16 ماۋسىم، 2021

ۆاكتسينالاۋ قارقىن الدى

1065 رەت كورسەتىلدى

ىندەت قاۋپى سەيىلمەگەن قازىرگى كەزدە ەپيدەميالىق احۋالدان وزەكتى ماسەلە جوق دەۋگە بولادى. بۇگىندە كوروناۆيرۋسقا تويتارىس بەرۋدىڭ جالعىز جولى ۆاكتسينالاۋ ەكەنىن حالىقتىڭ باسىم بولىگى ۇعىنا باستادى. بۇل رەتتە ەلىمىزدە قولجەتىمدى ۆاكتسينالارعا قاتىستى كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندە ءالى دە سۇراق كوپ بولىپ تۇر. ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى ۆاكتسينالاۋ جانە باسقا دا ماڭىزدى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە جان-جاقتى ماعلۇمات بەردى.

بريفينگتە دەنساۋلىق ساق­تاۋ ءمي­نيسترى الەكسەي تسوي، دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اجار عينايات، دسم سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كو­ميتەتىنىڭ توراعاسى ايجان ەسما­عامبەتوۆا الدىمەن ەلدەگى ساني­­تارلىق-ەپيدەميالىق احۋالعا توق­تالىپ، حالىقتى كۆي-عا قارسى ۆاكتسينالاۋ تۋرالى ايتىپ بەردى.

ەپيدەميالىق جاعداي ماتريتساسىنا سايكەس قازاقستان 10 كۇن بويى «جاسىل ايماقتا» تۇر. نۇر-سۇلتان قالاسى عانا «قىزىل ايماقتا» ورنالاسقان، «سارى ايماقتا» ءۇش ءوڭىر بار: اتىراۋ، باتىس قازاقستان، قاراعاندى وبلىستارى. قالعان 13 ءوڭىر – «جاسىل ايماقتا».

جالپى «جاسىل ايماقتا» تۇرعان ەلىمىزدە مامىر ايىنىڭ باسىنان باستاپ اۋرۋدىڭ تومەندەۋ ءۇردىسى بايقالادى. ماۋسىمنىڭ 15 كۇنىندە مامىر ايىنىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا اۋرۋ دەڭگەيى 1،7 ەسە تومەندەدى. 16 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا رەسپۋبليكادا ينفەكتسيالىق توسەكتىك ورىنداردىڭ قامتىلۋى 23%-دى، رەانيماتسيالىق توسەكتىك ورىنداردىڭ قامتىلۋى 21%-دى قۇ­رايدى. سوڭعى ايدا ستا­تسيونارلىق ەمدەلۋدەگى ناۋقاستار سا­نى 2،1 ەسەگە، امبۋلاتوريالىق ەمدەلۋدە 1،7 ەسەگە ازايدى.

سىرقاتتانۋ دەڭگەيىن تومەن­دەتۋگە ىق­پال ەتكەن ەڭ نەگىزگى شارا­نىڭ ءبىرى ۆاكتسينالاۋ ەكەنى انىق. 2021 جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ وڭىرلەرگە 6،2 ملن-نان اسا ۆاكتسينا جەتكىزىلدى. ونىڭ ىشىندە 3 ملن دوزا – ءبىرىنشى كومپونەنت جانە 1،6 ملن دوزا سپۋتنيك V ۆاكتسيناسىنىڭ ەكىنشى كومپونەنتى،  100 مىڭ دوزا – QazVac، 1 ملن دوزا – Hayat Vax، 500 مىڭ دوزا – CoronaVac ۆاكتسيناسى.

بۇگىنگى تاڭدا ۆاكتسينانىڭ 4،0 ملن دوزاسى پايدالانىلدى، ونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى كومپونەنتى 2 587 884 ادامعا سالىندى، بۇل ءتيىستى حالىقتىڭ 26%-ىن قۇرايدى. ەكىنشى كومپونەنتپەن 1 480 309 ادام قامتىلدى. ەگۋ پۋنكتتەرىندە شامامەن 1 ملن 216 مىڭ ءبىرىنشى كومپونەنت جانە 1 ملن 182 مىڭ ەكىنشى كومپونەنت بار.

