل جۇيەنىڭ ءتيىمدى تۇسى، قارجى «قازاۆتوجولدىڭ» قازانىنا تۇ­سەتىن كورىنەدى. دەمەك جولدى كۇتىپ ۇستاۋ ءۇشىن قاراجات ءبولۋدىڭ دە وڭتايلى تۇسى – وسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

قورجىن تولا – قولا

TOKYO2020 • بۇگىن، 23:21

ەلشىنىڭ ەڭبەگى مەن ەرلىگى

تاريح • بۇگىن، 23:09

الىمجەتتىك ازايعانىمەن...

قازاقستان • بۇگىن، 22:40

ءبىر قۋانتىپ، ءبىر مۇڭايتقان سالا

ەكونوميكا • بۇگىن، 21:52

اقتوبەدە قوقىس پوليگونى ورتەندى

ايماقتار • بۇگىن، 19:58

تۋريستكە دە ءتارتىپ بار

ايماقتار • بۇگىن، 18:06

ۇقساس جاڭالىقتار