قازاقستان • 16 ماۋسىم، 2021

ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى ەسكەرۋسىز قالمايدى

11 رەت كورسەتىلدى

پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلدەگى سانيتارلىق-ەپيدە­ميالىق جاعداي، ەكولوگيا­نى جاق­سارتۋ جانە كاسىپورىنداردا ەڭبەك قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى قارالدى.

كۆي جۇقتىرۋ كورسەتكىشى 16%-عا تومەندەدى

ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي حالىقتى ۆاكتسينالاۋ بارىسى مەن قازىرگى جاعداي تۋرالى باياندادى.

ونىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى اپتادا كۆي انىقتالعان جاعدايلار سانى 16%-عا تومەندەدى. رەسپۋبليكادا 15 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا ينفەكتسيالىق توسەكتىك ورىندار جۇكتەمەسى – 23% (6 655 ورىن)، رەانيماتسيالىق توسەكتىك ورىن­دار جۇكتەمەسى 21%-دى (568 توسەك) قۇرا­دى. جۇقپالى اۋرۋلار ستاتسيونار­لارىن­داعى توسەك­تىك ورىندار جۇكتەمەسى مەن اۋرۋ­شاڭ­دىق جوعارى بول­عان 7 وڭىرگە مينيسترلىكتىڭ جۇمىس توبى باردى. دەنساۋلىق ساقتاۋ باس­قارمالارىنا وڭىر­دە مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋداعى انىق­تالعان كەمشىلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ، ۇسى­نىمدار بەرىلدى.

جۇرگىزىلگەن جۇمىس قورىتىندىسى بويىنشا ينفەكتسيالىق جانە رەانيماتسيالىق ورىندار جۇكتەمەسىنىڭ وڭ ديناميكاسى بايقالادى.  بىر­قاتار وڭىردە كوپبەيىندى اۋرۋحانالاردا ين­فەكتسيالىق بولىمشەلەردىڭ جابىلۋى ەسەبى­نەن توسەكتىك ورىن قورىنىڭ قىسقارۋى بايقالادى (15 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا 19 ساۋىرمەن سالىستىرعاندا الماتىدا 5،6 ەسە، الماتى وبلىسىندا 3،6 ەسە قىسقارعان). 

«سوڭعى ايدا كۆي+ جانە كۆي- ناۋقاس­تارىنىڭ سانى تاۋلىگىنە 2505-تەن 757 جاعدايعا دەيىن، ياعني 3،3 ەسەگە ازايدى، ستاتسيونارلىق ەمدەۋ­دەگى ناۋقاستار سانى 2،1 ەسەگە، امبۋلا­تورلىق ەمدەۋدەگىلەر 1،7 ەسەگە ازايدى. بۇگىنگى كۇنى ۆاكتسينانىڭ شامامەن 4 ملن دوزاسى پايدالانىلدى، ونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى كومپونەنتىن 2 547 363 ادام الدى، بۇل ۆاكتسينا الۋعا جاتاتىن حالىقتىڭ 25،7%-ىن قۇرايدى. ال ەكىنشى كومپونەنتتى 1 435 334 ادام الدى»، دەدى ا.تسوي.

بۇگىنگى كۇنى ەگۋ پۋنكتتەرىندە ۆاكتسينا دوزالارىنىڭ جەتكىلىكتى سانى بار: ءبىرىنشى كومپونەنتتىڭ شامامەن 1،2 ملن دوزاسى جانە ەكىنشى كومپونەنتتىڭ 914 مىڭ دوزاسى بار. ءبىرىنشى كومپونەنتپەن ۆاكتسينالاۋدىڭ ەڭ از پايىزى –  ماڭعىستاۋ وبلىسىندا (13،2%)، ودان كەيىن قوستاناي وبلىسىندا (19،5%); ەكىنشى كومپونەنت ماڭعىستاۋ وبلىسىندا – 7،3%.

ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، بۇگىنگى تاڭدا Ashyq جۇيەسى بارلىق قىزمەت سالاسىنداعى 10 مىڭنان استام نىساندى قامتيدى، 2 ملن 100 مىڭ پايدالانۋشى تىركەلگەن. ۆاكتسينالاۋ پاس­پورتى Ashyq قوسىمشاسىمەن بىرىكتىرىلىپ جاتىر. ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن Ashyq جوباسىن اۋەجايلاردا، تەمىرجول ۆوكزالدارىندا ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار Ashyq ەنگىزىلگەن ساتتەن باستاپ، پتر تەستىنىڭ وڭ ناتيجەسىمەن 4401 جانە اۋىرعان اداممەن بايلانىستا بولعان 3981 ادام انىقتالدى.

ۇكىمەت باسشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيس­تر­لىگى مەن اكىمدىكتەرگە سانيتارلىق-ەپيدەميا­لىق جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستاۋدى، نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگىنە سانيتارلىق-ەپيدەميالىق شارالاردى ساقتاۋعا جانە حالىقتى ۆاكتسينالاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى تاپسىردى. «ماسكا تاعۋ رەجىمى، اسىرەسە عيمارات ىشىندە قاتاڭ ساقتالۋى ءتيىس. مونيتورينگتىك توپتار جۇمىستى جانداندىرسىن. ايماقتاعى كورشىلەرىمىزدە اۋرۋدىڭ ءوسۋى بايقالادى، سوندىقتان قوسىمشا الدىن الۋ شارا­لارىن قا­بىل­داۋ قاجەت. ەڭ الدىمەن ۆاكتسينامەن قامتۋ­دى كەڭەيتۋ كەرەك. ۆاكتسينالاۋدىڭ كۇندەلىكتى كولەمىن ارتتىرعان ءجون»، دەدى ا.مامين.

پرەمەر-مينيستر Ashyq قوسىمشاسىن ودان ءارى ەنگىزۋدى، اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىس­تارىن كۇ­شەيتۋدى جانە حالىقتى ۆاكتسينالاۋعا ىنتا­لان­دىرۋدىڭ پارمەندى تەتىكتەرىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.

ەكولوگيانى جاقسارتۋ ماسەلەلەرى قارالدى

ۇكىمەت وتىرىسىندا ەكولوگيانى جاقسارتۋ ماسە­لەلەرى قارالدى. بۇل جونىندە ەكولوگيا، گەو­لو­گيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماع­­زۇم مىرزاعاليەۆ، شىعىس قازاق­ستان وب­لى­­سى­­نىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆ، الما­تى قالا­سى­­نىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ، قار­اعان­دى وبلى­­سىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك بايانداما جاسادى.

ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ Nur Otan پارتياسىنىڭ باعدارلاماسىن ورىنداۋ اياسىندا 2 ملرد اعاش وتىرعىزۋ، ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرلەرىن گازداندىرۋ، 6 قوقىس وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋدى باستاۋ جانە تاعى باسقا دا ماسەلەلەر بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس قولعا الىنعاندىعىن ايتتى. كولىك قۇرالدارى شىعارىندىلارىنىڭ اتموسفەراعا اسەرىن تومەندەتۋ ءۇشىن قوعامدىق كولىكتى گازعا اۋىستىرۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر، ەلەكتر كولىگىنىڭ سانىن ۇلعايتۋ ىنتالاندىرىلۋدا.

قابىلدانىپ جاتقان شارالار 2025 جىلعا قاراي 10 قالادا اتموسفەرانىڭ لاستانۋ ين­دەك­سىن جوعارى دەڭگەيدەن ورتاشا دەڭگەيگە دەيىن تومەندەتۋگە جانە جالپى العاندا، اۋا ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جۇ­يەلى ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى شەشۋ ماق­سا­تىندا ۇزدىك الەمدىك پراكتيكالاردى ەسكە­رە وتىرىپ، جاڭا ەكولوگيالىق كودەكس قا­بىل­­داندى، ونىڭ ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى – ءىرى وندىرىس­تەردە وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ. جەر­گى­­لىكتى اتقارۋشى ورگاندار جۇرتشىلىقپەن بىرلە­سىپ، قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋ دەڭگەيىن تومەن­دەتۋگە، كوگالداندىرۋعا، «تاريحي لاستانۋلاردى» جويۋعا باعىتتالعان جول كارتالارىن ازىرلەپ، بەكىتتى.

ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مي­نيستر اۆتوپاركتى جاڭارتۋ بويىنشا كەشەندى شارالاردى ودان ءارى ىسكە اسىرۋدى، وتىن ساپاسى مەن شىعارىندىلار كولەمىنە باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى، ەلەكتر كولىگى سانىنىڭ ءوسۋىن ىنتالاندىرۋدى تاپسىردى. ۇكىمەت باسشىسى جاقىندا ەلەكترموبيلدەرگە كادەگە جاراتۋ الىمىن الىپ تاستاۋدى مىسالعا كەلتىردى.

ا.مامين ەكولوگيانى جاقسارتۋ بويىنشا وڭىرلىك جول كارتالارىن، اسىرەسە بيىل ءىس-شارالاردىڭ جارتىسىنان ازى ورىندالعان نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىنا ورىنداۋدى جانداندىرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ۇكىمەت باسشىسى اتموسفەراعا زياندى قالدىقتاردى ازايتۋ ماقساتىندا ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار ءۇشىن ەڭ وزىق قولجەتىمدى تەحنولوگيالار بو­يىنشا انىقتامالىقتاردى ۋاقتىلى ازىرلەۋدى تاپسىردى. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار، سونداي-اق قارجى مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسىپ، قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتارعا ارنالعان پوليگونداردىڭ ۇلگىلىك جوباسىن ازىرلەۋ، اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ، قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ جاڭا تالاپتارىنا سايكەس قۇرىلىس پوليگوندارىن قۇرۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.

 

قاۋىپسىز ەڭبەكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ جاڭا جوسپارى بەكىتىلدى

ۇكىمەت وتىرىسىندا كاسىپورىنداردا قاۋىپ­سىز ەڭبەك جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى قارالدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قور­عاۋ ءمينيسترى سەرىك شاپكەنوۆ، توتەنشە جاعداي­لار ءمينيسترى يۋري يلين، قوستاناي وبلى­سىنىڭ اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ، پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ بايانداما جاسادى.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمي­نيسترى سەرىك شاپكەنوۆ ءوز بايانداماسىندا قازاقستاندا جۇمىس ىستەيتىن مىڭ ادامعا شاق­قاندا جازاتايىم وقيعالاردىڭ جيىلىك كوەف­فيتسيەنتى 0،32-دەن 0،23-كە دەيىن تومەندەگەنىن ايتتى. «قازاقستاندا جىل سايىن 400-دەن استام كاسىپتىك اۋرۋ تىركەلەدى. ولاردىڭ سانى كەيىنگى ءۇش جىلدا 21%-عا ازايدى. قابىلدانعان كەشەندى شارالاردىڭ ناتيجەسىندە سوڭعى بەس جىلدا وندىرىستىك جاراقات العانداردىڭ سانى 10%-عا، ونىڭ ىشىندە قازا تاپقانداردىڭ سانى 16%-عا تومەندەدى. ال مىڭ ادامعا شاققانداعى جازاتا­يىم وقيعالاردىڭ جيىلىك كوەففيتسيەنتى 0،32-دەن 0،23-كە دەيىن ءتۇستى»، دەدى ول.

بيىل بەس ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جا­زا­تايىم وقيعا سالدارىنان 564 ادام زارداپ شەكتى. ولاردىڭ 19،5%-ى – تاۋ-كەن، مەتال­لۋرگيا كاسىپورىندارىندا، 10%-ى – قۇرى­لىس سالاسىندا جانە 4،5%-ى كوممۋنالدىق شارۋا­شىلىقتاردا جاراقات الدى. رەسمي ستاتيستيكاعا سايكەس 2020 جىلى كاسىپورىنداردا زەرتتەلگەن 1،6 ميلليون جۇمىسشىنىڭ 367 مىڭى زياندى ەڭبەك ورنىندا جۇمىس ىستەگەن. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ونەركاسىپتىك وڭىرلەردە، ياعني قاراعاندى، پاۆ­لودار، شىعىس قازاقستان، ماڭعىستاۋ وبلىس­تا­ر­ىندا قىزمەت ەتكەن. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ مالىمەتىنشە، ءاربىر ەكىنشى ادام شۋ مەن ءدىرىلدىڭ، ال ءاربىر ءۇشىن­شىسى جۇمىس ايماعىندا گازدىڭ لاستانۋى مەن شاڭ­دانۋدىڭ جوعارى جاعدايىندا ەڭبەك ەتكەن.

