اتاپ ايتقاندا, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسىنە قاشىقتان جۇمىس ىستەۋدى قۇقىقتىق رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. وسى ماسەلە جونىندە ءماجىلىس دەپۋتاتى جانات وماربەكوۆا بايانداما جاسادى.
«بۇگىنگى تاڭدا الەمدىك پراكتيكادا قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ بەلسەندى دامىپ كەلەدى. سونداي-اق جۇمىسكەردىڭ «ستاتسيونارلىق» جانە قاشىقتان جۇمىس ىستەۋدى ۇيلەستىرۋىنىڭ قۇقىقتىق مۇمكىندىگى كەڭىنەن تارالعان. قازىرگى ۋاقىتتا ەڭبەك كودەكسىنە سايكەس قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ جۇمىس پروتسەسىندە اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى تۇراقتى نەگىزدە پايدالانا وتىرىپ, ەڭبەك پروتسەسىن جۇمىس بەرۋشى تۇرعان جەردەن تىس جەردە جۇزەگە اسىرۋدىڭ ەرەكشە نىسانى رەتىندە ايقىندالعان. سونىمەن قاتار 2020 جىلى قازاقستان اۋماعىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋى قىزمەتكەرلەردىڭ ورتا ەسەپپەن جەتپىس پايىزىن قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە اۋىستىرىپ, جۇمىس رەجىمىنىڭ وزگەرۋىنە اكەلدى. ەلدە قاشىقتان جۇمىس ىستەۋدى ۇيىمداستىرۋدىڭ قالىپتاسقان تاجىريبەسى پاندەميا كەزەڭىندەگى ەڭبەك سالاسىنداعى ناقتى پروتسەستەر مەن ەڭبەك زاڭناماسى اراسىنداعى الشاقتىقتى كورسەتتى», دەدى ج.وماربەكوۆا.
انىقتالعان ولقىلىقتاردى ەسكەرە وتىرىپ, دەپۋتاتتار بىرقاتار ۇسىنىس جاسادى. سوعان سايكەس, تاراپتاردىڭ كەلىسۋى بويىنشا قاشىقتان جانە قاشىقتان ارالاس جۇمىس ىستەۋ ۇعىمدارى ەنگىزىلمەك. سوندا جۇمىستى بىردە كەڭسەدە, بىردە قاشىقتان ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلماق.
«قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە اۋىسقان قىزمەتكەرلەر كەزىككەن وتكىر ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – كوممۋنيكاتسيا قۇرالدارىمەن, كومپيۋتەرلەرمەن جانە باسقا دا قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋ. وسىعان بايلانىستى زاڭ جوباسىندا نورما كوزدەلدى. سوعان سايكەس توتەنشە جاعدايدى ەنگىزۋ, توتەنشە جاعدايدى جاريالاۋ جانە شەكتەۋ ءىس-شارالارىن, ونىڭ ىشىندە كارانتيندى ەنگىزۋ كەزەڭىندە ۋاقىتشا قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ كەزىندە جۇمىسكەرلەردى كوممۋنيكاتسيا قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە شىعىستاردى وتەۋ قاجەتتىلىگى جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسىندە ايقىندالادى. ەگەر جۇمىسكەر ءوزىنىڭ كوممۋنيكاتسيا قۇرالدارىن تۇراقتى نەگىزدە پايدالاناتىن بولسا, جۇمىس بەرۋشى وتەماقى تولەي الادى, ونىڭ مولشەرى, تولەۋ ءتارتىبى مەن مەرزىمدەرى تاراپتاردىڭ كەلىسۋى بويىنشا بەلگىلەنەدى. جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسى بويىنشا قىزمەتتىك مىندەتتەردى ەڭبەك شارتىن جاساسپاي جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى, اسكەري قىزمەتشىلەردى, ارناۋلى مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە جىبەرۋ ءتارتىبى رەگلامەنتتەلدى», دەدى دەپۋتات.
زاڭ جوباسىنا سايكەس, جۇمىس بەرۋشى مەن قىزمەتكەر قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ كەزىندە پايدالاناتىن قۇپيا اقپاراتتى قورعاۋ تۋرالى شارت جاساسۋ قۇقىعى بەكىتىلدى.
«جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتىندا, ەڭبەك شارتىندا جۇمىس ۋاقىتىنىڭ تىركەلگەن ەسەبىن بەلگىلەۋ جونىندەگى نورما كوزدەلدى. وسى ۋاقىت ىشىندە جۇمىسكەر جۇمىس ۋاقىتىنىڭ كۇندەلىكتى ۇزاقتىعىنىڭ شەكتەۋلەرىن ساقتاي وتىرىپ, جۇمىس ۋاقىتى شەگىندە جۇمىس بەرۋشىمەن بايلانىستا بولۋ ءۇشىن قولجەتىمدىلىك رەجىمىندە بولۋى ءتيىس.
بۇل رەتتە, ەڭبەك شارتى تاراپتارىنىڭ كەلىسۋى بويىنشا قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن جۇمىسكەرلەر ءۇشىن جۇمىس ۋاقىتىنىڭ جيىنتىق ەسەبىن قولدانا وتىرىپ, يكەمدى جۇمىس ۋاقىتى رەجىمى بەلگىلەنۋى مۇمكىن», دەدى ج.وماربەكوۆا.
قۇجاتتى تالقىلاۋ بارىسىندا ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين دە پىكىر ءبىلدىردى.
ء«اربىر زاماننىڭ, ءاربىر ۋاقىتتىڭ ءوزىنىڭ تالابى بار. بارلىق سالا وسى زامان تالابىنا ساي بولۋ كەرەك. سول ءۇشىن بۇگىنگى زاڭ جوباسىندا «قاشىقتان جۇمىس» دەگەن نورمانى ەنگىزىپ وتىرمىز. سەبەبى پاندەميا كەزىندە قاشىقتان جۇمىس جاساۋدىڭ پايدالى ەكەنىنە, ءتيىمدى ەكەنىنە ءبارىمىز كوز جەتكىزدىك. سوندىقتان قاشىقتان جۇمىس فورماتى دا زاڭ دەڭگەيىندە رەتتەلۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن», دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
اتالعان قۇجاتتى تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار بىرقاتار تۇزەتۋ ەنگىزدى. اتاپ ايتقاندا, ۇعىمدىق اپپاراتتى ناقتىلاۋ («قاشىقتان ارالاس جۇمىس ىستەۋ», «حابارلاما» ۇعىمدارى), توتەنشە نەمەسە سوعىس جاعدايى, توتەنشە جاعداي ەنگىزىلگەن كەزەڭدە نە وزگە دە شەكتەۋ ءىس-شارالارى ەنگىزىلگەن كەزدە نەمەسە جۇمىسكەرلەردىڭ ومىرىنە نەمەسە دەنساۋلىعىنا قاتەر توندىرەتىن وزگە دە جاعدايلاردا جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسىمەن جوعارىدا كورسەتىلگەن جاعدايلار جويىلعانعا دەيىن جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ نەمەسە قاشىقتان ارالاس جۇمىس ىستەۋ قۇقىعىن ۋاقىتشا ەنگىزۋ قاراستىرىلادى.
سونداي-اق جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسىنە سايكەس جابدىقتى, باعدارلامالىق-تەحنيكالىق قۇرالداردى, كوممۋنيكاتسيا قۇرالدارىن (بايلانىس قۇرالدارىن), بايلانىس قىزمەتتەرىن, اقپاراتتى قورعاۋ قۇرالدارىن جانە وزگە دە قۇرالداردى قوسا العاندا, ەڭبەك فۋنكتسيالارىن قاشىقتان ورىندايتىن جۇمىسكەرگە جۇمىس بەرۋشى بەرەتىن قۇرالدار تىزبەسىن ناقتىلاۋ كوزدەلگەن. بۇدان بولەك, قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ ورىندالاتىن ورىندى ناقتىلاۋ جانە باسقالارى بولىگىندە جەكەلەگەن نورمالاردى ناقتىلايتىن جانە زاڭ جوباسىنىڭ مازمۇنىن جاقسارتاتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزدى.
سونداي-اق پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جالپى وتىرىسىندا «مەملەكەتتىك فەلدەگەرلىك بايلانىس تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. اتالعان ماسەلە جونىندە ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ بايانداما جاسادى.
«فەلدەگەرلىك قىزمەتتى ۇيىمداستىراتىن قۇزىرلى ورگان – پرەمەر-ءمينيستردىڭ كەڭسەسى. ونىڭ مىندەتى – ۇكىمەتتىڭ حات الماسۋ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اسا ماڭىزدى ءارى قۇپيا حاتتارىن تاسۋ, ارنايى پوشتالاردى تمد-عا مۇشە ەلدەرگە جەتكىزۋ.
بۇل ءبولىمنىڭ قىزمەتكەرلەرى ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ كادرىندا تىركەلگەن. سوندىقتان ولار قارۋمەن, فورمامەن جانە ارنايى قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. بىراق ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى سياقتى قىلمىس اشىپ, تەرگەۋ جۇرگىزبەيدى. سوندىقتان ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قۇرامىنا, جەكە شتاتتىق بىرلىكتەرىنە كىرمەيدى. زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ كەزىندە حالىقارالىق تاجىريبە زەرتتەلدى. بىرقاتار ەلدە فەلدەگەرلىك بايلانىس تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلدانعان», دەدى ە.تۇرعىمباەۆ.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىنىڭ بىرنەشە ماقساتى بار. بىرىنشىدەن, فەلدەگەرلىك قىزمەتتىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن بەكىتۋ كوزدەلگەن. ەكىنشىدەن, تمد ەلدەرى اراسىندا وسى فەلدەگەرلىك بايلانىستىڭ تاجىريبەسىن جاساۋ. ۇشىنشىدەن, قىزمەتكەرلەر مەن ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرى ءۇشىن الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر بەكىتۋ. بۇل ماقساتتا 16 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعان.
زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى فەلدەگەرلىك بايلانىستىڭ مىندەتتەرى مەن قاعيداتتارىن زاڭنامالىق بەكىتۋگە, مەملەكەتتىك فەلدەگەرلىك قىزمەت (مفق) قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن ايقىنداۋعا, مفق قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇقىقتىق جاعدايىن رەگلامەنتتەۋگە, مفق قىزمەتكەرلەرىنىڭ الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرىن بەلگىلەۋگە باعىتتالدى.
قۇجاتتى قابىلداۋ قىزمەتتىڭ قۇقىقتىق, ۇيىمدىق نەگىزدەرىن جانە مفق قىزمەتكەرلەرىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جەدەل ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى.
جيىن بارىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اۋداندىق, قالالىق جانە اۋىلدىق بيلىك دەڭگەيلەرىنىڭ دەربەستىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.
زاڭ جوباسىندا اۋداندىق ماڭىزى بار قالالارعا, اۋىلدارعا, كەنتتەرگە, اۋىلدىق وكرۋگتەرگە سالىقتار مەن تولەمدەردىڭ قوسىمشا تۇرلەرىن بەرۋ, بيۋدجەتتىك راسىمدەردى وڭايلاتۋ, بەكىتىلگەن بيۋدجەتتىڭ 20%-ىنان اسپايتىن كولەمدە بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اراسىندا قاراجاتتى قايتا ءبولۋ جانە جەرگىلىكتى وكىلدى ورگانداردىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ كوزدەلەدى.
سونداي-اق زاڭ جوباسىندا ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنا قوسىمشا قۇقىقتار مەن مىندەتتەر بەرۋ جانە ءماسليحاتتار حاتشىلارىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن ارتتىرۋ ۇسىنىلادى.
سونىمەن قاتار جيىندا پالاتانىڭ كوميتەتتەرى بىرقاتار جاڭا زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الدى. ولار: ۇكىمەتتىڭ جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ 2020 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەرى, «سەمەي يادرولىق قاۋىپسىزدىك ايماعى تۋرالى» زاڭ جوباسى جانە وعان ىلەسپە تۇزەتۋلەرى سونداي-اق جەر قاتىناستارىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوباسى بار.
وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى.
