مۋزەيگە بارماي, كورمەي تۇرىپ, وتكەن تاريح تۋرالى تانىم مەن تۇسىنىك تولىق قالىپتاسپايدى. كونە داۋىرلەر كۇمبىرىن ەسكە سالاتىن قۇندى جادىگەرلەر كومبەسى قازاق ەلىنەن ءار ولكەسىندە ونداپ سانالادى. جالپى, قازاقستان بويىنشا 90 ولكەتانۋ, 52 مەموريالدى, 50 تاريحي, 11 ونەرتانۋ, 20-عا تارتا مۋزەي قورىعى, 4 جاراتىلىستانۋ جانە اۋداندىق, اۋىلدىق, باسقا دا باعىتتاعى بارلىق ءىرىلى-ۇساق مۋزەيدى قوسا ەسەپتەگەندە, ءدال قازىر ەلىمىزدە 300-گە جۋىق مۋزەي جۇمىس ىستەپ تۇر. الماتى قالاسىنداعى ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەي مەن نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ۇلتتىق مۋزەي باستاعان تاريحي-رۋحاني تانىم كوشىن ءتۇرلى دەڭگەي مەن باعىتتا قۋاتتاپ وتىرعان بۇل مەكەمەلەر سىرتتاي بۇيىعى ءومىر سۇرگەنىمەن, ناعىز بۋىرقانعان تىرشىلىك سوندا. الەمنىڭ 150 ەلىندە اتالىپ وتەتىن حالىقارالىق مۋزەي كۇنى ناسيحاتى مەن جارناماسى جولعا قويىلعان ءىرى مۋزەيلەر تۋرالى ەمەس, الماتى قالاسىنىڭ مۋزەيلەرى, ونىڭ ىشىندە جەكە تۇلعالارعا ارنالعان مۋزەيدىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيىنە توقتالۋدى ءجون كوردىك.
الماتى قالاسى مۋزەيلەر بىرلەستىگى قۇرامىندا 7 مۋزەي بار. بىرلەستىككە الماتى قالاسى مۋزەيى, دىنمۇحامەد قوناەۆ مۋزەيى جانە پاتەر-مۋزەيى, ءسابيت مۇقانوۆ پەن عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي كەشەنى, ىقىلاس اتىنداعى حالىق مۋزىكا اسپاپتارى مۋزەيى, الماتى قالاسىنىڭ 1000 جىلدىعىنا وراي اشىلعان مۋلتيمەديالىق ءداستۇرلى مۋزىكا ورتالىعى, نۇرعيسا تىلەنديەۆ مۋزەيى جانە سمەتالىق جوسپارى بەكىتىلىپ, الداعى ۋاقىتتا قۇرىلىس جۇمىسى باستالاتىن رايىمبەك باتىرعا ارنالعان مەموريالدىق كەشەن توپتاستىرىلعان. ءتۇرلى ماقسات-مۇرات پەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالاعان, باعىتى ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن بۇل مۋزەيلەردىڭ جۇمىسى كوپشىلىككە جاقسى تانىس. مىسالى, ادەبيەتتىڭ قوس الىبى ءومىر سۇرگەن پاتەرلەر مۋزەيگە اينالعالى ونى الماتىلىقتار عانا ەمەس, الىستان ات ارىتىپ ارنايى ىزدەپ كەلىپ تاماشالايتىن ادامدار قاتارى ارتىپ, قالامگەرلەردىڭ ءومىرى مەن ادەبي مۇراسىن تالماي ناسيحاتتايتىن ىرگەلى عىلىمي ورتالىق قىزمەتىن اتقارىپ وتىر. مۋزەي تەك جازۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىعىنا قاتىستى شارالارمەن عانا شەكتەلمەي, كوپشىلىك ىقىلاسىن وياتاتىن رۋحاني مازمۇنداعى ءماسليحاتتار مەن كەشتەردى دە ءجيى ۇيىمداستىرىپ تۇرادى.
الماتى قالاسى مۋزەيلەر بىرلەستىگى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قايرات تارباەۆتىڭ ايتۋىنشا, شاھار مۋزەيلەرىنىڭ قىزمەتى جۇيەلى قاداعالانىپ, ولارعا تۇراقتى مونيتورينگ جاسالىپ وتىرادى. باستى مىندەتتىڭ ءبىرى مۋزەيگە كەلەتىن ادامداردىڭ سانىن ارتتىرا ءتۇسۋ بولعاندىقتان, بۇل ماقساتتا ءتۇرلى شارا ۇيىمداستىرۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس. ىقىلاس اتىنداعى حالىق اسپاپتارى مۋزەيى, د.قوناەۆ مۋزەيى جانە الماتى قالاسى مۋزەيلەرى كەلۋشىلەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرۋ جاعىنان العاشقى ۇشتىكتىڭ كوشىن باستاپ تۇر. باسقا مۋزەيلەرمەن سالىستىرعاندا, بۇل ۇشەۋىنە كەلەتىن ادامدار قاراسى قالىڭ جانە سايكەسىنشە جۇرت اياعى سيرەمەيتىن مۋزەي قالا ومىرىندە وتە تانىمال. سول سەبەپتى كوپتىڭ ىقىلاسىن وياتا العان, ۇزاق جىلدىق تاريحى بار, ناسيحاتى مەن دارىپتەلۋى جولعا قويىلعان بۇل مۋزەيلەر تۋرالى ءسوزدى ىركە تۇرىپ, كاسىبي مۋزىكا ونەرىنىڭ, مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋى مەن وركەندەۋى جولىندا ولشەۋسىز ەڭبەك سىڭىرگەن ەكى ۇلى كومپوزيتوردىڭ – احمەت جانە عازيزا جۇبانوۆتار مەن نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ جەكە تۇلعالىق مۋزەيلەرىنە شولۋ جاساۋدىڭ ورايى كەلىپ تۇر.
بىردەن ايتا كەتۋ كەرەك, جۇبانوۆتار مۋزەيى الماتى مۋزەيلەر بىرلەستىگى قۇرامىنا ەنبەيدى, ول ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەي جانىنداعى احمەت پەن عازيزا جۇبانوۆتار مۇراسىن زەرتتەۋ ءبولىمى رەتىندە تىكەلەي مادەنيەت مينيسترلىگىنە قاراستى مەكەمە رەتىندە قىزمەت اتقارادى. «ايگىلى كومپوزيتورلار احمەت پەن عازيزا جۇبانوۆتاردى ماڭگى ەستە قالدىرۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ شەشىمىنە جانە مادەنيەت, اقپارات جانە قوعامدىق كەلىسىم مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ «قازاق كومپوزيتورلارىنىڭ شىعارماشىلىعى ارقىلى قازاق مۋزىكاسىن كۇيدەن باستاپ قازىرگى زامانعى سيمفونيا جانە وپەرانى دامىتۋ جولدارىن ايقىنداۋ ماقساتىندا جۇبانوۆتار پاتەر-مۋزەيىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى» №8 بۇيرىعىنا سايكەس 2000 جىلى 9 اقپاندا قۇرىلعان بولاتىن. وسى جىلى احمەت جۇبانوۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولۋىنا وراي مۋزەي كەلۋشىلەرگە ەسىگىن اشتى. 1999 جىلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ شاقىرۋىمەن تەاتر ونەرىن كوتەرۋگە استاناعا كەتەرىندە بەلگىلى رەجيسسەر, كسرو حالىق ءارتىسى, حالىق قاھارمانى ءازىربايجان مامبەتوۆ (عازيزا جۇبانوۆانىڭ جۇبايى) بۇرىن 1967-1968 جىلدارى احمەت جۇبانوۆ, 1968-1999 جىلدارى ءوزى عازيزا جۇبانوۆامەن, بالالارىمەن, نەمەرەلەرىمەن بىرگە تۇرعان بەس بولمەلى پاتەرىن جانە جەكە ارحيۆتەرىن مۋزەي جاساۋ ماقساتىمەن مادەنيەت كوميتەتىنىڭ قاراماعىنا جانە ورتالىق مۋزەيگە تاپسىردى.
مەموريالدى مۋزەي 2 ەكسپوزيتسيالىق زالدان جانە مۋزىكالىق سالوننان تۇرادى. وندا احمەت پەن عازيزا جۇبانوۆتار تۇرعان, ەڭبەك ەتكەن كابينەتتەرى جاسالىپ, بارىنشا سول كەزدەگىدەي ەتىپ ساقتالعان. شىعارماشىلىق كەشتەردى وتكىزۋگە جوسپارلانعان مۋزىكالىق سالوندا احمەت قۋان ۇلىنىڭ جەكە مۋزىكالىق اسپابى رويال ورىن العان. مۋزەيدە ۇلى كومپوزيتورلاردىڭ شىعارماشىلىق ءومىرى مەن وتكەن كەزەڭنىڭ تاريحي-مادەني تىنىس-تىرشىلىگىن بەينەلەيتىن فوتوسۋرەتتەر, افيشالار, پارتيتۋرالار, مۋزىكالىق اسپاپتار, كىتاپتار, قولجازبالار, سۋۆەنيرلەر مەن پايدالانعان جەكە حاتتارى قويىلعان. ا.جۇبانوۆ ۇستاعان قىزعىلت-سارى ءتۇستى ۇلكەن سارى پورتفەل, ساحناعا ارنالعان قارا فراك, ديريجەرلىك تاياقشا, ەسكى جازۋ ماشينكاسى دا مۋزەيدەگى قىمبات جادىگەرلەر قاتارىندا. پاتەردىڭ ەكى بولمەسى عازيزا جۇبانوۆا مەن ءازىربايجان مامبەتوۆكە ارنالعان. 2011 جىلى ۇكىمەت شەشىمىمەن ايگىلى رەجيسسەر ءازىربايجان مامبەتوۆتىڭ ەسىمىن ماڭگى ەستە قالدىرۋ شارالارىنا بايلانىستى ەل مادەنيەتىندەگى وزىندىك ورنىن, احمەت پەن عازيزا جۇبانوۆتارمەن شىعارماشىلىق تىعىز بايلانىستاعى جولدارىن كورسەتۋ, مەموريالدى مۋزەيدىڭ مۋزىكالىق جانە عىلىمي باعىتىن تەاتر جانە كينو ونەرىمەن بايىتۋ ماقساتى نەگىزىندە جۇبانوۆتاردىڭ كومپوزيتورلىق, عىلىمي, پەداگوگيكالىق اۋلەتىنىڭ ءىزباسارى – ونەرتانۋ كانديداتى, كومپوزيتور ءالىبي مامبەتوۆ-جۇبانوۆتىڭ ۇسىنعان تۇجىرىمداماسى بويىنشا مۋزەي ءازىربايجان مامبەتوۆ تۋرالى قوسىمشا ەكسپوزيتسيا جاساپ تولىقتىردى. ءبىرى مۋزىكادا, ءبىرى تەاتر ونەرىندە تىڭدارمانى مەن كورەرمەنىنە تاڭعاجايىپ تۋىندىلار سىيلاعان تالانتتى جۇبايلاردىڭ وتباسىسى مەن بالالارى تۋرالى مول دەرەكپەن تولىقتىرىلدى. مۋزەي-پاتەر قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتورياعا تاياق تاستام جەردە, ءدال قارسى بەتىندەگى قاراساي باتىر كوشەسىندەگى 61\67 ءۇيدىڭ 3-قاباتىندا ورنالاسقان. سول سەبەپتى مۇندا نەگىزىنەن بولاشاق مۋزىكانتتار, مۋزىكا سالاسىنىڭ ماماندارى, جۇبانوۆتاردىڭ ونەرىن قادىرلەيتىن قاراپايىم ادامدار ءجيى باس سۇعادى. ولاردى ع.جۇبانوۆا مەن ءا.مامبەتوۆتىڭ كەلىنى, ءالىبي مامبەتوۆتىڭ جارى ءلاززات ساعىناەۆا قارسى الىپ, مۋزەيدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى ەسەبىندە قىزىقتى ەستەلىكتەر مەن دەرەكتەرمەن تانىستىرادى.
كسرو حالىق ءارتىسى, حالىق قاھارمانى نۇرعيسا تىلەنديەۆكە ارنالعان مەموريالدى مۋزەي دە وتكەن كۇننىڭ سىرلى دا اسەرلى ەستەلىكتەرىنە تۇنىپ تۇر. مۋزەيدە تۇرعان ءاربىر جادىگەردى ءتۇرتىپ قالساڭ, تاريحى تارقاتىلىپ سالا بەرەدى. سىرعا دا, جىرعا دا تۇنىپ تۇر. تەك ۇيىپ تىڭدايتىن قۇلاق, ءسۇيسىنىپ قارايتىن كوز كەرەك. تىلەنديەۆ مۋزەيى – ارحيتەكتۋرا ونەرىندەگى ايرىقشا ءۇي. ورتالىق كوميتەتتىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ بۇيرىعىمەن ەل مادەنيەتى مەن ادەبيەتىنە, عىلىمىنا ەڭبەگى سىڭگەن التى تۇلعانىڭ وتباسى ءۇشىن ارنايى سالىنعان. قوناەۆ پەن بوگەنباي باتىر كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى «التىن اۋماقتا» ورنالاسقان التى قاباتتى ءۇيدىڭ تۇتاس ءبىر قاباتى, ءۇشىنشى قاباتتا 1979 جىلدان 1999 جىلعا دەيىن ن.تىلەنديەۆ تە تۇرعان. پاتەر اۋماعى 169,5 شارشى مەتر. مۋزەيدە 3214 جادىگەر ساقتاۋلى, ونىڭ شامامەن 1500-گە جۋىعى قوردا جاتىر. كومپوزيتوردىڭ 95 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي مۋزەي كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ, جاڭارتىلعان ۇلگىدەگى سورەلەر قويىلعاننان كەيىن, قورداعى جادىگەرلەردىڭ ءبىراز بولىگىن جۇرت نازارىنا ۇسىنۋعا مۇمكىندىك تۋعان. ن.تىلەنديەۆ – 500-گە تارتا ءان مەن كۇيدىڭ اۆتورى, ونىڭ باسقا كومپوزيتورلاردان ەرەكشەلىگى – ءتۇرلى جانردا جازعاندىعىندا. ءان, كۇي, ۋۆەرتيۋرا, وپەرا, بالەت سەكىلدى حالىقتىق جانە كلاسسيكالىق شىعارمالار جازىلعان پارتيتۋرالار, كىتاپتار, مونوگرافيالار – مۋزەيدىڭ نەگىزگى بايلىعى. مۇندا كومپوزيتوردىڭ مول مۋزىكالىق مۇراسىن زەرتتەۋ, ونى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋ, ەل ىشىنەن ءالى دە بولسا جيناقتاي ءتۇسۋ سەكىلدى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى. مۋزەيدەگى قۇندى جادىگەردىڭ ءبىرى – اناسى ءساليحا سىيعا تارتقان پيانينو. ەكى ادامنىڭ ءبىرىنىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن نەمىستىڭ Grunert كۇيساندىعىن اناسى ۇلىنىڭ ونەرىن ۇشتاۋ ءۇشىن بار جيعان-تەرگەنىن جۇمساپ ساتىپ الىپ بەرگەن ەكەن. نۇرعيسانىڭ ساۋساقتارىنىڭ تابى قالعان, كەيىن قىزى ءدىنزۋحرا ويناعان قاستەرلى جادىگەر رەتىندە قۇنى تىم قىمبات. كومپوزيتوردىڭ حالىق اراسىنا كەڭ تاراعان بەلگىلى اندەرىنىڭ ءبارى دە وسى اسپاپتىڭ تولعاتۋىمەن دۇنيەگە كەلگەن. مۋزەيدىڭ عىلىمي جەتەكشىسى ءمولدىر جاڭبىربايقىزىنىڭ ايتۋىنشا, قوناقتاردىڭ «كورسەم» دەپ ىنتىعىپ كەلىپ قىزىقتايتىن جادىگەرى – «داريعا-دومبىرا». وسى «بالا» دومبىرامەن 70 جىلدىق مەرەيتويىندا كومپوزيتور ايگىلى «القيسساسىن» قۇيقىلجىتىپ, بۇكىل زالدى ورنىنان تىك تۇرعىزعان. دومبىرانى بولاشاق كومپوزيتورعا 1937 جىلى ۇستازى احمەت جۇبانوۆ سىيعا تارتقان. دومبىرانىڭ «داريعا» اتالۋىنىڭ دا ءوز سىرى بار. 1979 جىلعا دەيىن ابىلاي حان مەن گوگول كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى ۇيدە تۇرعاندا مۇقاعالي ماقاتاەۆ كومپوزيتوردى ىزدەپ كەلىپ, شاڭىراعىندا ءبىر اي جاتىپ قوناق بولادى. ءبىر بولمەدە ۇلى اقىن ءسوزىن جازىپ جاتسا, قاپتالداعى بولمەدە كومپوزيتور ءانىن شىعارىپ, بۇگىنگە دەيىن بۇكىل قازاق ءسۇيىپ شىرقايتىن ومىرشەڭ اندەر بىرىنەن كەيىن ءبىرى ءورىلىپ جاتادى. جۇرەگىن ءان كەرنەپ, بەلگىسىز اۋەن اۋەدەن كەلىپ توگىلگەندەي كوكىرەگىن وسقىلاعاندا نۇراعاڭ جارىنا «داريعا, دومبىرامدى بەرشى ماعان» دەيدى. مۇقاعاليدىڭ جانىن سەلت ەتكىزگەن وسى ءسوز «داريعا, دومبىرامدى بەرشى ماعان, جانىما كەلشى, جارىم, كەلشى, بالام. بەيۋاق ىڭىردەگى كوڭىلىمە, كۇي بولىپ كۇڭىرەنىپ ەنشى, دالام» دەگەن ولەڭ جولدارى بولىپ قاعاز بەتىنە قوناقتايدى. سودان بەرى بۇل دومبىرا «داريعا» دەپ اتالادى. اقىن مەن كومپوزيتوردىڭ شىعارماشىلىق تاندەمىنەن ۇزىن-ىرعاسى 32 ءان تۋعان. قۇدىرەتتى ءان تابىستىرىپ, رۋحتاس ادامدارعا اينالىپ كەتكەن تالانتتى ءىنىسى مۇقاعالي مەزگىلسىز قايتىس بولعاندا, نۇرعيسا اعاسى قۇسالىقتان قاتتى اۋىرىپ, ەكى اي بويى اۋرۋحانانىڭ تار توسەگىنە تاڭىلىپ جاتىپ قالادى. جانى جەتىمسىرەپ ۇيىنە ورالعان كەزدە جارى داريعا: «ۋاقىتىندا بەرۋگە باتپاپ ەدىم», دەپ كۇرتەشەسىنىڭ قالتاسىندا تۇرعان مۇقاعالي جازىپ قالدىرىپ كەتكەن حاتتى ۇستاتادى. «نۇرەكە, بۇل مەن عوي, مۇقاعالي. مىنا ماتىنگە ءان جازارسىز...» دەپ, «ەسىڭە مەنى العايسىڭ» دەگەن ولەڭىن جازىپ قالدىرعان ەكەن...
سونداي-اق مۋزەيگە كەلگەندەر كومپوزيتوردىڭ اتاقتى «اتا تولعاۋى» كۇيىنىڭ باستاپقى اتاۋىنىڭ «اكە تولعاۋى» دەپ اتالىپ, كەيىن تۇپنۇسقا قولجازباداعى «اكە» دەگەنىن كومپوزيتور ءوز قولىمەن بەلىنەن سىزىپ ءوشىرىپ, قايتا تۇزەتىپ, جامبىل باباسىنىڭ رۋحىنا ارناعانىن بىلەر ەدى. «قىز جىبەك» ءفيلمىنىڭ ساۋندترەگىنە اينالىپ, ۇلتتىق مۋزىكانىڭ ايدىنىنا ماڭگى قوناقتاعان «اققۋ» كۇيىنىڭ كومپوزيتوردىڭ ءوزىنىڭ ەمەس, اكەسى تىلەندىنىڭ كۇيى بولعانى دا قىزىق دەرەك. بالا كۇنىنەن وسى كۇيدى تىڭداپ وسكەن نۇرعيسا ونى ساۋاتتى تۇردە ءوز قولىمەن نوتاعا تۇسىرگەن.
ىقىلاس اتىنداعى حالىق اسپاپتارى مۋزەيىندە ن.تىلەنديەۆتىڭ تاعى ءبىر دومبىراسى تۇر. ول سارى دومبىرا «سۇلتان» دەپ اتالادى. «قىز جىبەك» فيلمىندە اققۋلاردى كولگە قوندىرىپ, اسەم كورىنىستى تۋدىرعان وسى دومبىرا, رەجيسسەر سۇلتان قوجىقوۆتىڭ قۇرمەتىنە قويىلعان. نۇرعيسانىڭ مارحابا دەگەن جەڭگەسىنىڭ ەسىمىن ەنشىلەگەن «مارحابا» دەگەن ءۇشىنشى دومبىراسىن كومپوزيتور كوزى تىرىسىندە ات يەسىنىڭ وزىنە سىيعا تارتىپ كەتكەن.
مۋزەي جاڭالىقپەن تولىعىپ وتىرعاندا عانا ماعىناسىن كەڭەيتە تۇسەدى. سوڭعى جاڭالىق – ەكسپوزيتسيالىق بولىمدەردى دايىنداۋ بارىسىندا كومپوزيتوردىڭ سومكەسىنەن جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ حاتى تابىلدى. وندا: «نۇرعيسسا! «سۇلۋشاشتى» جىبەرىپ وتىرمىن. وقىپ شىق. قارىنداش تيگىزە كورمە. كەرەكتى ادام ايتارىن, قاجەتتى سيتۋاتسيالاردى كەرەك قىلساڭ كوشىرىپ الارسىڭ. بۇل كىتاپتى وزىمە قايتار. وقىپ بولعان سوڭ سويلەسۋدى قاجەت كورسەڭ, تاڭ ەرتەڭگى ۋاقىتتاردا زۆونيت ەت (2-42-15). «كوكەيكەستى» كۇيىن ويلانىپ قوي, قاجەت بولادى. كەلىنگە, جولداستارعا سالەم. قۇرمەتپەن, – ءسابيت مۇقانوۆ. 10 – IV– 1973 ج. الماتى» دەپ جازىلعان. جازۋشىنىڭ كومپوزيتورعا جاساعان ءوتىنىشى ورىندالدى ما, «سۇلۋشاشتىڭ», «كوكەي كەستىنىڭ» مۋزىكاداعى تاعدىرى نە بولدى, جازۋشى مەن كومپوزيتوردىڭ اراسىنداعى دوستىق قالاي ءورىسىن تاپتى – كەلەشەكتىڭ ەنشىسىندەگى كوپ جۇمىستىڭ ءبىرى رەتىندە ءوز زەرتتەۋشىسىن كۇتەدى.
سونداي-اق ن.تىلەنديەۆتىڭ «رەانيماتسيا» دەگەن شىعارماسى دا مۋزەيدەگى قۇندى جادىگەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. ءومىرىنىڭ اقىرعى كۇندەرىندە اۋرۋحانا توسەگىندە جاتقاندا جازىپ, «ەگەر شىعارمامدى اياقتاي الماي جاتسام, مەنىڭ مۋزىكالىق رۋحىمدى جاقىن تۇتىپ, تۇسىنەتىن مۋزىكانت تابىلىپ جاتسا, اياقتاسىن» دەپ اماناتتاپ كەتكەن. اياقتالماي قالعان شىعارما ءالى مۋزىكالىق اينالىمعا ەنبەگەن سوڭعى تۋىندى بولعاندىقتان, بۇل دا اقىرعى اماناتقا جاناشىرلىقپەن قارايتىن مۇراتتاسىن كۇتىپ كەزەكتە تۇر. ءوز قولىمەن ء«ومىر داستانى» دەپ جازىپ, كەيىن «رەانيماتسيا» دەپ تۇزەتكەن شىعارمانىڭ ءار بەتىندەگى نوتالاردىڭ تۇسىنا «دومبىرا», «شاڭقوبىز», «سىبىزعى» دەپ قارا قارىنداشپەن بەلگى سوققانىنا قاراعاندا, بىردەن وركەسترگە لايىقتالىپ جازىلعان شىعارما ەكەنى انىق. كىم اياقتايدى؟ كىمگە بۇيىرىلعان شارۋا بۇل؟ تىلەنديەۆتانۋداعى اتقارىلۋى ءتيىس ماڭىزدى ءىستى قولعا الاتىن مامان قالاي دا تابىلۋى كەرەك, سەبەبى مۋزەي قىزمەتكەرلەرى بۇل تاراپتاعى ىزدەنىس جۇمىسىن الدەقاشان باستاپ كەتكەن.
جەكە تۇلعاعا ارناپ مۋزەي اشۋ ءىسى وڭاي ەمەس. اتاقتى اتاسىنا, ايگىلى اكەسىنە ارناپ مۋزەي اشقىسى كەلەتىندەردىڭ كوپ ەكەنىن بەلگىلى ادامدارمەن سۇحباتتاسۋ بارىسىندا ءجيى بايقايمىز. ونى اشۋدىڭ ءتارتىبى مەن ەرەجەسى تۋرالى قايرات تارباەۆتان دا سۇرادىق. «جەكە تۇلعاعا مۋزەي اشۋ ءۇشىن الدىمەن سول تۇلعانىڭ ۇرپاقتارى نەمەسە قوعامدىق ۇيىمدار جەكە ءوتىنىش حاتىن ۇيىمداستىرادى. ونىڭ ۇيلەستىرۋشىسى – قالالىق نەمەسە وبلىستىق مادەنيەت باسقارمالارى. مادەنيەت باسقارمالارى حاتتى ەگجەي-تەگجەيلى قاراپ, ەلگە ەلەۋلى ەڭبەگى سىڭگەن, اشۋ كەرەك دەپ تاپسا, ول ۇسىنىس ءماسليحاتتىڭ قاراۋىنا جىبەرىلەدى. ءماسليحات سول تۇلعا تۇرعان ءۇيدى مۋزەي ەتىپ قايتا جابدىقتاۋ ءۇشىن قارجى ءبولۋدى سۇراپ شەشىم قابىلدايدى. قاۋلى قابىلدانعاننان كەيىن مۋزەي مەملەكەتتىڭ قاراماعىنا الىنادى», دەيدى قايرات ساعىنعالي ۇلى.
مۋزەيلەر تابىس تابا ما؟ بيلەت قۇنى ەرەسەكتەر مەن شەتەل ازاماتتارىنا 500 تەڭگە, وقۋشىعا 200 تەڭگە تۇراتىن بيلەت قۇنى مۋزەيدىڭ بۇكىل ماسەلەسىن شەشىپ تاستاۋعا جەتپەگەنىمەن, ءوزىن-ءوزى اسىراپ, جان باعۋىنا جاراپ تۇر. البەتتە, شاھار مۋزەيلەرى جىلىنا 20 ميلليون تەڭگەنىڭ توڭىرەگىندە تابىس تابادى. مۋزەي تەك كەلۋشىلەرگە ەكسكۋرسيا جۇرگىزىپ, تۇلعانىڭ ءومىر جولىن تاپتىشتەپ بايانداپ بەرۋدەن تۇرمايدى, وندا ەڭ الدىمەن ءتۇرلى باعىتتاعى عىلىمي جۇمىستاردىڭ جۇرگىزىلۋىمەن سالماعىن ارتتىرادى. الماتى قالالىق مۋزەيلەر بىرلەستىگى كارانتين كۇندەرىندە دە بەلسەندى جۇمىس ىستەپ, ونلاين رەجىمدە رەسپۋبليكا بويىنشا العاش رەت «مۋزەيFEST» ۇيىمداستىردى. بۇل اۋقىمدى شارا بەيىندى مۋزەيلەردىڭ ەكسپوزيتسيالىق تاقىرىبىن زەرتتەۋدە جاڭا تەوريالىق جانە تاجىريبەلىك بىلىمدەردىڭ قالىپتاسۋىنا, مۋزەي زاتتارىن جيناۋ, ساقتاۋ, وڭدەۋ جانە پايدالانۋ تەورياسى مەن ادىستەمەسىندە شىعارماشىلىق الەۋەتىن دامىتۋعا ىقپال ەتۋ ماقساتىندا وتكىزىلدى. وندا «ۇزدىك اۋىلدىق مۋزەي», «ۇزدىك عىلىمي قىزمەتكەر», «ۇزدىك ەكسكۋرسوۆود», «ىنتاسى ءۇشىن» اتالىمدارى بويىنشا مۋزەي ءىسىنىڭ ەڭ بىلىكتى وكىلدەرى باعالى سىيلىق-جۇلدەلەرمەن ماراپاتتالدى.
تابىس پەن جەتىستىكپەن قاتار, كوپتەن بەرى شەشىلمەي كەلە جاتقان كۇرمەۋى قيىن ىشكى ماسەلەلەرى دە جوق ەمەس. ول – جالاقى جايى. قوعامدا مىڭ رەت قوزعالسا دا, مۋزەي قىزمەتكەرلەرىن ءبىر رەت مارقايتا الماعان بوستەكى ءسوز كۇيىندە كەيىنگە شەگەرىلۋمەن كەلەدى. ال ماردىمسىز جالاقىنى مىسە تۇتىپ, ەنتۋزيازمنىڭ ارقاسىندا جانىن سالىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەن مۋزەي قىزمەتكەرلەرى, شىن مانىندە, قانداي قۇرمەتكە دە لايىق.
الماتى