ەكونوميكا سالالارى بويىنشا زياندى ەڭبەك جاعدايىندا جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ ەڭ كوپ سانى تاۋ-كەن جانە وڭدەۋ ونەركاسىپتەرىنە تيەسىلى. 2020 جىلدىڭ ناتيجەسى بويىنشا كاسىپتىك ەڭبەك قابىلەتىنەن ايىرىلعان 14،7 مىڭ ازاماتقا 15،5 ملرد تەڭگە مولشەرىندە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىلدى. ونىڭ ىشىندە
10 مىڭعا جۋىعىنا بيۋدجەت ەسەبىنەن مەم­لە­كەتتىك جاردەماقى مەن ساقتاندىرۋ قورىنان تولەمدەر بەرىلدى، ال 6 مىڭعا جۋىق ازامات مەملەكەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان الەۋمەتتىك تولەمدەر الدى. 46% ازاماتتىڭ كاسىپتىك ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلۋ دەڭگەيى 30 بەن 59% اراسىن قۇرايدى. ولاردىڭ كوپشىلىگى جەڭىل جۇمىسقا اۋىسادى.

سوڭعى ءۇش جىلدا ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلعان جۇمىسكەرلەردىڭ ۇلەسى 19%-عا تومەندەدى. 2020-2021 جىلدارى مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارى 11 مىڭنان استام زاڭ بۇزۋشىلىقتى انىقتادى، ونىڭ ىشىندە 34%-ى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ سا­لا­سىنا تيەسىلى. اتاپ ايتقاندا، قاۋىپسىز ەڭ­بەك جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتپەۋ (20%); جۇ­مىس­شىلاردى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى بو­يىنشا وقىتۋ مەن نۇسقاما جۇرگىزبەۋ (12%) جاعدايلارى تىركەلگەن. جۇمىس بەرۋشىلەرگە 4،3 مىڭنان استام نۇسقاما بەرىلىپ، 278 ملن تەڭگە سوما­دا 1،6 مىڭنان استام ايىپپۇل سالىنعان. لاۋا­زىمدى تۇلعالاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن قا­راۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەك­تورلارى ەڭبەكتى قورعاۋ تالاپتارىن بۇزۋ فاكتى­لەرى بويىنشا 1،4 مىڭنان استام ماتەريال­دى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەردى، وسى فاك­تىلەر بويىنشا 193 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. «قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك باقىلاۋ قۇ­رالدارىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ەڭبەكتى قورعاۋ تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ءۇشىن اقپارات كوزدەرى مەن تاۋەكەلدەردى اۆتوماتتاندىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. تاۋەكەلدەردى باسقارۋدىڭ زاماناۋي جۇيەسىن ەنگىزۋ ماقساتىندا ەلىمىزدىڭ 2،8 مىڭعا جۋىق كاسىپورنى قاۋىپسىزدىك جانە ەڭبەك­تى قورعاۋ ستاندارتتارىن ەنگىزدى. رەسپۋبليكا كا­­سىپورىندارىندا 15 مىڭ وندىرىستىك كەڭەس جۇ­­مىس ىستەيدى، ولاردىڭ مىندەتتەرىنە ەڭبەك­تى قورعاۋ بويىنشا 17 مىڭنان استام تەحني­كا­­لىق ينسپەكتوردىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس ورىن­دارىنداعى ەڭبەك جاعدايلارىن تەكسەرۋدى ۇيىم­داستىرۋ كىرەدى»، دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

ەلدەگى 216 كاسىپورىن حالىقارالىق الەۋ­مەت­تىك قاۋىپسىزدىك قاۋىمداستىعى ازىرلەگەن Vision Zero نەمەسە «نولدىك جاراقات» تۇجى­رىم­داماسىن ەنگىزدى. وسىنداي جۇمىس بەرۋشىلەردى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ولاردى دەكلاراتسيالاۋ قاعي­داتتارى نەگىزىندە پروفيلاكتيكالىق باقى­لاۋدان بوساتۋدى كوزدەيتىن زاڭناماعا وزگە­رىستەر ەنگىزۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتىر.

