ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ سوڭعى قوڭىراۋ كۇنىندە تاراتقان اقپاراتىنا سۇيەنسەك, 2020-2021 وقۋ جىلىندا قازاقستانداعى 7 440 مەكتەپتە 3,4 ملن-نان اسا وقۋشى ءبىلىم الدى. ولاردىڭ 150 مىڭعا جۋىعى 11 (12) سىنىپتى بىتىرگەن. تۇلەكتەردىڭ 130 مىڭنان كوبى ۇبت تاپسىرۋعا نيەتتەنىپ وتىر. 9 822 وقۋ وزاتى «التىن بەلگىگە» ۇمىتكەر.
ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ بيىل اۋىلداعى مەكتەپتىڭ سوڭعى قوڭىراۋىنا قاتىستى. اقمولا وبلىسىنداعى تالاپكەر اۋىلىنا ات باسىن تىرەگەن ۆەدومستۆو باسشىسى تۇلەكتەرگە ۇبت تاپسىرۋ كەزىندە ساتتىلىك تىلەپ, مۇعالىمدەرگە پاندەميا جاعدايىندا اتقارعان جۇمىستارى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
قۇتتىقتاۋ ءسوزىن: «بۇل وقۋ جىلى بۇكىل الەمدەگى وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر ءۇشىن وڭاي بولعان جوق. الەمدىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى پاندەميا سىندى ۇلكەن سىناقتان ءوتتى. ءبىز مۇعالىمدەرمەن بىرلەسە وتىرىپ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە جاڭا دەم بەرىپ, ولارعا بارىنشا قاجەتتى جاعداي جاساۋعا تىرىستىق. سىزدەر وقۋلارىڭىزدى اياقتاپ جاتىرسىزدار. كەيبىر تۇلەكتەر جوعارى وقۋ ورىندارىنا نەمەسە كوللەدجدەرگە تۇسسە, ەندى بىرەۋلەرى جۇمىس ىستەيدى. قالاي بولسا دا, الداعى ۋاقىتتا سىزدەردى جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن جاڭا ءومىر بەلەستەرى كۇتىپ تۇر», دەپ باستاعان مينيستر مەكتەپ بىتىرۋشىلەرگە ءوزىنىڭ ومىرلىك تاجىريبەسىنەن بىرنەشە كەڭەس بەرىپ ءوتتى.
ونىڭ ويىنشا, ەڭ الدىمەن ەشقاشان قيىندىقتارعا مويىماي, كوزدەگەن ماقساتقا جەتۋ جولىندا الدەبىرەۋدىڭ ايتقانىنا ەرمەي, تۋرا جولدان تايماۋ كەرەك. ەكىنشىدەن, قاتەلەسۋدەن قورىقپاعان ءجون. سەبەبى قاتەلىك جاسالسا, ءومىر سونىمەن اياقتالمايدى. «بارلىق ادام قاتەلەسەدى. بارىنەن دە قاتەلىكتى ءوز ۋاقىتىندا ءتۇسىنىپ, تۇزەتۋگە تىرىسۋ ماڭىزدى. بارىنشا كۇش-جىگەردى سالىپ, العان بەتتەن قايتپاعان ابزال. مىنە, بۇل – بولاشاقتا تابىسقا قول جەتكىزەتىن ادامعا ءتان قاسيەت. مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن مەن بىردەن گرانتقا تۇسە المادىم. جالپى جاقسى بالل جيناعانىما قاراماستان, بەيىندىك ءپان بويىنشا از بالل العاندىقتان, گرانت جەڭىپ الا المادىم. سول كەزدە ساتسىزدىكتى ومىرىمدەگى ۇلكەن قاتەلىك دەپ سانادىم, ءومىرىم اياقتالعان سياقتى بولدى. بىراق كەيىن بۇل جاعدايعا دەگەن كوزقاراسىم وزگەرىپ, ونى ومىرىمدەگى كەزەكتى سىناق دەپ قابىلدادىم. تاعى ءبىر جىل دايىندالىپ, ۇبت-نى قايتا تاپسىردىم. جاقسى بالل جيناپ, گرانتتى جەڭىپ الدىم. بۇل وقيعا ماعان كوپ نارسەنى ۇيرەتكەن ومىرلىك ساباق بولعانىن جەتە ءتۇسىندىم», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى. ال ۇشىنشىدەن, باسقالارعا قاراعاندا ەرەكشە بولۋدان ۇيالماي, باستىسى ادامنىڭ وزىنە ادال بولۋ كەرەگىن ايتتى. بۇدان بولەك مينيستر تۇلەكتەرگە وقۋ ورنىن تاڭداۋدا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ بەدەلىنە, وقۋ ورنىنا قاتىستى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ پىكىرىنە, حالىقارالىق اككرەديتتەۋدىڭ بولۋىنا, تاريحىنا ءمان بەرگەن ءجون ەكەنىن جەتكىزدى. ءسوزىنىڭ سوڭىنا قاراي ا.ايماعامبەتوۆ: ء«بىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى رەتىندە مىقتى تۇلەكتەردى پەداگوگ ماماندىعىن تاڭداۋعا شاقىرامىن. بۇل – ۇلكەن دارەجەگە يە جانە وتە قۇرمەتتى ماماندىق. مۇعالىم ماماندىعىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ ءۇشىن پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ءبىز پەداگوگتەردىڭ جالاقىسىن بەلسەندى تۇردە ارتتىرىپ جاتىرمىز. شامادان تىس ەسەپتىلىكتى الىپ تاستادىق. بولاشاق پەداگوگتەردىڭ ستيپەندياسى – ەڭ جوعارى ستيپەنديا, بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ارىقاراي دا جالعاسىن تابادى», دەدى.
مينيستر بارعان تالاپكەر اۋىلىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتە 1 862 وقۋشى وقيدى, ونىڭ 75-ءى مەكتەپ تۇلەكتەرى بولسا, 123-ءى 9-سىنىپتى ءتامامدادى. سونىڭ ءبىرى 11-سىنىپ تۇلەگى اقنۇر ىدىرىسوۆا بيولوگيا ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولۋدى ارماندايتىنىن, وسىعان بايلانىستى بەيىندى ءپان رەتىندە بيولوگيا-گەوگرافيا كومبيناتسياسىن تاڭداعانىن جەتكىزدى.
«قاشىقتان وقىتۋ فورماتىنىڭ جاعىمدى تۇستارى دا بولدى. ايتالىق, ۇبت-عا دايىندىق كەزىندە ۋاقىتتى ۇنەمدەۋگە سەپتىگىن تيگىزدى. ءمينيستردىڭ ۇندەۋى وقۋشىلاردى جىگەرلەندىرە ءتۇسىپ, جاڭا شىڭداردى باعىندىرۋعا يتەرمەلەيدى دەپ سەنەمىن. ءمينيستردىڭ بىزگە ارنايى ۋاقىت ءبولىپ, قۇتتىقتاپ كەلگەنىنە قۋانىشتىمىز. ماعان ساباق بەرۋ, بيولوگيا ءپانى ۇنايدى. مەنىڭشە, بۇل – ارقاشان سۇرانىسقا يە بولاتىن ماماندىق», دەيدى اۋىلدىق مەكتەپتىڭ تۇلەگى.
وسى وقۋ جىلى عانا ەمەس, ەلىمىزدەگى سوڭعى قوڭىراۋ جيىندارى دا بۇرىنعىدان بولەكتەۋ بولدى. بىرنەشە وقۋ وشاعىنا حابارلاسقانىمىزدا وسىنى ۇعىندىق. ەلورداداعى №86 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ ديرەكتورى بازاركۇل ساعىندىققىزى: ء«بىزدىڭ مەكتەپتە 11-سىنىپتى 69 وقۋشى, 9-سىنىپتى 160 وقۋشى ءبىتىردى. بۇرىن بارلىق ءبىتىرۋشى سىنىپتاردى بىرىكتىرىپ سوڭعى قوڭىراۋ سىڭعىرىن ەستيتىنبىز. پاندەميا ءومىرىمىزدى, سونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ سالاسىن تۇبەگەيلى وزگەرتتى عوي. سوندىقتان بيىل سوڭعى قوڭىراۋ جيىنى دا 20 مينۋت قانا بولدى. بىزدە 11-سىنىپتان 3 لەك ءبىتىردى. سىنىپتىڭ اراسىندا 30 مينۋت ءۇزىلىس جاسالدى. بىلتىرعى وقۋ جىلىنىڭ 4 توقسانىندا, ياعني وقىتۋدىڭ جاڭا فورماتىنا العاش كوشكەنىمىزدە قيىندىقتار بولدى. قازىر وقۋشىلار دا, مۇعالىمدەر دە ءبىراز توسەلىپ قالدى. اتا-انالار الدىندا دا پەداگوگتەردىڭ قادىرى بۇرىنعىدان ەكى ەسە ارتتى», دەيدى.
وسكەمەن قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندەگى (NIS – Nazarbayev intellectual school) سوڭعى قوڭىراۋدا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بەكىتكەن سانيتارلىق تالاپتارعا, بەلگىلەنگەن ۋاقىتىنا عانا ەمەس, ءىس-شارانىڭ مازمۇندىق ەرەكشەلىگىنە دە ءمان بەرىلىپتى. اتالعان وقۋ وشاعىنداعى سوڭعى قوڭىراۋ مەرەكەلىك ءىس-شاراسى تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان. سالتاناتتى جيىندا تۇلەكتەر قوشتاسۋ ءانىنىڭ اۋەنىنە ساپپەن «9» جانە «30» سانىن قۇراپ شىقتى. بۇل ولاردىڭ وسى مەكتەپتى ەل ەگەمەندىگىنىڭ 30 جىلدىعىندا توعىزىنشى بولىپ بىتىرگەنىن مەڭزەيدى. مەرەكەلىك ءىس-شارادا پاندەر بويىنشا رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ جۇلدەگەرى, 12-سىنىپتى تامامداعان تۇلەك ادىلەت مۇراتوۆ 11-سىنىپتىڭ بەلسەندى وقۋشىسى – ءدىلناز سەيىلحانوۆاعا ء«بىلىم الاۋىن» سالتاناتتى تۇردە تابىستادى.
نەگىزىنەن ەلىمىزدەگى مەكتەپتەردىڭ باسىم بولىگىندە سوڭعى قوڭىراۋ مەرەكەلىك جيىنى ءبىتىرۋشى سىنىپتار ءۇشىن ءداستۇرلى, قالعان سىنىپتارعا ونلاين فورماتتا ءوتتى. تەك شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتەردىڭ وقۋشىلارى عانا وقۋ وشاعىنا كەلىپ, سوڭعى قوڭىراۋدىڭ سىڭعىرىن ەستىدى.
قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ تاريحىندا العاش رەت تۇتاس وقۋ جىلى جاڭا فورماتتا وتكەنىن ەسكەرسەك, بۇل جىل ەشكىمگە دە (مۇعالىم, اتا-انا, وقۋشى) وڭاي تيگەن جوق. بىراق سوڭعى قوڭىراۋداعى وقۋشىلاردىڭ تاپقىرلىعىنا, شىعارماشىلىق شەبەرلىكتەرىنە, قىزىقتى يدەيالارىنا قاراپ, قۇلشىنىسى كۇشتى ءبىلىم الۋشىنى كەز كەلگەن توسقاۋىلدىڭ توقتاتا المايتىنىن كورەسىز...
