الايدا ءوز ورتامىزدا دا ايتۋلى عالىمدار از ەمەس. ءتىپتى تۇقىم شارۋشىلىعى سالاسى بويىنشا اشقان جاڭالىعىمەن الەم عالىمدارىنىڭ اۋزىن اشتىرىپ, قاسىن كەرگىزگەن جەرلەستەرىمىز جەتەرلىك. ولاردىڭ وندىرىسكە ەنگىزگەن جاڭا سۇرىپتارى ءالى كۇنگە دەيىن سۇرانىستا. ياعني وتاندىق عىلىمنىڭ دۇنيەجۇزىلىك تالاپقا ساي ءونىم ءتۇرىن ۇسىنا الاتىنىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. وكىنىشتىسى, بىلىكتى عالىمداردىڭ ناعىز دەر شاعىندا ورتامىزدان كەتىپ جاتقانى. جاقىندا ومىردەن وتكەنىنە جىل تولاتىن باقىتجان قالىباەۆ سونداي جان ەدى.
باقىتجان ساقباي ۇلى 1956 جىلى 21 ماۋسىمدا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن بولاتىن. الماتىداعى اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنا 1972 جىلى ءتۇسىپ, 16 جاسىندا ستۋدەنت اتاندى. 1977 جىلى ينستيتۋتتى ۇزدىك ءبىتىرىپ شىققان سوڭ, سول جىلى قازاق مال ازىعى ءوندىرىسى جانە جايىلىم شارۋاشىلىعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا قىزمەتتىك جولىن باستادى. 1978 جىلى كراسنوۆودوپاد مەملەكەتتىك سەلەكتسيالىق ستانساسىنا كىشى عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ ورنالاسىپ, تاجىريبەسى تولىققان سوڭ 1981 جىلى قازاقتىڭ ۆيليامس اتىنداعى ەگىنشىلىك ينستيتۋتىنا قىزمەتىن اۋىستىردى.
– بۇرىنعىشا ايتقاندا, كيز – عالىمداردىڭ قايناپ جاتقان ورداسى ەدى عوي. باقىتجان ساقباي ۇلى اتى اڭىزعا اينالعان عالىم راقىم المابەك ۇلى سياقتى قازاقتىڭ ءىرى تۇلعاسىمەن بىرىگىپ, بىرنەشە سورتتى شىعارۋعا اتسالىستى. تەگى, باقىتجاننىڭ عىلىمعا قوسقان ۇلەسى ايتارلىقتاي. ول – بۇگىندە وندىرىستە ەگىلىپ جۇرگەن كۇزدىك بيدايدىڭ «ناز», «ساپالى», «يۋبيلەينىي 60», «المالى», تريتيكالەنىڭ «تازا», قانت قىزىلشاسىنىڭ «تاراز جانە شەكەر» سورتتارىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە پاتتەنتەلۋىنە ەڭبەك ەتكەن ءارى اۆتورىنىڭ ءبىرى. 2013 جىلى قازاق ەگىنشىلىك جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ تالدىقورعان فيليالىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىنە تاعايىندالدى. ول 2018 جىلعا دەيىن وزىنە تاپسىرىلعان جاۋاپتى قىزمەتتى جوعارى دەڭگەيدە اتقاردى. ارىپتەستەرى عالىمنىڭ وسى ەڭبەگىن ەسكەرىپ, باقىتجاننىڭ قۇرمەتىنە بيدايدىڭ جاڭادان شىققان جوعارى ءونىمدى ءبىر سورتىنا «پاميات باقىتجانا» دەگەن اتاۋ بەرىپ, ول سورت بۇگىندە مەملەكەتتىك سىناۋ كوميسسياسىنا تاپسىرىلدى, – دەيدى عالىمنىڭ ارىپتەسى, بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك مۇحتار قۇدايبەرگەنوۆ.
بۇكىل سانالى عۇمىرىن اۋىل شارۋاشىلىعى ىسىنە ارناپ, حالىق ءۇشىن ادال قىزمەت اتقارىپ, ازاماتتىق بيىكتەن كورىنگەن, قوعامعا ادال ەڭبەگى سىڭگەن عالىم باقىتجان ساقباي ۇلىنىڭ ازاماتتىق, اكەلىك قامقورلىعى دا ونىڭ ارىپتەستەرى مەن دوستارى ءۇشىن ۇنەمى ۇلگى بولا بىلگەن ەكەن.
– دوسىمىز وتباسىندا ءتورت بالا تاربيەلەپ, ولاردى قاتارداعى ازامات دەڭگەيىنە كوتەردى. بارلىعى جوعارى ءبىلىمدى, ەلگە تانىمال, ۇلگىلى وتباسى بولدى. باقىتجان جۇمىستى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقاراتىن. جيىن-تەرىمنىڭ قايناپ ءجۇرىپ جاتقان كەزى. سول كەزدەگى باسشىلاردىڭ باقىتجانعا ءبىر ەمەس, ءۇش جۇمىستى تاپسىرۋىنا بايلانىستى, سول جۇمىستاردى تياناقتى اتقارىپ ءجۇردى. بىرەسە ەگىستىك باسىنا شاپقىلاپ, ورىپ جاتقان كومبايننىڭ سوڭىنان ءوزى ءجۇردى. بيداي سۇرىپتارىنىڭ ارالاسىپ كەتپەۋىن باقىلاپ, قويمادا قاي جەرگە توگىلۋىن قاداعالادى. بيداي سورتتارىنىڭ ءوز اتتارىمەن ساقتالىپ قالۋىنا ىقپال جاسادى. بۇل قانشاما عىلىم دوكتورى بولعان اعالارىنىڭ, اپالارىنىڭ جانە دە قانشاما عالىمداردىڭ ۇزاق جىل بويى ماڭداي تەرىمەن شىعارىلعان سۇرىپتارى ەدى. جىلدار بويى كوز مايىن تاۋىسىپ جاساعان ەڭبەكتەرىن باعالاۋ دەگەن – ادامدىقتىڭ بەلگىسى. مۇنداي ەڭبەكتىڭ قادىرىن وسى جولمەن وتكەن ادام عانا تۇسىنەدى, – دەيدى بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءايىپ ىسقاقوۆ.