وتىرىستا قاۋىپسىز ەڭبەكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى 2025 جىلعا دەيىنگى ءىس-قيمىل جوسپارى بەكىتىلدى. قۇجات تاۋەكەلگە باعدارلانعان ءتاسىل نەگىزىندە ەڭبەكتى قورعاۋدى باسقارۋدىڭ ۇلت­تىق جۇيەسىن جاڭعىرتۋدى، جۇمىس ورىندارىندا كاسىپتىك تاۋەكەلدى ازايتۋ بويىنشا جۇمىس بەرۋ­شىلەردى ەكونوميكالىق ىنتالاندىرۋ جونىن­دە ۇسىنىستار ازىرلەۋدى، ەڭبەكتى قورعاۋ سالا­سىن­داعى كاسىپتىك بىلىكتىلىك پەن عىلىمي الەۋەتتى، الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتى دامىتۋدى كوزدەيدى.

ماسەلەنى ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين قورىتىندىلادى. ونىڭ ايتۋىنشا، جوسپاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە وندىرىستىك جاراقاتتانۋ – 10%-عا، زياندى ەڭبەك جاعدايلارىندا جۇمىس ىستەيتىن جۇمىسكەرلەر سانى 20%-عا دەيىن تومەندەيدى دەپ بولجانعان. «وندىرىستىك كاسىپورىنداردا حالىقارالىق Vizion Zero «نولدىك جاراقات» تۇجىرىمداماسىن بەلسەندى ەنگىزۋ قاجەت. ءاربىر جاراقاتتانۋ جاعدايى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىندە مۇقيات تالدانىپ، قورىتىندىسى بويىنشا ولاردى بارىنشا ازايتۋ ءۇشىن كەشەندى شارالار ازىرلەنۋى ءتيىس. حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن كاسىبي سىن-تەگەۋرىندەردى باعالاۋ جانە باسقارۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ قاجەت»، دەدى ا.مامين.

پرەمەر-مينيستر تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنى مەن قۇرىلىس سالاسى كاسىپورىندارىنا ەرەكشە نازار اۋدارا وتىرىپ، وندىرىستىك جارا­قاتتانۋدى ازايتۋ جونىندەگى جۇمىستى جانداندىرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ۇكىمەت باسشىسى وسى جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنا دەيىن جۇمىس بەرۋشىلەر ءۇشىن ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنا سايكەستىك بويىنشا ءوزىن ءوزى باقىلاۋعا ونلاين-پلاتفورما ازىرلەۋدى، سونداي-اق ۇكىمەتتىڭ قا­راۋ­ىنا جۇمىس بەرۋشىلەردى ەكونوميكالىق جا­عى­نان ىنتالاندىرۋ تۇرعىسىنان زاڭنامانى جە­تىلدىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەنگىزۋدى تاپسىردى.

توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەم­لەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ، وسى جىل­دىڭ 1 قىركۇيەگىنە دەيىن قاۋىپتى وندىرىستىك وبەك­تىلەردەگى اپاتتى جاعدايدى ازايتۋ جونىندەگى جول كارتاسىن بەكىتۋ تاپسىرىلدى. وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىنە كاسىپورىندارمەن بىرلەسىپ، بيىلعى 1 قىركۇيەككە دەيىن قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جول كارتالارىن بەكىتۋ تاپسىرىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس «قىزىل» ايماقتا

ايماقتار • كەشە

تسيفرلى تەڭگە جوباسى تالقىلاندى

ەكونوميكا • 23 شىلدە، 2021

اقپاراتتىق حابارلاما

ەگەمەن قازاقستان • 23 شىلدە، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار