قوعام • 03 ماۋسىم، 2021

جەڭگەلەر دەگەن قانداي-دى؟!

349 رەت كورسەتىلدى

ۋاقىتتىڭ ءبىر ورنىندا تۇرمايتىنى ءتارىزدى، قوعام ءومىرىنىڭ دە ۇنەمى وزگەرىپ، جاڭارىپ، جاڭعىرىپ وتىراتىنى اقيقات. سول جاڭعىرعان جولدا كەيدە وكىنىشكە قالىپ وپىنىپ، كەيدە مۇراتقا جەتىپ جەتىلۋ دە زاڭدى. ايتسە دە...

قوعامعا ايتار ويىمەن ەرەكشەلەنەتىن جۋرناليست ايشا تۇرماعانبەتوۆا فەيسبۋكتە «جەڭگە» كلۋبىن اشۋ تۋرالى يدەياسىمەن ءبولىسىپتى. وندا ول: «قىز بارلىق سىرىن جەڭگەسىنە ايتقان. بولاشاق تاعدىرىن ايقىندايتىن كوپ سۇراعىنا جاۋاپتى جەڭگەسىنىڭ اقىل-كەڭەسىنەن تاپقان. قىزدارىمىزدىڭ العاشقى لاپ ەتپە سەزىمنىڭ قۇرىعىنا تۇسپەۋىنە جەڭگەلەر ۇلكەن ىقپال ەتكەن. بۇگىندە جاس قىزداردىڭ ەرتە جۇكتىلىگىن، بالاسىنان جەرىپ تاستاپ كەتەتىندەردىڭ، جەزوكشەلىك سەكىلدى ۇرپاق ءومىرىن ۋلاپ جاتقان جۇگەنسىزدىكتەردىڭ كوبەيۋىن وسى جەڭگەلەر ينستيتۋتىنىڭ جوعالۋىنان دەپ بىلەمىن. جالپى، جەڭگەلەر قوعامداعى، ونىڭ ىشىندە قىز بالا تاربيەسىندە ءوز ورنىن الۋى كەرەك. وسى تۇرعىدا نە ىستەي الامىز دەگەن وي كوپتەن مازالاپ جۇرگەن ەدى. ويىمدى سۇيىكتى قايىنسىڭىلىم، PhD سايرا شاماحايمەن ءبولىسىپ، «جەڭگە» كلۋبىن اشۋ تۋرالى يدەيام­دى ايتىپ ەدىم، ول بىردەن قۇپتادى. ءسويتىپ، دۇنيەگە وسىنداي ۇيىم كەلدى. كلۋبقا جازىلىپ، قىز بالا تاربيەسىنە اتسالىسامىز، قايىنسىڭلى مەن جەڭگە قارىم-قاتىناسىنىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنەمىز، جەڭگەلىك قادىر-قاسيەتتى بويىمىزعا سىڭىرەمىز، كومەكتەسەمىز، كەڭەس الامىز دەگەن بارشا قىز-كەلىنشەك، انالار، جەڭگەلەر قاۋىمىن وسى توپقا بىرىگۋگە شا­قى­رامىن»، دەپ جازىپتى.

ءيا، وزگەرگەن ءومىر كوشىندە جوعالتقانىمىز­دىڭ ءبىرى وسى جەڭگەلەر ينستيتۋتى ەكەنى انىق. «قالمادى باستا تاراق، بەلدە بەلبەۋ، جەڭگەسىن قىزدى اۋىلدىڭ سىيلاي-سىيلاي» دەپ انگە قوسىلعان، قايىنسىڭلىسىنىڭ سىرلاسى دا، مۇڭداسى دا، اقىل ايتار كەڭەسشىسى دە، ءومىرى اتىن اتاماي، «كوزجاقسىم»، «قالقاجان»، «ايناجان»، «سۇلۋىم»، «بويجەتكەن» دەگەندەي نەبىر ءان بولىپ توگىلەردەي ادەمى دە اسەم ەسىممەن تەرگەپ، قادىرلەس بولعان جەڭگەنىڭ ءىزىن باسىپ كەلە جاتقان قايىنسىڭلىسىنە بەرەرى كوپ ەدى. باعدارشامداي بەت تۇزەتىپ، شالىس باس­تىرماي، جاناشىرلىعىمەن قاتار تاربيەسىنە اناسىمەن بىرگە اتسالىساتىن جەڭگەلەر ينس­تيتۋتىن شىنىمەن جانداندىرۋ قاجەت-اق. الايدا ءبىزدىڭ قوعام جان-جاقتى ىزگىلەنگەن، ءبىر-بىرىنە جاناشىرلىعى مول، ۇلتتىق ۇلاعاتتىڭ قاينارىنان سۋسىنداپ، مەيىرى قانىپ، ساياسى ماڭايىنا مول تۇسەر سالاماتتى دا ساليقالى ۇرپاقتىڭ تاربيەسىمەن شىنداپ اينالىسۋىمىز كەرەك دەسە، تەك قانا جەڭگەلەر، كەلىندەر مەكتەبىن عانا ەمەس، ەنەلەردىڭ، اتالاردىڭ، بالالار مەن نەمەرەلەردىڭ، اكەلەر مەن جەزدەلەردىڭ، كۇيەۋ بالالاردىڭ، ۇل مەن قىزدىڭ دا بىلىك جيناپ، باعىت تۇزەيتىن ورتاسىن ءتۇزۋى كەرەك ءتارىزدى.

ەجەلدەن قازاق بالاسىن قوعام بولىپ تاربيەلەگەن. ونى «ۇلعا 30 ۇيدەن، قىزعا 40 ۇيدەن، قالا بەردى قارا قۇلدان تىيىم» دەگەندەي ماتەلدىڭ ءوزى دالەلدەيدى. تەلىسى مەن تەنتەگىن اۋىلدىڭ اقساقالى مەن ۇلكەندەرى تەزگە سالىپ، ەلدەن شىققان جۇگەنسىز، كورگەنسىزدىڭ كوپ بولىپ بەتىنە تۇكىرگەن. ول ۇرپاقتان-ۇرپاققا كەتىپ، بەتىنە ەل تۇكىرگەننىڭ ۇرپاعىمەن ەشكىمنىڭ قۇدا دا بولعىسى كەلمەگەن. وسىلايشا، «شوشاي قازاق» اتانۋدان قايمىققان قازاق بالاسى كوپ كۇستانالار كىساپىرلىككە، كەرى ىسكە بارمايتىن. كورگەنسىز اتانۋدان ارتىق جامان ءسوز جوق-تىن. ويتكەنى ول اكە-شەشەڭ، وسكەن ۇياڭ، ۇشقان ورتاڭ، اعايىن-تۋىس، دوس-جارىڭنىڭ، جۇرگەن جەرىڭنىڭ ءبارى تاربيەسىز، كورگەن جاقسىسى جوق، ۇيرەنىپ بويى­نا جۇقتىراتىنى، ىلەتىنى جوق كورگەنسىزدىڭ كوگەنىنەن شىققانسىڭ دەگەندى بىلدىرەتىن.

كورگەندى ۇرپاعىن كوپپەن تاربيەلەپ وتىرعان وسى ءبىر ۇلتتىق قالىپتى جانداندىرۋدى تۇتاس قوعام، مەملەكەت بولىپ قولعا الۋدىڭ ۋاقىتى جەتتى، ءتىپتى اسىپ بارا جاتقانداي. قازىر نە كوپ، ۇكىمەت قوعامعا قاجەتتى ىسپەن اينالىساتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى، قوعامدىق بىرلەستىكتەردى ماتەريالدىق تۇرعىدا قولداۋدىڭ كوپتەگەن تەتىگىن ىسكە قوسقان. سول ءۇشىن ارنايى گرانتتار ءبولىنىپ، قارجىلىق قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە ءبىراز جۇمىس اتقارىلىپ ءجۇر. الايدا وسىنىڭ بارلىعىندا ماقساتتى تۇردە بىرىككەن، ۇيىمداستىرا ءبىلىپ، جۇمىلدىراتىن بىرىزدىلىك جاعى تاپشى. انا جەردەن ءبىر، مىنا جەردەن ءبىر قوعامدىق ۇيىم شىعىپ، ءبىردى-ەكىلى شارالار وتكىزىپ، يگەرىلگەن قارجىنىڭ ەسەبىن تاپسىرۋمەن شەكتەلىپ جۇرگەندەي. ءار وبلىستاعى بىرەن-ساران قوعامدىق ۇيىمنىڭ ەلدىك اۋقىمداعى ۇلكەن جۇكتى كوتەرۋگە شاماسى قايدان كەلسىن. كەيبىرى ەنتۋزيازممەن باس­تاپ، ارتىنان ۇنەمى جالعىز شابۋدان القىنىپ، بايگەنىڭ اينالىمىنان شىعىپ قالىپ جاتادى. ولاردى كىنالاۋعا اۋىز دا، وي دا بارمايدى.

تۇتاس قوعامنىڭ باعىت-باعدارىن تۇزەۋ – ۇلكەن كۇش. سول جولدا اسىل مۇراتقا نەگىز­دەلگەن ماقساتتى جۇمىس مەملەكەت تاراپىنان ناقتى جۇيەگە تۇسىرىلسە قايتەر ەدى؟ عىلىمي نەگىزى مەن پراكتيكالىق ماڭىزى سارالانىپ، قوعامنىڭ تىرشىلىگىنە، زاماننىڭ قاجەتتىلىگىنە لايىقتالىپ، مەملەكەتتىك ما­ڭىزى بار كەلەلى ءىس دەپ قاراۋ عانا ءبىزدىڭ قو­عام­­نىڭ بەتىن تۇزەيتىندەي. ايتپەگەندە، ۇر­پاعى­نىڭ تاربيەسىن بەتىمەن كەتىرىپ، وپىنىپ، بارماق شاينارىمىز حاق.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىداعى احۋال كۇردەلى

ايماقتار • بۇگىن، 19:45

بالالار Ashyq جۇيەسىنە ەنگىزىلە مە؟

قازاقستان • بۇگىن، 19:20

شىمكەنتتە كارانتين كۇشەيتىلەدى

ايماقتار • بۇگىن، 15:47

اتوم كولگە ساپار

ايماقتار • بۇگىن، 15:37

قازاقستاندا جاڭا تەلەارنا اشىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 11:55

ۇقساس جاڭالىقتار