بۇل رەتتە كوروناۆيرۋسپەن
اۋى­رىپ­ جازىلعان ادامدار ۆاكتسينا سال­دىرۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ ويلاپ، بو­ساڭسۋىنا بولمايدى. ويتكەنى كوروناۆيرۋستان ايىققان جۇرت تا قايتادان ىندەتتىڭ تىرناعىنا ءىلىنىپ جاتىر. بۇعان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ مالىمدەمەسى ناقتى دالەل بولا الادى.

– ەگەر ادام ءبىر رەت اۋىرسا، قاي­تادان اۋىرمايدى دەگەن تۇسىنىك مۇل­دەم قاتە. مۇنى ءتۇسىنۋىمىز قاجەت. قازاقستاندا قازىرگى ۋاقىتتا شاما­مەن 800 ادام كوروناۆيرۋسپەن قايتادان اۋىرىپ قالعان. ولار ۆاكتسينا الماعان بولاتىن. جالپى بۇل تەك قازاقستاندا عانا ەمەس، وزگە دە ەلدەرگە ءتان ءۇردىس. ەۋروپادا جانە وزگە دە ەلدەردە مىڭ­داعان ادام قاي­­تادان اۋىرىپ جاتىر. ءوزىڭدى جانە جانىڭداعى ادامداردى قورعاۋ ءۇشىن ۆاكتسينا العان دۇرىس. اسىرەسە، ءبىرىنشى كەزەكتە 60 جاستان اسقان جانە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ازاماتتار ەكپە العانى ءجون. ءبىز بارلىق ازاماتقا ەكپەنى بەلسەندى تۇردە الۋعا كەڭەس بەرەمىز. ينفراقۇرىلىمدىق تۇر­عىدان العاندا، قازاقستاننىڭ ءاربىر وڭىرىندە، ءتىپتى ساۋدا ورتالىقتارىندا ەكپە پۋنكتتەرى اشىلعان. وزدەرىڭىز دە دۇربەلەڭ جوق ەكەنىن كورىپ وتىرسىزدار. ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى تەگىن ۆاكتسينانىڭ تيەسىلى دوزاسىن ەمىن-ەركىن سالدىرا الادى، – دەدى ا.تسوي.

سونىمەن قاتار وتاندىق QazVac ۆاكتسيناسىنىڭ كلينيكالىق زەرت­تەۋىنىڭ جان-جاقتى پارامەترلەرى تاياۋ ۋاقىتتا جاريالانباق.

– مەديتسينا قاۋىمداستىعى بۇگىندە قولدانۋعا ەنگىزىلگەن وتان­دىق QazVaس ۆاكتسيناسىن ازىرلەۋدەگى قازاقستاننىڭ جوعارى جەتىستىگىن ما­قۇل­دايدى. ول كلينيكالىق سى­ناق­­تىڭ كەزەڭدەرىنەن ءوتتى. قازىر كلينيكالىق پراكتيكادا تۇر. بۇل ۆاكتسينانى بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ءبىزدىڭ جەتەكشى سالالىق ماماندار دا قۋات­تايدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­­سىندەگى بارلىق مامان بۇل الەۋەت­تى جوعارى باعالايدى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى، بيو­لوگيا­­لىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەرى ينستيتۋتى بىر­قاتار رەيتينگتىك جۋرنالعا بىرنەشە ماقالا جىبەردى. نۇسقاۋلىقتا نەگىزگى اقپاراتتار، قولدانۋ نۇسقاۋلىعى، تيىمدىلىگى، كورسەتكىشتەر مەن قارسى كورسەت­كىشتەرى بويىنشا پوزيتسياسى قام­تىلعان. حالىققا جەتكىزىلگەن. ازا­ماتتارعا ۆاكتسينالاۋ بارىسىندا ايتىلادى. تاياۋ ۋاقىتتا كلينيكالىق زەرتتەۋدىڭ جان-جاقتى پارامەترلەرى جاريالانادى. بۇل رەتتە ەشقانداي قۇپيا جوق. بۇل – تازا پروتسەدۋرالىق پروتسەسس، – دەدى مينيستر.

ءوزىمىزدىڭ ۆاكتسينانى ا.تسويدىڭ ءوزى دە سالدىرعان، قازىر ۆاكتسينادان كەيىنگى حال-جاعدايى قالىپتى ەكەن. ايتا كەتەيىك، ءساۋىر جانە مامىر ايلارىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنە QazVac ۆاكتسيناسىنىڭ 100 مىڭ دوزاسى جەتكىزىلگەن. بۇگىندە QazVac ۆاك­تسيناسىنىڭ ءبىرىنشى دوزاسىمەن شامامەن 41 مىڭ ادام، ەكىنشى دوزاسىمەن 22 مىڭ ادام ەكپە الدى. بۇل جايىندا دسم سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى اي­جان ەسماعامبەتوۆا كەڭىرەك ايتىپ بەردى.

– QazVac ۆاكتسيناسى ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا جەتكىزىلە باستادى. ءساۋىردىڭ سوڭىندا 50 مىڭ، مامىردا تاعى دا 50 مىڭ ۆاكتسينا دوزاسى جەتكىزىلدى. ال ماۋ­سىم ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن 100 مىڭ ۆاكتسينا دوزاسىن جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بارلىق وڭىردە ۆاكتسينا بار. تەك الماتىدا عانا بۇگىن بىتەدى. بۇل ورايدا 50 مىڭ دوزا QazVac ۆاكتسيناسى وڭىرلەر شەگىندە 2 مىڭنان 6 مىڭ دوزاعا دەيىن بولىنەدى. سوندىقتان وڭىرلەر بۇل ۆاكتسينانى ساۋدا ورتالىقتارىنداعى نەمەسە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنداعى ەكپە پۋنكتتەرىندە سالدىرۋدى وزدەرى شەشەدى، – دەدى ا.ەسماعامبەتوۆا.

سونداي-اق جاقىندا قازاقستانعا قىتايدا وندىرىلگەن CoronaVac ۆاكتسيناسى جەتكىزىلدى. وسىلايشا ەلىمىزدە قولجەتىمدى ۆاكتسينالاردىڭ سانى تورتەۋ بولدى. قازىر بىزدە CoronaVac ۆاكتسيناسىنىڭ 500 مىڭ دوزاسى بار ەكەن. بۇگىندە بۇل بار­لىق وڭىردە قولجەتىمدى. وسى اپتادا CoronaVac ۆاكتسيناسىن ەگۋ باستالدى. قازىردىڭ وزىندە بۇكىل ەلىمىزدە CoronaVac-پەن شامامەن 15 مىڭ ادام ەكپە الدى. CoronaVac – QazVac، Hayat Vaح سىندى يناكتيۆتەلگەن ۆاكتسيناعا يناكتيۆتەلگەن ۆيرۋس قولدانىلادى. جالپى ۆاكتسينانى ساقتاۋ تەمپەراتۋراسى – 2-8 گرادۋس. ۆاكتسينا ەكى دوزالى. دوزالاردى ەگۋ ارالىعى 14-تەن 28 كۇنگە دەيىن. ياعني CoronaVac ۆاكتسيناسىن سالدىرسا، وندا ەكىنشى دوزانى 2-4 اپتا ارالىعىندا الۋعا بولادى.

بۇگىندە الەمدە كوروناۆيرۋستىڭ مۋتاتسياعا ۇشىراپ، جاڭا شتامدارى انىقتالىپ جاتقانى كوپشىلىكتى الاڭداتادى. دەگەنمەن قازاقستاندا كوروناۆيرۋستىڭ ءۇندى شتامى كەزدەس­كەن جوق.

– قازىرگى ساتتە ساراپتامالاردى سوڭعى سەكۆەسترلەۋ بارىسىندا قازاق­ستاننان ءۇندى شتامى انىقتالعان جوق. ءبىز مۇنداي زەرتتەۋلەردى تۇراقتى تۇر­دە جۇرگىزەمىز. تولىقتاي العاندا دەن­ساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ءتۇرلى ستسەنا­ريگە دايىندالعان. وزگە ەل­دەر­دەگى قازىرگى احۋالعا مونيتورينگ جاسايمىز. قازاقستانعا كىرگەن كەز كەلگەن شەتەل ازاماتىنىڭ پتر تەستىنىڭ ناتي­جە­سىنسىز كىرۋىنە تىيىم سالا­تىن­دى­عى­مىزدى بىلەسىزدەر. پتر تەس­تىلەۋ كو­رو­ناۆيرۋستىڭ بارلىق ءتۇرىن، ونىڭ ىشىندە ءۇندى شتامىن دا انىقتاي الا­دى. سوندىقتان ءبىز قازىرگى ۋاقىتتا شە­كاراداعى احۋالعا مونيتورينگ جۇر­گىزەمىز. بۇعان قوسا كورشىلەرىمىزدەگى جاعدايعا دا مونيتورينگ جاسايمىز. بۇل دەر ۋاقىتىندا ارەكەت ەتۋ ءۇشىن جاسا­لادى. جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ءتۇرلى سىن-تەگەۋرىنگە دايىن، – دەدى ا.تسوي.

سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ ۆاكتسينالاۋ پاسپورتى قاي ەلدەرگە جارامدى بولاتىنى دا بەلگىلى بولدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، قازىر 3 ەل ۆاكتسينالاۋ پاسپورتىن ەكىجاقتى فورماتتا مويىنداۋ تۋرالى نيەت ءبىلدىردى. ياعني موڭعوليا، ماجارستان جانە تايلاند پاس­پورتتاردى ءوزارا مويىنداۋ تۋرالى وتىنىشپەن جۇگىندى. بۇعان قوسا تۇركيا، كيپر سىندى ەلدەر بارلىق ەلدىڭ ۆاكتسينالاۋ پاسپورتىن مويىندايدى. سونداي-اق ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيستر­لىگى دە شەت مەملەكەتتەرمەن ۆاكتسينالاۋ پاسپورتىن ءوزارا مويىنداۋ ماسەلەسىن پىسىقتاپ جاتىر ەكەن. بىراق بۇعان قاتتى ارقا سۇيەۋدىڭ قاجەتى جوق. ويتكەنى ءىس جۇزىندە كەز كەلگەن ەلگە قولىڭدا پتر-تەست ناتيجەسى بولسا عانا، بارا الاسىڭ.

اۋىر زارداپتاردى الدىن الۋ ءۇشىن ۆەدومستۆو باسشىسى حا­لىقتان تاعى دا ويلانۋدى جانە دۇ­رىس شەشىم قابىلداۋدى، ءوز دەن­ساۋ­لىعىنا قامقور بولۋدى جانە ۆاك­تسينالاۋدى سۇرادى. ويتكەنى ۆاك­تس­ينالاۋ – ۆيرۋستىڭ تارالۋىن ازايتۋدىڭ جانە تۋىستارىمەن، ارىپتەستەرىمەن، دوستارىمەن قاۋىپسىز قارىم-قاتىناسقا ورالۋدىڭ جالعىز جولى. سونىمەن قاتار ۇجىمدىق يممۋنيتەت قالىپتاسقانعا دەيىن ماسكا تاعۋ، قاشىقتىقتى ساقتاۋ، انتي­سەپتيكتەردى قولدانۋ سياقتى الدىن الۋ شارالارىن ساقتاۋدى جال­عاستىرۋ قاجەت.

سوڭعى جاڭالىقتار

تۋريستكە دە ءتارتىپ بار

ايماقتار • بۇگىن، 18:06

دوللار قايتا قىمباتتاي باستادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:47

ۇقساس جاڭالىقتار