«ەكى ىشەكتىڭ ءبىرىن قاتتى, ءبىرىن ءسال-ءسال كەم بۇرا, ناعىز قازاق – قازاق ەمەس, ناعىز قازاق – دومبىرا! بىلگىڭ كەلسە ءبىزدىڭ جايدى, سودان سۇرا تەك قانا, ودان اسقان جوق شەجىرە, ودان اسقان جوق دانا!» دەيدى قادىر اقىن.
شىنىمەن دە ناعىز قازاق دەپ وسىدان مىڭداعان جىلدىق تاريحى بار, كونە نەوليت داۋىرىندە تاسقا قاشالىپ سالىنعان سۋرەتتەردە كورىنىس تاپقان, ودان قالا بەردى ساقتارمەن بىرگە سالتانات قۇرىپ, گرەك تاريحشىلارى جازبالارىنىڭ ايرىقشا جاڭالىعى بولىپ ساقتالعان, ودان كەيىن ءاربىر تۇركى جۇرتىنىڭ اسىل مۇراسىنا اينالىپ, شىڭعىس حاننىڭ ۇلى جوشى ومىردەن وتكەندە شاناعىنان شىققان ۇنمەن شەر-نالانى سەزىندىرىپ, التىن وردا داۋىرىندە قاستەرلەنىپ اسقاقتاعان, بەرىرەكتە دوسپانبەت, سىپىرا, ۇمبەتەي, شالكيىز, اقتامبەردى, قازتۋعان, بۇقار, بازار, نىسانباي سىندى جىراۋلاردىڭ جىرلارىنا ارقاۋ بولىپ, ءسۇيىنباي, جامبىل, قۇلمانبەت, شوجە اقىنداردىڭ ايتىسىنا ارىن بەرىپ, قۇرمانعازى, تاتتىمبەت, قازانعاپ, دينا, نۇرعيسا سىندى كۇي قۇدىرەتتەرىنىڭ قولىندا ۇلى سارىن بولىپ تولقىپ, ءبىرجان, اقان, اسەتتەردىڭ اسەم اۋەندەرىنىڭ ءارىن كەلتىرگەن, قازاقپەن قانشا عاسىردان بەرى تاعدىرلاس بولىپ, مىڭ ءولىپ, مىڭ ءتىرىلىپ بىرگە جاساپ كەلە جاتقان دومبىرانى ايتار ەدىك.
جاھاندانۋ پروتسەسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتقان جاڭا داۋىرگە اياق باسقانىمىزدا بولاشاق ۇلتتىڭ بولمىسى قانداي بولادى دەگەن ماسەلە وزەكتى پەندەنى الاڭداتپاي قويمايتىنى انىق. ۇلتتىق تاربيەمىزدىڭ كەيبىر تۇستارىنا كەرەعار, جات اعىمداردىڭ ۇپايىن تۇگەلدەيتىن قيسىنسىز زاڭ-جوبالار مەن اقىلعا قونىمسىز كەيبىر ءىستىڭ تاڭىلىپ كەتپەۋىنە, رۋحانياتىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى اياقتان شالىپ, توسقاۋىل بولماس ءۇشىن قازاق قوعامى كوپتەگەن ىسكە دايىن بولۋى كەرەك. ەلباسىمىزدىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا «ۇلتتىق جاڭعىرۋ – بۇل ۇلتتىق سانا-سەزىمنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋ. ۇلتتىق بولمىستىڭ وزەگىن ساقتاي وتىرىپ, ونىڭ بىرقاتار سيپاتتارىن وزگەرتۋ. ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىمىز, ءتىلىمىز بەن مۋزىكامىز, ادەبيەتىمىز, جورالعىلارىمىز, ءبىر سوزبەن ايتقاندا ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا ماڭگى قالۋعا ءتيىس» دەپ باياندالادى. وسى ورايدا ناعىز قازاقتىقتىڭ ءيىسىن اڭقىتىپ, بولمىسىمىزدى ايقىندايتىن بىردەن-ءبىر تاربيە قۇرالى وسى قوس ىشەكتى دومبىرامىز بولماق. اتا-بابالارىمىز «تاربيە تال بەسىكتەن باستالادى» دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك. قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن قازاق وتباسىلارىنىڭ ۇل-قىزدارىن ادەبيەتكە, ونەرگە, مادەنيەتكە جاقىن قىلىپ ءوسىرىپ, ۇلتتىق اسپاپتارىمىزعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتىپ, بالالارىن دومبىرا, قوبىز, ءداستۇرلى ءان-جىر ۇيىرمەلەرىنە بەرىپ وقىتىپ جۇرگەنىن كورگەندە كادىمگىدەي ءبىر جاساپ, قۋانىپ قالاسىز. مۇنىمەن قازاقتىڭ بولاشاعىن ايقىنداۋعا بولادى. ءوز ەلىنىڭ تاريحىنىڭ, ادەبيەتىنىڭ, مادەنيەتىنىڭ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنىڭ قاينارىنان قانىپ ىشكەن جەتكىنشەك ەرتەڭگى كۇنى ەلىن, جەرىن, وتانىن شەكسىز سۇيەتىن ناعىز ۇلتجاندى ازامات بولىپ وسەتىنى ءسوزسىز.
دومبىرانىڭ قازاققا قانشالىقتى قاستەرلى ەكەندىگىن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن, Nur Otan پارتياسىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە وتەتىن «التىن دومبىرا» رەسپۋبليكالىق اقىندار ايتىسىنان بىلۋگە بولادى. جالعىز قازاقتا عانا ۇلتتىق اسپابىن التىننان قۇيىپ ارداقتاپ, ءار جىل سايىن جۇرتشىلىققا دارىپتەۋىنىڭ ءوزى نەگە تۇرارلىق؟ سول «التىن دومبىرانىڭ» 2015 جىلعى جەڭىمپازى اقىن اسپانبەك شۇعاتاەۆتىڭ:
«ۇزىلمەسىن قوس ىشەگىڭ,
زاماندى جىرلاپ كور مىنا,
ءتىلى جوعالعان قازاقتىڭ,
سەن سويلەپ تۇرسىڭ ورنىنا» دەپ ايتقانى بار ەدى.
ءيا, شىنىمەن دە قازاقتىڭ رۋحى دا, ۇلتتىق نامىسى مەن جىگەرى دە وسى قوس ىشەكتىڭ بويىندا عاسىرلار بويى توعىسقانداي.
تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن 2018 جىلدان باستاپ شىلدە ايىنىڭ ءبىرىنشى جەكسەنبىسى «ۇلتتىق دومبىرا كۇنى» بولىپ بەكىتىلدى. ارينە, وسىنداي ايتۋلى كۇندەردى اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. مۇنى كۇللى قازاق+قا دەگەن قۇرمەت دەپ بىلسەك تە ارتىقتىق ەتپەيدى.
ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز, ۇلتتىق بولمىسىمىزدى ايقىندايتىن بىرقاتار قۇندىلىعىمىزدى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىپ دارىپتەپ, اياسىن كەڭەيتىپ, رۋحانياتىمىز بەن مادەنيەتىمىزگە جاناشىر بولىپ, ناعىز قازاقىلىقتىڭ شىراعىن سوندىرمەۋگە اتسالىسۋىمىز كەرەك.
ەراسىل مامىر ۇلى,
ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى
