سوڭعى قوڭىراۋ سالتاناتى 45 مينۋتتان اسپاۋى ءتيىس
ءسوز باسىندا سوڭعى قوڭىراۋعا قاتىستى ماڭىزدى اقپاراتقا توقتالايىق. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەكتەپتەردەگى سوڭعى قوڭىراۋ جيىنىن ۇيىمداستىرۋ تالاپتارى جونىندە «9, 11, (12)-سىنىپ تۇلەكتەرى ءۇشىن مەكتەپپەن قوشتاسۋ سالتاناتى (سوڭعى قوڭىراۋ, اتتەستاتتاردى تاپسىرۋ) تەك اشىق الاڭدا (تازا اۋادا) وتكىزىلەدى. بۇدان باسقا ەشقانداي ءىس-شارا وتكىزىلۋىنە رۇقسات بەرىلمەيدى. سالتاناتتى جيىنعا مەكتەپ تۇلەكتەرىنەن بولەك ولاردىڭ اتا-انالارى نەمەسە قامقورشىسى (ولاردىڭ سانى ءبىر ادامنان اسپاۋى كەرەك), مۇعالىمدەردەن تەك 6 ادام عانا قاتىسا الادى», دەپ حابارلاما تاراتتى. مينيسترلىكتىڭ مالىمدەۋىنشە, كارانتيندەگى ادامدارعا (كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندار نەمەسە ناۋقاسپەن بايلانىستا بولعاندار) بۇل ءىس-شاراعا قاتىسۋعا تىيىم سالىنادى. مەكتەپ اۋماعىندا ادامداردىڭ, قوناقتاردىڭ (اتا-انالار, جاقىن تۋىستار, قامقورشىلار جانە تاعى باسقا) جينالۋىنا جول بەرىلمەيدى. سالتاناتتى جيىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن وتكىزىلەدى. الدىمەن ءىس-شارا مەكتەپ اۋماعىندا تەك ءبىر سىنىپ تۇلەكتەرى ءۇشىن ۇيىمداستىرىلادى. ونىڭ ۇزاقتىعى 45 مينۋتتان اسپاۋى ءتيىس. ءار سىنىپ ءۇشىن وتكىزىلەتىن سالتاناتتى جيىننىڭ ارالىعى 30 مينۋتتان كەم بولماۋى شارت.
سانيتارلىق تالاپتارعا سايكەس, سالتاناتتى جيىن كەزىندە قول الىسۋعا تىيىم سالىنادى. ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلار بەتپەردە تاعىپ, 2 مەتر اراقاشىقتىقتى ساقتاۋعا ءتيىس. ءىس-شاراعا قاتىساتىن مۇعالىمدەر, وقۋشىلار جەكە انتيسەپتيكتەردى پايدالانۋى كەرەك. سوڭعى قوڭىراۋ, اتتەستاتتاردى تاپسىرۋ سالتاناتى اياقتالعان سوڭ كوشەدە, قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىنا بارۋعا (مەيرامحانا, ءدامحانا جانە تاعى باسقا), بۇقارالىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە بولمايدى.
مۇعالىمدەر بەرگەن بىلىمىنە قاناعاتتانا ما؟
مىنە, بۇگىن وقۋ جىلى سەكىلدى سوڭعى قوڭىراۋ دا ارالاس فورماتتا سوعىلماق. وقۋشىلاردىڭ ءوزى, اتا-انالار ونسىز دا وقۋ جىلىنداعى ناتيجەگە سەنەر-سەنبەسىن بىلمەي قورىتىندىلاپ وتىر. ءار وقۋشى, ءار اتا-انا, ءاربىر مۇعالىم مەن مەكتەپ وزدەرىنىڭ ىشكى ناتيجەسىنە اشىق تالداۋ جاساي جاتار. ءبىز وعان دەيىن سوڭعى قوڭىراۋ كۇنى پاندەميادان قانداي ساباق العانىمىزدى باعامداي بەرەيىك.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى مايرا مەلدەبەكوۆا:
– 3 ملن 400 مىڭنان اسا وقۋشى وسى وقۋ جىلىن ءارتۇرلى فورماتتا وقىپ ءبىتىردى. ولاردىڭ 264 مىڭ 800-دەن اسا وقۋشى 9-سىنىپتى, 154 مىڭ 400-دەن اسا تۇلەك 11-سىنىپتى ءبىتىرىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە بالا سانى 300-دەن كوپ ەمەس شاعىن جيناقتى مەكتەپتەردەگى 120 مىڭنان اسا وقۋشى ءداستۇرلى فورماتتا ءبىلىم الدى. ال وزگە وقۋ وشاقتارىنداعى 1-5 سىنىپ وقۋشىلارىنا ءالى قاشىقتان وقىتۋ داعدىلارى قالىپتاسپاعاندىقتان كەزەكشى سىنىپتار اشىلدى. اتا-انالار مەن بالالار ءوز تاڭداۋى بويىنشا كەزەكشى سىنىپتاردا ءداستۇرلى فورماتتا وقي الدى. سونىمەن قاتار ءىىى توقساننان باستاپ ءبىتىرۋشى سىنىپتاردىڭ (9 جانە 11, 12-سىنىپ) وقۋشىلارى قورىتىندى اتتەستاتسيا تاپسىراتىن بولعاندىقتان ءداستۇرلى فورماتتا وقۋعا مۇمكىندىك الدى. بۇدان بولەك ينتەرنەتى ناشار نەمەسە مۇلدەم ۇستامايتىن شالعاي اۋىلدارداعى بالالار ءۇشىن تاڭەرتەڭگى ساعات 9-دان كەشكى ساعات 18.00-گە دەيىن ەكى تەلەارنادان («بالاپان» ارناسى مەن «ەلارنا») تەلەساباقتار كورسەتىلىپ وتىردى, – دەدى.
مۇمكىندىكتەر اياسى مۇمكىندىگىنشە كەڭەيتىلگەن شىعار-اۋ, بىراق «ونلاين وقۋ – وقۋ ەمەس» دەگەن اشىق پىكىرلەردى قايدا قويامىز؟ مۇعالىمدەردىڭ ءوزى بەرگەن بىلىمىنە قاناعاتتانا ما؟
«ۇزدىك پەداگوگ» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى, اقتوبە قالاسىنداعى №23 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ مۇعالىمى تامارا الباەۆا بيىلعى ءبىلىم بەرۋ پروتسەسى بىلتىرعىدان جەڭىلدەۋ جۇرگەنىن جەتكىزدى. مۇنىڭ سەبەبى مۇعالىمدەر مەن وقۋشىلار, ءتىپتى اتا-انالار دا وقىتۋدىڭ جاڭا فورماتىنا بوي ۇيرەتكەن.
– جاڭا فورماتتا وقىتۋ, ارينە, وڭاي ەمەس. العاش 2020 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قاشىقتان وقۋ باستالعاندا قيىندىق تۋعىزدى. بىراق بيىلعى وقۋ جىلىندا ابدەن ۇيرەنىسىپ كەتتىك. Classroom, «دارىن ونلاين», Bilimland سياقتى ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارىمەن جۇمىس ىستەپ, توسەلىپ الدىق. جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا وقۋشىلاردى 4 داعدىعا (وقىلىم, تىڭدالىم, ايتىلىم, جازىلىم) ۇيرەتەمىز عوي. سونىڭ ىشىندە تىڭدالىمعا كەلگەندە «Zoom» پلاتفورماسىمەن ءبىلىم بەردىك. ءوزىمىزدىڭ ساباق بويىنشا قويىلعان ماقساتتاردى يگەرىپ الدىق. قاشىقتان وقۋ ارقىلى بالالاردىڭ كومپيۋتەرلىك ءبىلىم-بىلىك داعدىسى جاقسارا ءتۇستى. دەگەنمەن ۇلگەرىمى تومەن بالالاردىڭ ساباعىنا كەرى اسەرىن تيگىزگەن جاعدايى دا بار. كەيدە بالالار ساباققا كىرمەي, قاپالانىپ قالامىز. كەدەرگىلەر دە بولدى. ءبىز جاڭا فورماتتاعى وقىتۋدا ماتەريالدىق, ادىستەمەلىك جاعىنان كوپ قيىندىق كورمەدىك. سەبەبى از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە جىل بويىنا جەتەتىن ۆيدەو ساباقتارمەن قامتاماسىز ەتىلدىك. كەز كەلگەن تاقىرىپتى پلاتفورمالاردان الۋعا مۇمكىندىك بار. ءتىپتى «بالاپان» تەلەارناسىنىڭ ءۇوutube ارناسىندا دا ساقتالىپ تۇر. بىراق ءبارىبىر كوزبە-كوز وقىتقانعا جەتپەيدى ەكەن, – دەيدى مۇعالىم ت.الباەۆا.
ەرتەڭ جازعى مەكتەپتەر اشىلادى
پەداگوگتىڭ پىكىرىمەن مينيسترلىكتىڭ وكىلى دە كەلىسەدى.
– قاشىقتان وقىتۋدى ءداستۇرلى وقىتۋمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. مۇعالىمنىڭ بالاعا ساباقتى بەتپە-بەت وتىرىپ ءتۇسىندىرۋى بولەك بولادى. ال قاشىقتان وقىتۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرى مۇلدەم باسقا. وندا ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى, ونلاين رەجىمدە ساباق ءوتۋ ادىستەرى, كەرى بايلانىس ورناتۋعا جاڭا تەحنولوگيالار قولدانىلادى, – دەيدى م.مەلدەبەكوۆا.
جارايدى, جاۋاپتى ۆەدومستۆو دا ماسەلەنىڭ بار ەكەنىن كورىپ-ءبىلىپ وتىر دەلىك. الايدا مۇنىمەن ماسەلە شەشىلە مە؟ بوس قالعان كەڭىستىكتىڭ ورنى تولتىرىلۋى كەرەك قوي. قاشىقتان وقىتۋدا ءتۇرلى سەبەپپەن (بىرەسە ينتەرنەت, بىرەسە پلانشەتتەن پروبلەما بولىپ) مەڭگەرىلمەگەن تاقىرىپتاردى بالالار قاشان وقيدى؟
– مۇمكىندىكتەر جان-جاقتى قاراستىرىلعانىمەن, قاشىقتان وقىتۋدا ماسەلەلەر بار. وسىعان وراي ءبىز جازعى مەكتەپتەردى ىسكە قوستىق. 26 مامىردان جۇمىسىن باستايتىن جازعى مەكتەپتەر وقۋشىلارعا قيىندىق تۋعىزعان تاقىرىپتاردى قايتالاپ, بەكىتىپ, تۇسىندىرە ءبىلىم بەرۋگە باعىتتالعان. اتا-انالار مەن وقۋشىلار جازعى مەكتەپتەرگە ءوز ەركىمەن جازىلادى. ونىڭ فورماتى وڭىرلەردەگى ەپيدەميالىق احۋالعا بايلانىستى بولادى. سونىمەن قاتار توپتىق نەمەسە جەكە ساباقتار بولۋى دا مۇمكىن. پەداگوگ ونى سول سىنىپتاعى وقۋشىنىڭ ۇلگەرىمىنە قاراي انىقتايدى. جازعى مەكتەپتەرگە قابىلداۋ 26 مامىرعا دەيىن جۇرگىزىلەدى, دەمالىستاعى وقۋ 19 ماۋسىمدا اياقتالادى. قاشىقتان وقىتۋ كەزىندە كەتكەن قاتەلىكتەردى تۇزەتۋگە, ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرۋعا جازعى مەكتەپتەردىڭ عانا جۇمىسى جەتكىلىكسىز. سوندىقتان ءبىز جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارىمەن, سونداي-اق پەداگوگيكالىق كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇزدىك ستۋدەنتتەرىمەن بىرلەسىپ جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ىبىراي التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى دەمالىس ۋاقىتىنداعى مەكتەپتەردىڭ وقۋ باعدارلاماسىن ازىرلەيدى, سونداي-اق كۇردەلى تاقىرىپتاردى ىرىكتەيدى. اكادەميانىڭ سالالىق ماماندارى قازىرگى تاڭدا ءاربىر ءپاننىڭ قيىنعا سوعاتىن تاقىرىپتارىنا تالداۋ جاساپ جاتىر. ءبىز وسى جازعى مەكتەپتەردەگى وقىتۋعا قاتىستى ارنايى ادىستەمەلىك نۇسقاۋلىقتى دايىنداپ, ۇسىنىپ وتىرمىز, – دەيدى مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى م.مەلدەبەكوۆا.
قاشىقتان وقىتۋدا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلۋى كەرەك
پاندەميا مۇعالىمدەر مەن مينيسترلىككە عانا ەمەس, ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارىنا دا ءبىراز ماڭىزدى جايتتىڭ بەتىن اشىپ بەرگەندەي. BilimLand كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى راۋان كەنجەحان ۇلى قاشىقتان وقىتۋدا ەكىجاقتى جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلۋى كەرەك ەكەنىن ايتادى.
– بيىلعى وقۋ جىلى جالپى ءبىلىم بەرۋ تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەرەكشە جاعدايدا ءوتتى. جىل بويى وتە قاۋىرت جۇمىس ىستەدىك, كۇردەلى ءىستى دوڭگەلەتىپ اكەتۋگە ءبىلىم سالاسى ماماندارى ايرىقشا كومەكتەستى. بىلتىر ءبىز وسى ۋاقىتتا 2020-2021 وقۋ جىلىنىڭ قالاي بولاتىنىن, ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىنىڭ قانداي مازمۇنمەن ازىرلەنەتىنىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن, تسيفرلىق دامۋ جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ قىزۋ تالقىلاپ جاتقانبىز. مىنە, قازىر سول قادامدارىمىزدىڭ ناتيجەسىنە كوز جەتكىزىپ وتىرمىز. ياعني بىزگە پاندەميا قاشىقتان وقىتۋدى مازمۇندىق قانا ەمەس, ماتەريالدىق, ناقتىراق ايتقاندا تەحنيكالىق جاعىنان تەڭدەي قاراستىرۋ كەرەگىن تۇسىندىك. بىراق ءىس مۇنىمەن بىتپەيدى. الەمدىك تاجىريبە دە ۇلكەن ساباق بولا الادى. وعان وسى وقۋ جىلىنداعى ءبىلىم بەرۋگە قاتىستى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا انىق كوز جەتكىزدىك. ءبىز شەتەلدەگى ارىپتەستەرىمىزبەن تىعىز بايلانىستا بولدىق. الەمدەگى ميللياردتاعان وقۋشى قاشىقتان ءبىلىم الدى. ولاردى وقىتىپ وتىرعان ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى بار. سونىڭ ىشىندە Pearson كومپانياسى ءوز تاجىريبەلەرىن ايتتى, – دەيدى ر.كەنجەحان ۇلى.
BilimLand كومپانياسى ىسكە قوسقان OnlineMektep پلاتفورماسىندا وسى وقۋ جىلى بويىندا 315 ملن ونلاين ساباق وتكەن ەكەن. 101 627 825 ءۇي جۇمىسى بەرىلىپ, تەكسەرىلىپ, 2 504 166 189 تاپسىرما مەن جاتتىعۋ ورىندالىپتى.
اتالعان كومپانيا وكىلىنىڭ مالىمدەۋىنشە, پاندەميا اسىرەسە ۇستازدار قاۋىمىنا سالماق سالدى. تەحنولوگيالارمەن بايلانىستى جاڭا داعدىلاردى تەز يگەرۋگە تۋرا كەلدى. وقۋشىلار مەن اتا-انالار دا توسىن جاعدايعا شۇعىل بەيىمدەلۋگە ءماجبۇر بولدى. قىسىلتاياڭ جاعدايدا ۇستازداردى قولداپ, ولارعا ادىستەمەلىك كومەك كورسەتۋ ءۇشىن پلاتفورما نەگىزىندە مۇعالىمدەردىڭ اۋقىمدى كاسىبي قاۋىمداستىعى قۇرىلدى, ۇستازداردى قولداۋ قىزمەتىنىڭ YouTube ارناسىنا 370 مىڭنان اسا مۇعالىم جازىلعان.
