ءسوز سيقىرى بىزگە تالاي دۇنيەنىڭ سىرىن اشتى, مەرەيىمىزدى ۇستەم ەتىپ, جانىمىزدى جىگەرلەندىرگەن ءتىل قۇدىرەتى ارقىلى ارمانىمىزدىڭ اسقارىندا مۇنارتقان بيىك شىڭداردى دا باعىندىرىپ, ادام بالاسىنىڭ اقىماقتىعى تۋعىزعان كەدەرگىلەردى بۇزىپ-جارىپ وتتىك. قۇدايدىڭ كەنجە بالاسىنداي بولىپ ءفانيدىڭ ەسىگىن اشقاننان بەرى ادامدىق باستاۋدىڭ تۇنىعىن لايلايتىن ارەكەتتەردىڭ بارىنە قارسى تۇرا العان ءبىر ۇلى كۇش بولسا, ول – ءسوز ونەرى.
قيىن-قىستاۋ زامانداردىڭ الاساپىران داۋىلىنا, توتاليتارلىق قوعامنىڭ تەگەۋرىندى قىسپاعىنا, حالىقتىڭ ازاتتىعىنا كىسەن سالىپ, قانىن سۋداي اعىزعان رەپرەسسيالاردىڭ وزبىرلىعىنا قاراماستان ادەبيەت بارلىق ۋاقىتتا دا بىزگە ادامدىق بولمىسىمىزدى جوعالتىپ الماۋدى ۇيرەتىپ كەلەدى.
كەلەشەگىمىز تۇماندانىپ, ەل تاعدىرى جىرتىسقا ءتۇسىپ, باعىت-باعدارىمىزدان اداسقان ءولىارادا كەز كەلگەن ۇلتتىڭ ادەبيەتىندە ادام بولىپ قالۋدىڭ تاعىلىمىن كورسەتىپ, قالعىپ بارا جاتقان ساناسىن وياتىپ, رۋحىن ءتىرىلتىپ, ءۇمىت وتىن جاعىپ, كەلەشەككە جول باستايتىن كەمەڭگەرلەرى بولادى. فرانتسۋزداردا ول – گيۋگو مەن بالزاك, نەمىستەردە – گەتە, ورىستاردا پۋشكين مەن تولستوي, قازاقتاردا ول كىم دەسەك – اباي مەن اۋەزوۆ. قازاق دالاسىنىڭ كەڭ بايتاق ساحاراسىندا كەنەتتەن پايدا بولىپ, داڭقى الەمدى شارلاپ كەتكەن بۇل ەكى تاڭعاجايىپ قۇبىلىستىڭ ونەردەگى جارىعى ومىرگە كەلەتىن ءالى تالاي ۇرپاقتىڭ جۇرەگىنە التىنداي ساۋلەسىن ۇيىتاتىن بولادى...
رۋحاني بايلىقتان باسقا ەشتەڭەگە قىزىقپاعان گەرولد بەلگەردىڭ اۋليە اباي جايلى تولعانعان ەسسەسى جوعارىداعىداي سوزدەردى ايتۋىمىزعا تۇرتكى بولىپ, ءبىزدى وسىنداي ءبىر ويدىڭ مەكەنىنە قاراي جەتەلەي ءتۇستى.
گەراعاڭنىڭ ۇشى-قيىرى جوق الىپ مۇحيتتاي ادەبيەت كەڭىستىگىنەن تاپقان ولجاسى كوپ, بىراق ءپىر تۇتىپ, اۋليە ساناپ, بويتۇمارىنداي قاستەرلەپ وتكەن ءۇش ۇلى ارداقتىسى بولدى, ولار – گەتە, پۋشكين جانە اباي.
قىزىق! ۇلتىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ءۇش كەمەڭگەردىڭ ءتانىن توپىراق جاسىرعاننان بەرى تۇتاس ءبىر كەزەڭدەردىڭ داۋرەنى ارتتا قالىپ, ونداعان ۇرپاق الماستى, وسى بەيمازا مەزگىل ىشىندە الەم كارتاسىندا جاڭا شەكارالاردىڭ سىزىعى جۇرگىزىلىپ, مەملەكەتتەر جوعالىپ, الىپ يمپەريالاردىڭ ك ۇلى كوككە ۇشتى, بىراق قوعامدىق, الەۋمەتتىك, ساياسي داعدارىستاردىڭ داۋىلىنا قاراماستان, ءبىزدىڭ بويىمىزداعى ازاتتىققا, ماحابباتقا, ومىرگە ىڭكار قۇشتارلىقتىڭ وتىنداي لاپىلداعان گەتە – پۋشكين – اباي رۋحىنىڭ جالىنى بۇرىنعىدان بەتەر لاۋلاپ, ادامزات اسپانىنىڭ تورىندە ماڭگىلىكتىڭ حابارشىسىنداي جارقىراپ, جىلدار وتكەن سايىن جۇلدىزى جوعارىلاپ بارادى.
ءالى كۇنگە دەيىن نەمىستەر – گەتەنى, ورىستار – پۋشكيندى, ال مىنا ءبىز قازاقتار ابايدى وقىپ, ويلى جىرلارىنىڭ ساۋلەسىنە شومىلعانىمىزدا ادامدىق تابيعاتىمىزدى تاپقانداي كوڭىل كۇيدىڭ تولقىنىن باسىمىزدان كەشەمىز. جۇلدىزدارى بيىكتەپ بارا جاتقان ءۇش ۇلى حالىقتىڭ دانىشپانى ۋاقىت وتە كەلە سول ءۇش ەلدىڭ كەمەڭگەرىنە عانا ەمەس, ۇلتتىق رۋحىنا دا اينالىپ ۇلگەردى. ۇلتى نەمىس جازۋشى بەلگەردىڭ ءدال بايقاعانىنداي, ءارتۇرلى تاريحي-گەوگرافيالىق ورتادا, ءارتۇرلى قوعامدىق فورماتسيا مەن تاريحي كەزدەردە, ءتىل مەن ادەبي ءداستۇرى ءبىر-بىرىنەن مۇلدەم الشاق جاعدايدا ءومىر سۇرگەندەرىنە قاراماستان, بۇل ۇلى اقىنداردىڭ تاعدىرلارىندا, دۇنيەتانىمدارىندا, ىزدەنىستەرىندە, ادامگەرشىلىك ىنتا-تالابىندا, ۇلتتىق مادەنيەتتى دامىتىپ, ۇلتتىق سانا-سەزىمدى وياتۋ باعىتىنداعى ەرەسەن ەڭبەكتەرىندە ۇندەس, سارىنداس اۋەندەر كوپ.
ءدال بۇگىنگىدەي يدەولوگيامىز السىرەپ, ءدىنىمىز شاتاسىپ, ءدىلىمىز اداسىپ, ءتىلىمىز الاشۇبارلانىپ بارا جاتقان شىرعالاڭ زاماندا اباي ءبىزدىڭ كەمەڭگەرىمىز, باعىت تۇزەيتىن تەمىرقازىعىمىز عانا ەمەس, ەندىگى جەردە ادام بولىپ قالۋىمىزدىڭ كەپىلى مەن جالعىز مۇمكىندىگىنە دە اينالعانداي. يسلام شەكپەنىن جامىلىپ, ميىمىزدى ايرانداي اشىتىپ جىبەرگەن ءدىني باعىتتاردىڭ شىلاۋىنا شىرمالماي, كەمەڭگەر ويلارىنىڭ جۇمباعىنا تەرەڭ بويلاعانىمىزدا عانا ءبىز شىن مانىسىندەگى ۇلتتىق بولمىسىمىزدى تابامىز...
پارادوكس! ۇلتى نەمىس گەراعاڭ اۋەلى گەتە ارقىلى بولمىسىن تانىپ, سودان كەيىن عانا بارىپ ابايدى اشۋى ءتيىس ەدى. بىراق ءبارى كەرىسىنشە بولدى. ەڭ الدىمەن ول «مىڭمەن جالعىز الىسقان» اباي جۇمباعىنا ءۇڭىلدى, كەمەڭگەردىڭ شىعارماشىلىق الەمىنىڭ سان قىرلى تابيعاتىن زەرتتەي ءتۇسىپ, بىرتە-بىرتە گەتەنىڭ اقىندىق الەمىنىڭ شىڭىراۋىنا بويلادى. بۇرىن-سوڭدى اڭعارماعان جاڭا اقىندى اشتى. ۇلى شايىردىڭ ءبىر ولەڭىن نەمىسشەدەن وقىپ («قاراڭعى تۇندە تاۋ قالعىپ»), سوسىن لەرمونتوۆتىڭ ءتارجىمالاۋىندا ورىسشاسى جانە اباي اۋدارماسىنداعى قازاقشاسىمەن تانىسقان گەراعاڭنىڭ شىندىقتىڭ ارقانىنان اتتاپ كەتە الماي «گەتەگە – ءۇش, لەرمونتوۆقا – ءتورت, ال ابايعا – بەس قويار ەدىم» دەپ اعىنان اقتارىلۋىندا ۇلكەن گاپ, تەرەڭ سىر جاتىر. مۇمكىن قاتەلەسەتىن دە شىعارمىز. ءبىزدىڭ ويىمىزشا ابايدىڭ تاعىلىم الىپ, تاعزىم ەتكەن ۇستازدارى گەتە مەن پۋشكيندەردەي داڭقىنىڭ جەر جارىپ, اتاعىنىڭ ايداي الەمگە جايىلىپ كەتە الماۋىنىڭ جالعىز عانا سەبەبى – قازاق بولىپ تۋعانىندا. بۇل ابايدىڭ كەمشىلىگى ەمەس – ءبىزدىڭ وسالدىعىمىز. ەگەر نەمىس نەمەسە ورىس توپىراعىن ەمىپ تۋعاندا ابايدىڭ اقىندىق داڭقى گەتە مەن لەرمونتوۆتاردان الدەقايدا بيىك بولارى ءسوزسىز. گەراعاڭنىڭ ءبىر ولەڭ ارقىلى ءۇش ۇلى اقىننىڭ شىعارماشىلىعىنا باعا بەرگەن تۇجىرىمى بىزگە وسىنداي قورىتىندى جاساپ, وي تۇيۋگە يتەرمەلەي ءتۇستى.
مادەنيەتى وزىق ەكى ەلدىڭ اقىندارىنان ابايدىڭ ارتىقشىلىعى ول شىعىستىڭ دا, باتىستىڭ دا دانالىعىن وي سۇزگىسىنەن وتكىزىپ, بويىنا ءسىڭىرىپ, الەمدەگى بارلىق حالىققا ورتاق يدەيانى ۇسىنا بىلگەن – ادامزاتتىڭ اقىنى. ءبىر قىزىعى «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ», ادامگەرشىلىك مۇراتتىڭ التىن قازىعىنداي يدەيانى مادەنيەتى وزىق ەلدىڭ وكىلدەرى – نەمىس گەتە, ورىس پۋشكين دە ەمەس, قازاق اباي ايتتى. ەندەشە قازاق توپىراعىندا ءوسىپ-ونگەن گەراعاڭنىڭ ۇلى ابايدى ەرەكشە قادىر تۇتىپ, ءتىپتى, گەتەدەن دە ارتىق سۇيۋىندە ءبىر ۇلكەن جۇمباق, باسقا ۇلتتىڭ رۋحىنا جاناسىپ كەتكەن جانعا عانا سىرى ءمالىم قۇپيا جاتىر, ءبىز بىلمەيتىن.
«گەتەنى وقىسام ابايدى تانىعانداي بولامىن. ابايدى وقىسام گەتەنى تانىعانداي بولامىن», دەگەنىمەن, ءۇش ەلدىڭ ادەبيەتىن دە تەل ەمگەن ەڭبەكقور جازۋشىنىڭ ابايدى سۇيگەن ماحابباتىنىڭ الابوتەن بولعانى ەكى ۇلى اقىننىڭ سان قىرلى تۆور-
چەستۆوسىن تالداعان «گەتە مەن اباي» اتتى ەسسەسىنەن تايعا تاڭبا باسقانداي اڭعارىلادى. تاپ وسىلاي بولۋى زاڭدىلىق تا, ويتكەنى, گەراعاڭ قازاق اقىنىنىڭ رۋحاني مۇراسىمەن توعىز جاسىندا تانىستى. قازاق مەكتەبىنە وقۋعا ءتۇسىپ, ءتىل سىندىرا باستاعان نەمىس بالاسىنا ابايدىڭ «قىس» ولەڭى قاتتى اسەر ەتتى. سابيلىك سەزىمىن تەبىرەنتىپ, بالالىق كوڭىلىن تولقىتتى.
يا, سول جىلى ەسىلدىڭ جاعاسىنداعى كىشكەنە قازاق اۋىلى قارلى بوراننىڭ استىندا قالعان. قىس تا ايتارلىقتاي قاتال بولدى. قازاق دالاسىنا جەر اۋدارىلعان نەمىس وتباسى بۇرىنعى دارىگەرلىك بەكەتتىڭ ءبىر بولمەسىن پانالاپ وتىرعان.
سارشۇناق اياز. تەرەزەنى جەل تىقىلداتادى. شاعىن عانا قاڭىلتىر پەشتىڭ ءىشى گۋ-گۋ ەتەدى. جەتىلىك شامنىڭ سىعىرايعان جارىعىنىڭ استىندا وتىرعان نەمىستىڭ ءبىر بالاسى ابدەن توزىعى جەتىپ, سىرتى البا-جۇلبا بولعان وقۋلىعىن الىپ, ولەڭ وقىپ جاتىر.
اق كيىمدى دەنەلى, اق ساقالدى,
سوقىر, مىلقاۋ, تانىماس ءتىرى جاندى.
ءۇستى-باسى – اق قىراۋ, ءتۇسى سۋىق,
باسقان جەرى سىقىرلاپ كەلىپ قالدى.
بالا بەلگەر اقىن ولەڭىن وقىپ, ويدىڭ تەڭىزىنە شومعاندا, كىشكەنتاي قارىنداسىن الدىنا سالىپ الديلەگەن اناسى گەتەنىڭ «دالانىڭ راۋشان گ ۇلى» ولەڭىن وعان كۇبىرلەپ, بەيكۇنا پەرىشتەنى جۇباتا تۇسەدى. قىستىڭ قارا سۋىعىندا جانىن جىلىتقانداي بولعان گەتە مەن اباي بەينەلەرى نەمىس بالاسىنىڭ ساناسىنا قاتار ءسىڭىپ, جۇرەگىنە التىنداي ساۋلەسىن ۇيىتتى. قيالىنا قانات ءبىتىرىپ, ارمان اسپانىنىڭ اسقارىنا جەتەلەدى.
جازۋشىنىڭ وتىز جىل بۇرىنعى «گەتە مەن اباي» ەسسەسىن قايتا شولىپ شىققانىمدا بەلگەردىڭ بۇيرەگىنىڭ گەتەگە قاراعاندا ابايعا كوبىرەك بۇرعانىن بايقادىم. ءتىپتى, گەتەنى تىلگە تيەك ەتۋ وعان ۇلى ابايدىڭ دانىشپاندىعىن, كەمەڭگەرلىگىن, كورەگەندىگىن دالەلدەۋ ءۇشىن اڭگىمەگە تامىزىق بولعانداي ما, قالاي؟ الايدا قازاقتىڭ بار جاقسىلىعىن كورىپ, جانى حالىقتىڭ رۋحىمەن جاناسىپ كەتكەن جازۋشىنىڭ تاعىلىم العان ۇلى ۇستازى ابايدى الەم ويشىلدارىنىڭ بارىنەن دە جوعارى قويىپ, دانىشپاننىڭ رۋحىنا ءومىر بويى تاعزىم ەتكەن عيبراتىنا تاڭعالۋدىڭ قاجەتى بار ما؟ جوق. ول وسكەن اۋىلدا ۇلكەن-كىشىلەر تەگىس اباي ولەڭدەرىن, اباي اندەرىن جاتقا ايتتى. اۋىل ساحناسىندا «اباي» سپەكتاكلى قويىلدى. «اباي جولى» رومانىن ەلدىڭ ءبارى تالاسىپ وقىدى. ەندەشە قايماعى بۇزىلماعان قازاقى ورتادا تاربيەلەنگەن بەلگەردىڭ ادامزاتتىڭ ءبارىن دە ايمالاپ, قۇشاعىنا سىيعىزىپ جىبەرە الاتىن پوەزيا پايعامبارىن گەتەدەن دە ارتىق جاقسى كورمەۋى قالايشا مۇمكىن بولماق. كەلىننىڭ بەتىن كىم اشسا, سول وعان ىستىق بولىپ كورىنەدى ەمەس پە. ادامگەرشىلىكتىڭ الىپپەسىن ۇيرەتىپ, جانىنا ىزگىلىكتىڭ شۋاعىن شاشىپ, اقىلىنا ساۋلەسىن قوندىرىپ, تانىمىن تەرەڭدەتكەن ۇلى ابايدى ول نەگە باسقا اقىنداردىڭ بارىنەن ارتىق سۇيمەسىن؟ سوندىقتان دا جازۋشى ءبازبىر بىلگىشتەردىڭ «اۋ, ءجۇز توم ەڭبەك جازعان گەتەنى نەبارى ەكى تومدىق مۇرا قالدىرعان ابايمەن سالىستىرۋ ارتىقتاۋ ەمەس پە» دەگەن ساۋالىنا ىزالانىپ, بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى: «ارتىق ەمەس!.. رۋحاني بايلىقتىڭ قۇنى ەش ۋاقىتتا كولەممەن بەلگىلەنبەيدى. ويتكەنى, كوركەم ادەبيەتتە, جالپى تۆورچەستۆو اتاۋلىدا سان ءاردايىم ساپاعا اۋىسپايدى. ماسەلە, ءسوزدىڭ كوپتىگىندە ەمەس – سىباعالى سالماعىندا. وسى تۇرعىدان قاراساق اباي ءسوز جوق, ولەڭنىڭ قادىر-قاسيەتىن تەرەڭ تۇسىنگەن الىپ اقىن. اباي پوەزياسى – شەتسىز-شەكسىز جاتقان سۇلۋ الەم. ونىڭ ءار جولىن وقىپ شىققاندا, دۇنيە سىرىنا قانىعىپ, ويعا-وي, سەزىمگە-سەزىم قوساسىز. كەيبىر كىپ-كىشكەنە مينياتيۋرانىڭ ءوزى تۇتاس ءبىر فيلوسوفيالىق كوركەمدىك جۇيەنى اڭعارتىپ وتىرادى. اباي جايىندا جاقسى كىتاپ جازعان ت.الىمقۇلوۆتىڭ («جۇمباق جان») «ابايدىڭ ءار ولەڭى كىتاپشا بولماسا دا, دەربەس ماقالا جازۋعا تۇرادى» دەۋىندە ارتىقشىلىق جوق. شىنى سول!». (گەرولد بەلگەر «اباي مەن گەتە»).
بەلگەر شىعارماشىلىعىنىڭ شىڭدالۋىنا عانا ەمەس, ازاماتتىق ۇستانىمىنىڭ قالىپتاسۋىنا دا ابايدىڭ رۋحاني مۇراسىنىڭ زور ىقپالى ءتيدى. جازۋشى ۇلى اقىن تۋىندىلارىنان العان تاعىلىمىن جانىمەن قابىلداپ, جۇرەك قازىناسىنا اينالدىرىپ, قازاقتىڭ ساناسىنا كۇندەي جارقىراعان اباي شۋاعىنىڭ ساۋلەسىن تۇسىرۋگە ۇمتىلدى. اباي اتامىز ايتقان بەس اسىل ءىس «تالاپ – ەڭبەك – تەرەڭ وي – قاناعات – راقىم»-دى ويىنا قورىتىپ, بويىنا سىڭىرگەن تالانتتىڭ ادامدىق تابيعاتىندا ينەنىڭ جاسۋىنداي دا جالعاندىق پەن جاساندىلىق بولعان جوق. بەلگەردىڭ ومىردەگى بۇكىل ءىس-ارەكەتىنەن اباي تاعىلىمىنا دەگەن ادالدىعى ايدارلانىپ تۇراتىن.
ادەبيەتتىڭ بوساعاسىنان جاڭا تۇسكەن كەلىندەي بولىپ اتتاعاندا جازۋشىلىقتاعى ەڭ العاشقى تالابىن قازاق قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارىن ورىس تىلىنە اۋدارۋدان باستاعان گەراعاڭ الدىنا بيىك ماقسات قويا ءبىلدى. قازاق كلاسسيكتەرىنىڭ كولەمى كەرە قارىس روماندارىن ورىس تىلىندە سويلەتۋ ءۇشىن كۇندىز كۇلكىنى, تۇندە ۇيقىنى ۇمىتىپ تىنىمسىز ەڭبەك ەتكەن جانكەشتىلىگى نەگە تۇرادى دەسەڭىزشى. نەمىستىڭ ۇلى اقىنى گەتە ءوزىنىڭ حاتشىسى بولعان ەككەرمانعا بىردە بىلاي دەپتى: «مەنى جۇرت جولى بولعىشتىڭ ءوزى بولدى دەپ ويلايدى. ارينە, مەنىڭ تاعدىرعا, ومىرگە وكپەم جوق. بىراق مەن ءومىر بويى اۋىر بەينەتتەن ارىلماي كەلەمىن, ءتىپتى وسى جەتپىس بەس جىل ىشىندە ءبىر اي دا بولسا جان راقاتىن كورمەپپىن». ءدال وسىنداي ماعىناداعى ءسوزدى مەنىڭ ويىمشا قازاق توپىراعىندا ءوسىپ-ءونىپ, سەكسەننەن اسا بەرگەندە دۇنيە سالعان نەمىس بەلگەرگە دە قاراتىپ ايتۋعا ابدەن بولادى. ءسوز ونەرىنىڭ دەرتىنە شالدىققان ول ءومىر بويى تالاپتانىپ, ەڭبەكتەنىپ, جان راقاتىن كورمەي ويدىڭ شىڭىراۋىن قازدى. جان الەمىنە ولشەم بولاتىن رۋحاني بايلىقتى ول ابايدان تاپتى. گەراعاڭنىڭ ازدى قاناعات تۇتاتىن ادام ەكەنىنە سۇحبات الۋ ءۇشىن ۇيىنە بارعانىمدا كوز جەتكىزگەنمىن. جۇپىنى عانا پاتەرىنەن كىتاپتان باسقا بايلىق كوزىمە شالىنبادى. ەڭ عاجابى ول كوز مايىن تاۋىسىپ وقىعان كىتاپتارى جايىندا پىكىر بىلدىرۋگە دە ۋاقىت تاباتىن. قالامگەر قاۋىمدى جۇرتتىڭ سوزىنە ەمەس, شىعارماسىنا قاراپ باعالايتىن. سوندىقتان دا ونەر ادامدارى جايىندا گەراعاڭنىڭ مىنا كوپشىلىكتىڭ ايتىپ جۇرگەنىنە مۇلدە ۇقسامايتىن ءوز ويى, ءوز پىكىرى بار بولاتىن.
ۇلى ابايدىڭ بەس دۇشپانى «وتىرىك – وسەك – ماقتانشاق – ەرىنشەك – بەكەر مال شاشپاق»-تى جانىنا جولاتپاعان ءبىر جازۋشى بولسا, ول ءدال وسى نەمىس بەلگەر شىعار. ول ەش ۋاقىتتا دا وتىرىك سويلەمەيتىن. باسقا تۇگىل, سول ءۇشىن جاقىن ارالاسىپ كەتكەن زامانداستارىنا دا مىنەزى جاقپاي قالعان كەزدەرى كوپ. جالعاندىققا جانى قاس گەراعاڭنىڭ ات باسىنداي التىن بەرسە دە ازاماتتىعىنا كىر جۇعىپ قالاتىن تىرلىككە بارمايتىنىن, كۇندەلىگىندە جازىلىپ قالعان مىنا ءبىر ەستەلىگى دالەلدەي تۇسكەندەي.
«بۇگىن مەنى بولات ءابىلوۆتىڭ ءبىر ارەكەتى تاڭعالدىردى: «تارلان» سىيلىعىن تابىس ەتەتىن كەشكە شاقىرىپ, ونى ماعان بەرۋدى ۇيعارعاندارىن ايتتى. مەن اڭ-تاڭ قالدىم: – سەندەر ماعان «تارلاندى» بەرگەن جوقسىڭدار ما؟ – دەدىم. – «قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» اتالىمىن.
– وندا تۇرعان نە بار! – دەدى بوكەڭ ج ۇلىپ العانداي. – ەندى ەڭ باستى سىيلىعىن بەرەمىز. ەكى مارتە سوۆەت وداعىنىڭ باتىرلارى بولا بەرەدى ەمەس پە؟. («تارلاننىڭ» باستى سىيلىعىنا ول جىلدارى الماتىنىڭ قاق ورتاسىنان ءۇش بولمەلى پاتەر ساتىپ الۋعا بولاتىن. ا.ك).
– جوق, بوكە – دەدىم مەن ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسىلىق ءبىلدىرىپ. – بۇلاي ىستەۋگە بولمايدى! ءتۇرلى الىپ-قاشپا اڭگىمەلەر تۋادى. سىيلىق ءوزىنىڭ ءمان-ماعىناسىن جوعالتادى.
– بىراق ءبىز شەشىمدى قابىلداپ قويدىق, قوي.
– شەشىمدەرىڭدى وزگەرتۋگە تۋرا كەلەدى. مەن سەندەردىڭ شاقىرعان كەشتەرىڭە بارا دا المايمىن. تاياۋدا عانا ينفاركت العانمىن.
– قالاي, كەلە المايسىز؟
– سولاي.
– جارتى ساعاتقا بولسا دا كەلىپ كەتىڭىز.
– بارا المايمىن.
– وندا جۇبايىڭىز كەلسىن.
– جوق, جاندارىم. ايەلىم دە بارمايدى. ەگەر «تارلان» سىيلىعىن بەرسەڭدەر, مەن ودان باس تارتۋعا ءماجبۇر بولامىن.
– ءسىزدىڭ ايتقانىڭىزدان قايتپايتىن ادام ەكەنىڭىزدى جاقسى بىلەمىز. دەگەنمەن...
– جو, جوق. ەندى بۇل تۋرالى اۋىز اشپا.
بولاتتىڭ بار ونەرىن سالىپ كوندىرۋگە تىرىسقانىنا قاراماستان مەن ءبىر سىيلىقتى ءبىر ادامعا ەكى مارتە بەرۋگە بولمايتىنىنا ونىڭ كوزىن جەتكىزدىم.
– پالەگە قالاسىڭدار.
– وندا كىمدى ۇسىناسىز؟
– ايتالىق يران-عايىپقا, تەمىرحانعا بەرۋگە بولادى. تىنىمباي دا بۇل سىيلىقتى الۋعا ابدەن لايىق». (گەرولد بەلگەر «تەن دنەي مينۋۆشيح», («وتكەن كۇندەر ەلەسى») 550-ءشى بەت).
مەن گەراعاڭنىڭ جۇرتتىڭ سوزىنە قوسىلىپ وسەك سوققان كەزىن كورگەن جوقپىن. نە ويلاسا دا ىشىنە جاسىرىپ قالماي, ءباسپاسوز بەتىندە كىم تۋرالى بولسا دا پىكىرىن اشىق ايتاتىن. مەن گەراعاڭنىڭ ورىنسىز ماقتانعانىن دا بايقاعان ەمەسپىن. ۇلكەن ىستەردى ءۇنسىز عانا تىندىرىپ تاستاپ, تۇك بىتىرمەگەن ادامداي جىميىپ جۇرەتىن. جۇرتتىڭ ءبارى اۋىزدارىنىڭ سۋى قۇرىپ, ادەبيەتتەگى تولايىم تابىستارىمەن ماقتانىپ جاتقاندا, تالاي تىرلىكتى جاساپ قويسا دا سالماقتى دا, سابىرلى قالپىنان تانبايتىن ەدى, ابىز اقساقال.
گەراعاڭا ۇنەمى ءبىر-اق نارسە جەتپەي جاتاتىن. ول – ۋاقىت. التىننان دا قىمبات ۋاقىتتارىن قادىرلەي الماعان قازاقتاردى كورگەندە قاتتى قاپالاناتىن. كەيدە ويلايمىن, ءبىر مينۋتىن دا بوس جىبەرمەي, شىعارماشىلىق شەبەرحاناسىندا كۇندىز-ءتۇنى تىنىم تاپپاي ەڭبەك ەتكەن گەراعاڭ مىنا موماقان جەردىڭ استىندا قالاي عانا ءۇنسىز تىنىش جاتىر ەكەن؟.. قالاي, ءا؟..
امانگەلدى كەڭشىلىك ۇلى
