بريفينگتە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اجار عينايات, دسم سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ايجان ەسماعامبەتوۆا الدىمەن ەلدەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق احۋالعا توقتالىپ, حالىقتى كۆي-عا قارسى ۆاكتسينالاۋ تۋرالى ايتىپ بەردى.
ەپيدەميالىق جاعداي ماتريتساسىنا سايكەس قازاقستان 10 كۇن بويى «جاسىل ايماقتا» تۇر. نۇر-سۇلتان قالاسى عانا «قىزىل ايماقتا» ورنالاسقان, «سارى ايماقتا» ءۇش ءوڭىر بار: اتىراۋ, باتىس قازاقستان, قاراعاندى وبلىستارى. قالعان 13 ءوڭىر – «جاسىل ايماقتا».
جالپى «جاسىل ايماقتا» تۇرعان ەلىمىزدە مامىر ايىنىڭ باسىنان باستاپ اۋرۋدىڭ تومەندەۋ ءۇردىسى بايقالادى. ماۋسىمنىڭ 15 كۇنىندە مامىر ايىنىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا اۋرۋ دەڭگەيى 1,7 ەسە تومەندەدى. 16 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا رەسپۋبليكادا ينفەكتسيالىق توسەكتىك ورىنداردىڭ قامتىلۋى 23%-دى, رەانيماتسيالىق توسەكتىك ورىنداردىڭ قامتىلۋى 21%-دى قۇرايدى. سوڭعى ايدا ستاتسيونارلىق ەمدەلۋدەگى ناۋقاستار سانى 2,1 ەسەگە, امبۋلاتوريالىق ەمدەلۋدە 1,7 ەسەگە ازايدى.
سىرقاتتانۋ دەڭگەيىن تومەندەتۋگە ىقپال ەتكەن ەڭ نەگىزگى شارانىڭ ءبىرى ۆاكتسينالاۋ ەكەنى انىق. 2021 جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ وڭىرلەرگە 6,2 ملن-نان اسا ۆاكتسينا جەتكىزىلدى. ونىڭ ىشىندە 3 ملن دوزا – ءبىرىنشى كومپونەنت جانە 1,6 ملن دوزا سپۋتنيك V ۆاكتسيناسىنىڭ ەكىنشى كومپونەنتى, 100 مىڭ دوزا – QazVac, 1 ملن دوزا – Hayat Vax, 500 مىڭ دوزا – CoronaVac ۆاكتسيناسى.
بۇگىنگى تاڭدا ۆاكتسينانىڭ 4,0 ملن دوزاسى پايدالانىلدى, ونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى كومپونەنتى 2 587 884 ادامعا سالىندى, بۇل ءتيىستى حالىقتىڭ 26%-ىن قۇرايدى. ەكىنشى كومپونەنتپەن 1 480 309 ادام قامتىلدى. ەگۋ پۋنكتتەرىندە شامامەن 1 ملن 216 مىڭ ءبىرىنشى كومپونەنت جانە 1 ملن 182 مىڭ ەكىنشى كومپونەنت بار.
بۇل رەتتە كوروناۆيرۋسپەن
اۋىرىپ جازىلعان ادامدار ۆاكتسينا سالدىرۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ ويلاپ, بوساڭسۋىنا بولمايدى. ويتكەنى كوروناۆيرۋستان ايىققان جۇرت تا قايتادان ىندەتتىڭ تىرناعىنا ءىلىنىپ جاتىر. بۇعان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ مالىمدەمەسى ناقتى دالەل بولا الادى.
– ەگەر ادام ءبىر رەت اۋىرسا, قايتادان اۋىرمايدى دەگەن تۇسىنىك مۇلدەم قاتە. مۇنى ءتۇسىنۋىمىز قاجەت. قازاقستاندا قازىرگى ۋاقىتتا شامامەن 800 ادام كوروناۆيرۋسپەن قايتادان اۋىرىپ قالعان. ولار ۆاكتسينا الماعان بولاتىن. جالپى بۇل تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, وزگە دە ەلدەرگە ءتان ءۇردىس. ەۋروپادا جانە وزگە دە ەلدەردە مىڭداعان ادام قايتادان اۋىرىپ جاتىر. ءوزىڭدى جانە جانىڭداعى ادامداردى قورعاۋ ءۇشىن ۆاكتسينا العان دۇرىس. اسىرەسە, ءبىرىنشى كەزەكتە 60 جاستان اسقان جانە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ازاماتتار ەكپە العانى ءجون. ءبىز بارلىق ازاماتقا ەكپەنى بەلسەندى تۇردە الۋعا كەڭەس بەرەمىز. ينفراقۇرىلىمدىق تۇرعىدان العاندا, قازاقستاننىڭ ءاربىر وڭىرىندە, ءتىپتى ساۋدا ورتالىقتارىندا ەكپە پۋنكتتەرى اشىلعان. وزدەرىڭىز دە دۇربەلەڭ جوق ەكەنىن كورىپ وتىرسىزدار. ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى تەگىن ۆاكتسينانىڭ تيەسىلى دوزاسىن ەمىن-ەركىن سالدىرا الادى, – دەدى ا.تسوي.
سونىمەن قاتار وتاندىق QazVac ۆاكتسيناسىنىڭ كلينيكالىق زەرتتەۋىنىڭ جان-جاقتى پارامەترلەرى تاياۋ ۋاقىتتا جاريالانباق.
– مەديتسينا قاۋىمداستىعى بۇگىندە قولدانۋعا ەنگىزىلگەن وتاندىق QazVaس ۆاكتسيناسىن ازىرلەۋدەگى قازاقستاننىڭ جوعارى جەتىستىگىن ماقۇلدايدى. ول كلينيكالىق سىناقتىڭ كەزەڭدەرىنەن ءوتتى. قازىر كلينيكالىق پراكتيكادا تۇر. بۇل ۆاكتسينانى بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ءبىزدىڭ جەتەكشى سالالىق ماماندار دا قۋاتتايدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى بارلىق مامان بۇل الەۋەتتى جوعارى باعالايدى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى, بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەرى ينستيتۋتى بىرقاتار رەيتينگتىك جۋرنالعا بىرنەشە ماقالا جىبەردى. نۇسقاۋلىقتا نەگىزگى اقپاراتتار, قولدانۋ نۇسقاۋلىعى, تيىمدىلىگى, كورسەتكىشتەر مەن قارسى كورسەتكىشتەرى بويىنشا پوزيتسياسى قامتىلعان. حالىققا جەتكىزىلگەن. ازاماتتارعا ۆاكتسينالاۋ بارىسىندا ايتىلادى. تاياۋ ۋاقىتتا كلينيكالىق زەرتتەۋدىڭ جان-جاقتى پارامەترلەرى جاريالانادى. بۇل رەتتە ەشقانداي قۇپيا جوق. بۇل – تازا پروتسەدۋرالىق پروتسەسس, – دەدى مينيستر.
ءوزىمىزدىڭ ۆاكتسينانى ا.تسويدىڭ ءوزى دە سالدىرعان, قازىر ۆاكتسينادان كەيىنگى حال-جاعدايى قالىپتى ەكەن. ايتا كەتەيىك, ءساۋىر جانە مامىر ايلارىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنە QazVac ۆاكتسيناسىنىڭ 100 مىڭ دوزاسى جەتكىزىلگەن. بۇگىندە QazVac ۆاكتسيناسىنىڭ ءبىرىنشى دوزاسىمەن شامامەن 41 مىڭ ادام, ەكىنشى دوزاسىمەن 22 مىڭ ادام ەكپە الدى. بۇل جايىندا دسم سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ايجان ەسماعامبەتوۆا كەڭىرەك ايتىپ بەردى.
– QazVac ۆاكتسيناسى ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا جەتكىزىلە باستادى. ءساۋىردىڭ سوڭىندا 50 مىڭ, مامىردا تاعى دا 50 مىڭ ۆاكتسينا دوزاسى جەتكىزىلدى. ال ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن 100 مىڭ ۆاكتسينا دوزاسىن جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بارلىق وڭىردە ۆاكتسينا بار. تەك الماتىدا عانا بۇگىن بىتەدى. بۇل ورايدا 50 مىڭ دوزا QazVac ۆاكتسيناسى وڭىرلەر شەگىندە 2 مىڭنان 6 مىڭ دوزاعا دەيىن بولىنەدى. سوندىقتان وڭىرلەر بۇل ۆاكتسينانى ساۋدا ورتالىقتارىنداعى نەمەسە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنداعى ەكپە پۋنكتتەرىندە سالدىرۋدى وزدەرى شەشەدى, – دەدى ا.ەسماعامبەتوۆا.
سونداي-اق جاقىندا قازاقستانعا قىتايدا وندىرىلگەن CoronaVac ۆاكتسيناسى جەتكىزىلدى. وسىلايشا ەلىمىزدە قولجەتىمدى ۆاكتسينالاردىڭ سانى تورتەۋ بولدى. قازىر بىزدە CoronaVac ۆاكتسيناسىنىڭ 500 مىڭ دوزاسى بار ەكەن. بۇگىندە بۇل بارلىق وڭىردە قولجەتىمدى. وسى اپتادا CoronaVac ۆاكتسيناسىن ەگۋ باستالدى. قازىردىڭ وزىندە بۇكىل ەلىمىزدە CoronaVac-پەن شامامەن 15 مىڭ ادام ەكپە الدى. CoronaVac – QazVac, Hayat Vaح سىندى يناكتيۆتەلگەن ۆاكتسيناعا يناكتيۆتەلگەن ۆيرۋس قولدانىلادى. جالپى ۆاكتسينانى ساقتاۋ تەمپەراتۋراسى – 2-8 گرادۋس. ۆاكتسينا ەكى دوزالى. دوزالاردى ەگۋ ارالىعى 14-تەن 28 كۇنگە دەيىن. ياعني CoronaVac ۆاكتسيناسىن سالدىرسا, وندا ەكىنشى دوزانى 2-4 اپتا ارالىعىندا الۋعا بولادى.
بۇگىندە الەمدە كوروناۆيرۋستىڭ مۋتاتسياعا ۇشىراپ, جاڭا شتامدارى انىقتالىپ جاتقانى كوپشىلىكتى الاڭداتادى. دەگەنمەن قازاقستاندا كوروناۆيرۋستىڭ ءۇندى شتامى كەزدەسكەن جوق.
– قازىرگى ساتتە ساراپتامالاردى سوڭعى سەكۆەسترلەۋ بارىسىندا قازاقستاننان ءۇندى شتامى انىقتالعان جوق. ءبىز مۇنداي زەرتتەۋلەردى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزەمىز. تولىقتاي العاندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ءتۇرلى ستسەناريگە دايىندالعان. وزگە ەلدەردەگى قازىرگى احۋالعا مونيتورينگ جاسايمىز. قازاقستانعا كىرگەن كەز كەلگەن شەتەل ازاماتىنىڭ پتر تەستىنىڭ ناتيجەسىنسىز كىرۋىنە تىيىم سالاتىندىعىمىزدى بىلەسىزدەر. پتر تەستىلەۋ كوروناۆيرۋستىڭ بارلىق ءتۇرىن, ونىڭ ىشىندە ءۇندى شتامىن دا انىقتاي الادى. سوندىقتان ءبىز قازىرگى ۋاقىتتا شەكاراداعى احۋالعا مونيتورينگ جۇرگىزەمىز. بۇعان قوسا كورشىلەرىمىزدەگى جاعدايعا دا مونيتورينگ جاسايمىز. بۇل دەر ۋاقىتىندا ارەكەت ەتۋ ءۇشىن جاسالادى. جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ءتۇرلى سىن-تەگەۋرىنگە دايىن, – دەدى ا.تسوي.
سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ ۆاكتسينالاۋ پاسپورتى قاي ەلدەرگە جارامدى بولاتىنى دا بەلگىلى بولدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قازىر 3 ەل ۆاكتسينالاۋ پاسپورتىن ەكىجاقتى فورماتتا مويىنداۋ تۋرالى نيەت ءبىلدىردى. ياعني موڭعوليا, ماجارستان جانە تايلاند پاسپورتتاردى ءوزارا مويىنداۋ تۋرالى وتىنىشپەن جۇگىندى. بۇعان قوسا تۇركيا, كيپر سىندى ەلدەر بارلىق ەلدىڭ ۆاكتسينالاۋ پاسپورتىن مويىندايدى. سونداي-اق ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى دە شەت مەملەكەتتەرمەن ۆاكتسينالاۋ پاسپورتىن ءوزارا مويىنداۋ ماسەلەسىن پىسىقتاپ جاتىر ەكەن. بىراق بۇعان قاتتى ارقا سۇيەۋدىڭ قاجەتى جوق. ويتكەنى ءىس جۇزىندە كەز كەلگەن ەلگە قولىڭدا پتر-تەست ناتيجەسى بولسا عانا, بارا الاسىڭ.
اۋىر زارداپتاردى الدىن الۋ ءۇشىن ۆەدومستۆو باسشىسى حالىقتان تاعى دا ويلانۋدى جانە دۇرىس شەشىم قابىلداۋدى, ءوز دەنساۋلىعىنا قامقور بولۋدى جانە ۆاكتسينالاۋدى سۇرادى. ويتكەنى ۆاكتسينالاۋ – ۆيرۋستىڭ تارالۋىن ازايتۋدىڭ جانە تۋىستارىمەن, ارىپتەستەرىمەن, دوستارىمەن قاۋىپسىز قارىم-قاتىناسقا ورالۋدىڭ جالعىز جولى. سونىمەن قاتار ۇجىمدىق يممۋنيتەت قالىپتاسقانعا دەيىن ماسكا تاعۋ, قاشىقتىقتى ساقتاۋ, انتيسەپتيكتەردى قولدانۋ سياقتى الدىن الۋ شارالارىن ساقتاۋدى جالعاستىرۋ قاجەت.
