ايماقتار • 21 ماۋسىم، 2021

جۇرت جاعاجاي ىزدەپ ءجۇر

31 رەت كورسەتىلدى

جۇمىسى قاۋىرت توتەنشە جاعداي مەن سۋدا قۇتقارۋ قىزمەتى ماماندارىنىڭ جاز باستالعاننان-اق تىنىم تاپپايتىنى بەلگىلى.

سوعان قاراماستان جىل وتكەن سايىن قىزىلوردا وبلىسى اۋماعىندا ءتىلسىز جاۋدىڭ قۇربانىنا اينالعاندار ازايار ەمەس. اسىرەسە بيىل ولاردىڭ قاتارىندا بالالاردىڭ كوپتىگى بايقالادى. جىل باسىنان بەرى 19 ادام سۋعا كەتسە، ونىڭ 13-ءى بالا. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتا كەتەيىك، بىلتىر وسىنداي وقيعا 39 ادامنىڭ ءومىرىن جالماعان، ونىڭ 11-ءى كامەلەتكە تولماعاندار ەدى. ەكى جىل بۇرىن سۋ قۇربانىنا اينالعان 26 ادامنىڭ ونى ءبىر-ءبىر شاڭىراقتىڭ ءۇمىتى بولاتىن.

مامانداردىڭ دەرەگىنە ساي، سىرداريا وزەنى مەن 19 ءىرى، 220 شاعىن كانال، ەكى جۇزدەن استام كولدىڭ بويىنان 64 قاۋىپتى ۋچاسكە انىقتالىپ وتىر. بۇل اۋماقتاردا شومىلۋعا تىيىم سالىنعان. بىراق تورعاي ميىن قايناتاتىن ىستىقتا سابات جاعاسىنان سايا ىزدەيتىندەردىڭ ونداي ەسكەرتۋلەردى ەلەي بەرمەيتىنى تاعى بار.

مامىر ايىنىڭ باسىندا وبلىس اكىمىنىڭ توراعالىعىمەن توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە جويۋ جونىندەگى وبلىستىق كوميسسيانىڭ وتىرىسى وتكىزىلىپ، قىزىلوردا قالاسى مەن اۋدان اكىمدىكتەرىنە جانە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بىرقاتار تاپسىرما بەرىلگەن.  

جەرگىلىكتى باسشىلارعا جۇكتەلگەن جۇمىستىڭ نەگىزگىسى جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردى تارتا وتىرىپ تالاپتارعا ساي كوممۋنالدىق جاعاجايلار اشۋ. سونىمەن قاتار سۋعا شومىلاتىن ورىنداردى تۇگەندەپ، ناقتى يەلەنۋشىگە بەكىتىپ بەرۋ، ادامدار كوپ شوعىرلاناتىن ورىنداردا سۋداعى قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ تۋرالى ارنايى بيلبوردتار ورنالاستىرىپ، لەد ەكراندار ارقىلى سۋداعى قاۋىپسىزدىك تۋرالى بەينەروليكتەر كورسەتۋ، تۇرعىندار اراسىندا تۇسىندىرمە جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، رەيدتەر ۇيىمداستىرۋ دا تاپسىرىلعان. وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەرگە، ولاردىڭ اتا-انالارىنا قاۋىپسىزدىك شارالارى تۋرالى تۇسىندىرمە جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، بالالاردىڭ جازعى تىنىعۋ لاگەرلەرىندە سۋداعى قاۋىپسىزدىك شارالارىن قاتاڭ باقىلاۋعا الۋ، جۇمىسسىزدار ەسەبىنەن جازعى ماۋسىمدا قوعامدىق قۇتقارۋشىلاردى ىرىكتەپ، جۇمىسقا تارتۋ جانە جەدەل قۇتقارۋ جاساقتارىنان دايىندىقتان ءوتۋىن ۇيىمداستىرۋ دا ۇمىت قالماۋى ءتيىس.

قازىر قىزىلوردا قالاسى جانە اۋدان اكىمدىكتەرى سۋعا تۇسۋگە قاۋىپتى ايماقتارعا 188 ەسكەرتۋ تاقتايشاسىن ورناتقان. وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى تاراپىنان كۇندەلىكتى ساعات 15:00-دەن كەشكى 22:00-گە دەيىن رەيد ۇيىمداستىرىلىپ وتىر.

جاقىندا وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە قىزىلوردا وبلىسى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى ازاماتتىق قورعانىس باسقارماسىنىڭ باستىعى اسحات توعىزباەۆ وسى باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى سارالاپ ءوتتى. باسقارما باستىعىنىڭ ايتۋىنشا، قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ورەسكەل بۇزعان 17 ادامعا شارا قولدانىلىپتى.

ونلاين رەجىمدە مەكتەپ وقۋشىلارىنا «سۋداعى (مۇزداعى) قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى»، «سۋدا (مۇزدا) زارداپ شەگۋشىلەردى قۇتقارۋ، دارىگەرگە دەيىنگى العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ تاسىلدەرى» بويىنشا 7 ينتەراكتيۆتى ساباق وتكىزىلگەن. وسىلايشا، ءتيىستى ورىندار قاۋىپتىڭ الىن الۋعا، ەل اراسىندا تۇسىندىرمە جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە بارىن سالىپ-اق جاتىر. ايتسە دە بۇل سۋعا كەتكەندەردىڭ سانىن ازايتۋعا سەپ بولماي تۇر.

سۋعا ءتۇسۋ ماۋسىمىندا ءجيى وتەتىن بريفينگتەردىڭ بىرىندە ماماندار ايتقان مىنا دەرەك ماسەلەگە شىنداپ نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن كورسەتەدى. مامىر ايىنىڭ سوڭىندا جۋرناليستەرمەن جۇزدەسۋدە قىزىلوردا وبلىسى تجد باستىعىنىڭ ورىنباسارى، ازاماتتىق قورعاۋ پولكوۆنيگى باۋىرجان ءىزباساروۆ 7 مامىر كۇنى سىرداريا اۋدانى، امانگەلدى اۋىلى اۋماعىنداعى «جەتىكولجارما» كانالىنا 2009 جىلى تۋعان ءجاسوسپىرىمنىڭ باتىپ كەتكەنىن ايتتى. وسى وقيعادان 9 كۇننەن كەيىن جاناقورعان اۋدانى، قاندوز اۋىلدىق وكرۋگىندە ەكى جاسار ءسابي ارىققا قۇلاپ، تۇنشىعىپ ولگەن. قارالى تىزىمگە 24 مامىر كۇنى قىزىلوردا-جەزقازعان كۇرە جولى بويىنداعى ستالين كانالىنا باتىپ كەتكەن 10 جاسار بالا قوسىلدى. كەلەسى كۇنى وبلىس ورتالىعىنا جاقىن قاراۋىلتوبە اۋىلىندا سەگىز جاسار بالا بايقادام كانالىنا قۇلاپ كەتىپ، دەنەسى كوپ كۇننەن كەيىن تابىلدى. جيىرما التىنشى مامىردا قىزىلورداداعى تاسبوگەت شاعىن اۋدانىندا تۇراتىن 2007 جىلى تۋعان ءجاسوسپىرىم ستالين كانالىنا شومىلۋ كەزىندە سۋعا كەتىپ، ءبىر وتباسى اھ ۇرىپ قالدى. بۇل تەك ءبىر ايدا سۋعا كەتكەن بالالار جايلى دەرەك. مۇنىڭ كەيبىرىن وقىستان بولعان وقيعا دەلىك، ال شومىلۋعا ارنايىلاپ بارىپ، سۇڭگىپ كەتىپ قايتادان شىقپاي قالعان بالالاردىڭ وبالى كىمگە؟

جالپى، ساۋساق بۇگىپ سانامالاي بەرسەك، وقىس وقيعالاردىڭ سەبەبى تىم كوپ. ماماندار سولاردىڭ اراسىنان بالالاردى قاراۋسىز قالدىرۋ، ەرەسەك ادامداردىڭ سۋعا سپيرتتىك ىشىمدىك ءىشىپ ءتۇسۋى جيىلەپ وتىرعانىن ايتادى. بىراق ەڭ باستى سەبەپ – ارنايى جابدىقتالعان جاعاجايدىڭ جوقتىعى ەكەنىن جاسىرۋدىڭ ءجونى بولماس. قازىر قىزىلوردا قالاسى مەن وعان جاقىن بەلكول كەنتىندە عانا وسىنداي اقىلى ارنايى ورىندار بار. جىل سايىن ايتىلىپ، جيىلەتە جيىن وتكىزىپ، تۇيدەكتەتە تاپسىرما بەرىلىپ كەلە جاتقانىمەن اۋدانداردا بۇل ماسەلە ءالى سول مۇرتى بۇزىلماعان كۇيىندە مىزعىماي تۇر. ارينە، قالادا بولسىن، اۋداندا بولسىن باسسەينى بار اقىلى دەمالىس ورىندارى از ەمەس. بىراق ولارعا كۇندەلىكتى بارۋدى ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قالتاسى كوتەرە بەرمەيتىنى انىق. وسىدان كەيىن بالا شىركىن ۇلكەندەردىڭ كوزىن الا بەرىپ، تەگىن سۋعا تارتىپ كەتكىسى كەلىپ تۇرادى. سوندىقتان دا بالالارعا باقىلاۋ جاسامادى دەپ جازعىرعاننان گورى بيلىك تاراپىنان ولاردىڭ جازدا ەمىن-ەركىن شومىلۋىنا جاعداي جاسالعانى دۇرىس بولار ەدى. كوپ جىلداردان بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان تەگىن جاعاجاي اشۋ ماسەلەسى بيىل وبلىس ورتالىعىندا قولعا الىنباق. جۋىردا قىزىلوردا قالاسىنىڭ اكىمى عانيبەك قازانتاەۆ وسىنداي جاڭالىقتى جاريا ەتتى.

– وبلىس ورتالىعىنداعى «ەدەلۆەيس» ساياجايى اۋماعىنان اشىلادى. ەڭ الدىمەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە نازار اۋدارىپ وتىرمىز. حالىققا تەگىن قىزمەت كورسەتەتىن جاعاجاي جاقىن ۋاقىتتا ءوز جۇمىسىن باستايدى، – دەدى قالا اكىمى.

بەرىلگەن تاپسىرما اياقاستى قالماي تالاپقا ساي كوممۋنالدىق جاعاجايلار اشۋ اۋدانداردا دا قولعا الىنسا قۇبا-قۇپ. جەرگىلىكتى اكىمدەر وسىنى ۇتىرىن تاۋىپ، ۇيىمداستىرا بىلسە، جىل سايىن قايتالاناتىن جازاتايىم وقيعالار دا ازايار ەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس «قىزىل» ايماقتا

ايماقتار • كەشە

تسيفرلى تەڭگە جوباسى تالقىلاندى

ەكونوميكا • 23 شىلدە، 2021

اقپاراتتىق حابارلاما

ەگەمەن قازاقستان • 23 شىلدە، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار