ساحنا سۇلۋلىقتىڭ مەكەنى سانالعان سوڭ باسقاشا بولۋى مۇمكىن دە ەمەس. بىراق اكتەردىڭ دارالىعىن ايقىندايتىن تاعى ءبىر تالاپ بار جانە باستى تالاپ, ول – داۋىس. داۋىس – ادام بولمىسىنىڭ سىرتقى ايناسى. ساحنا ونەرى ءۇشىن ءتىل مادەنيەتىنىڭ ورنى بولەك.
جاي ادامنىڭ داۋىسىنىڭ قىرىق ءتۇرلى قاتپارى بولعاندا, ءتۇرلى كەيىپكەردىڭ كوڭىل كۇي رەڭكىن, جان تولقىنىسىن جەتكىزەتىن اكتەر داۋىسىنا قويىلاتىن تالاپ ەكى ەسە كۇشتى بولاتىنى بەلگىلى. اكتەر ءدال وسى داۋىس ارقىلى كورەرمەننىڭ ەسىندە قالادى. جاقسى داۋىس – اكتەردىڭ جارتى باقىتى. كۇلدىڭ استىنا كومىپ قويسا دا, كۇركىرەپ شىعاتىن كەشەگى شاكەن ايمانوۆ پەن ىدىرىس نوعايباەۆتاردىڭ, ءبىر «قىز جىبەك» فيلمىندە ءارى جىبەكتىڭ ءسوزىن دىبىستاپ, ءارى جەڭگەسى بولىپ سىزىلعان, كەمەلدەنىپ قالعان جاسىندا سوتقار «قوجا» بولىپ سويلەگەن فاريدا ءشارىپوۆالاردىڭ داۋىسى تارلاندار تالانتىنىڭ قايتالانباس قىرى قاتارىندا ءالى كۇنگە اتالادى. ۇمىتىلمايدى. وكىنىشكە قاراي, ءۇن, داۋىس, ساحنا ءتىلى – كوڭىل كۇي رەڭكىن جەتكىزۋدىڭ كەرەمەت اسپابى ەكەنىن بۇگىندە ساناۋلى ارتىستەر عانا دالەلدەپ ءجۇر. م.اۋەزوۆ اتىنداعى ۇلتتىق تەاتردىڭ ورتا بۋىنداعى ارتىستەرى اراسىنان گۇلشات تۇتوۆانى سپەكتاكلدەردەن كورگەن سايىن داۋىسىنا نازار اۋداراتىنىمىزدى بايقايمىز. داۋىسىنان دا, ويىن ورنەگىنەن دە كلاسسيكالىق ءداستۇر مەكتەبىنىڭ ءىزىن كورەمىز. قۇلاق قۇرىشىن قاندىراتىن بوياۋى قانىق, ساندۋعاشتاي سايراعان اشىق داۋىسى قاشان دا ەلىكتىرىپ, ساحناداعى ويىنىنا زەر سالىپ قاراۋعا مىندەتتەپ تۇرادى.
اكتريسا نە وقىعانىن, نە بىلەتىنىن, ونەرىنىڭ قانداي دەڭگەيدە دامىعانىن داۋىسى ارقىلى بىلدىرەدى. سوزىندە سۋرەت, داۋىسىندا سيقىر بار. گۇلشاتقا كەڭىردەگىن سوزىپ ايعايلاۋدىڭ كەرەگى جوق, ايعايلاماسا دا داۋىسىندا باتپانداي سالماق, ءزىل جاتادى. سىبىرلاپ سويلەگەنىن تۇكپىردەگى ادام ەستيدى. جانىندا ويناپ جۇرگەن كەيبىر جاس اكتەرلەر جاۋ قۋعانداي اسىعىپ-اپتىعىپ سويلەپ, سوزىنە قاقالىپ-شاشالىپ جاتقاندا, ءار ءسوزى نىساناعا كوزدەلگەن جەبە سەكىلدى ساحنانى جارىپ ءوتىپ, كەۋدەگە كەلىپ قوناقتاپ, قىزدىرىپ, كۇيدىرىپ وتەدى. داۋىستىڭ دا ينتەللەكتىسى بولاتىنىن گۇلشاتقا قاراپ تولىق پايىمداۋعا بولادى.
ساليقالى, سابىرلى مىنەزىنەن اينىمايتىن گۇلشات ءوز قاتارىنان كەشىرەك تانىلدى. «ونەر – بايگە» دەپ ەكى وكپەسىن قولىنا الىپ جۇگىرمەدى. گۇلشات ەشقاشان قاراگوز, ەڭلىك, بايان بولىپ وينامادى. ول ءۇشىن وكىنبەيدى. بىراق بۇل ءۇشىن ەشقاشان رەجيسسەرلەردى, كوركەمدىك جەتەكشى, ديرەكتورلاردى كىنالاپ كورگەن ەمەس. سەبەبىن تەك وزىنەن ىزدەدى. سەبەبى ناعىز تانىلاتىن شاعىندا دۇنيەگە پەرزەنتتەرىن اكەلىپ, وتباسىنداعى ەڭلىك پەن قاراگوزدەردى تاربيەلەپ, ءرول ويناپ كورىنەتىن كەزىندە بالا باعىپ, دەكرەتتىك دەمالىستاردا وتىردى. تاعدىردىڭ سىناعىن دا از كورمەدى. ءبىر جاسىندا دارىگەرلەر سالعان انتيبيوتيكتىڭ سالدارىنان قۇلاعى تارس جابىلىپ, ساڭىراۋعا اينالعان قىزى ايگەرىمدى جيىرما جىل بويى ءتۇرلى ەمحانا كابينەتتەرىنىڭ ەسىگىن توزدىرىپ, تاباندىلىقپەن ەمدەتتى. سىنىپتاستارى قۇلاعىنداعى اپپاراتىن ج ۇلىپ الىپ, قۇربىلارى كەمسىتىپ, ۇيگە جىلاپ كەلەتىن قىزىن ءىشى قان جىلاپ تۇرىپ جۇباتۋدان, جىگەرلەندىرۋدەن جالىقپادى. اناسىنىڭ كۇتىمىنىڭ, سەنىمىنىڭ ارقاسىندا ايگەرىم تۇتوۆا بۇگىندە ەل تانىعان انشىگە اينالدى. پولشادا وتكەن بايقاۋدا ءبىرىنشى ورىن الىپ, قازاقستاننىڭ كوك تۋىن جەلبىرەتكەندە اناسى كوز جاسىنا يە بولا المادى. جاقسىلىق جالقى بولماي, جەڭىستىڭ سوڭى ايگەرىمنىڭ سانكت-پەتەربۋرگتەگى جەكە شىعارماشىلىق كونتسەرتىنە جالعاستى. جاپون كومپوزيتورى قازاق انشىسىنە ارناپ ءان جازىپ, جاپونيادا جەكە كونتسەرتىن وتكىزۋگە شاقىردى. وسىنىڭ ءبارى ەڭ الدىمەن, اناسى گۇلشاتتىڭ ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. گۇلشات ەڭ ۇلكەن مىندەتىن – پەرزەنت الدىنداعى انالىق پارىزىن ورىندادى.
ءارتىس ءۇشىن ءومىر بويى ورتاقول ءارتىس بولىپ جۇرۋدەن اسقان قاسىرەت جوق. تاسادا جۇرگەن تەاتر ءارتىسى گۇلشاتتى كينو سالاسىندا كورەرمەنگە تۇڭعىش رەت تانىستىرعان رەجيسسەر ەركىن راقىشەۆ بولاتىن. مەيلى, «كاسىبي دەڭگەيدە تۇسىرىلمەگەن فيلم» دەپ كىنالاسىن, سىن ايتسىن, ءمىن تاقسىن, بىراق گۇلشات تۇتوۆانى حالىققا تانىستىرعان «جەتىمدەر» ءفيلمى ەدى. كورەرمەن پىكىرى سان قيلى بولسا دا, حالىق ءفيلمدى قابىلدادى. سەبەبى گۇلشات ءوز رولىمەن كورەرمەننىڭ قابىلداماسقا امالىن قالدىرمايتىنداي دارەجەدە جۇمىس ىستەدى. ۇلكەن ونەردىڭ جولىندا جۇرگەن سوڭ ومىرىنە جارقىل, جارىلىس كەرەك ەكەنىن, تۇرمىستان بيىكتەپ, جۇمىسقا بەلسەنە كىرىسۋ كەرەك ەكەنىن ءتۇسىندى. ءوزىن وسى جولى اكتريسا رەتىندە دالەلدەمەسە, ءارى قاراي جۇرە بەرۋدىڭ ماعىناسىز ەكەنىن, وتباسى, وشاق قاسىنان ۇزاي الماي قالاتىنىن سەزىندى. جۇرەگىنە وت بەرگەن سول جارقىلدى اكتريساعا ە.راقىشەۆ سىيلادى. ءتاڭىردىڭ بۇل سىيى ءۇشىن گۇلشات رەجيسسەرگە راحمەتىن جاۋدىرعاننان جالىققان ەمەس.
شىعارماشىلىق جاۋاپكەرشىلىگى زور كلاسسيكالىق سپەكتاكلدەردەگى رولدەر گۇلشاتتىڭ وڭ جامباسىنا جاقسى كەلەدى. جاستاۋ كەزىندە ويناعان سۇلۋلار مەن ارۋلاردىڭ وبرازى ۋاقىت وتە كەلە جەڭگەلەر مەن بايبىشەلەردىڭ رولىمەن الماستى. ساحنا تىلىندە «پەرەحود» دەپ اتالاتىن ۇيرەنشىكتى ءبىر كۇيدەن قاراما-قارسى كۇيگە اۋىسۋ اكتەردەن كاسىبيلىكتى قاجەت ەتەدى. ارۋ قىزداردان سوڭ, ءوز جاسىنداعى كەلىستى كەلىنشەكتەردىڭ بەينەسىنەن كەيىن مىنەزدى, ادۋىندى بايبىشەلەر مەن كەكسە ايەلدەردىڭ كەلبەتىن جاساۋ اكتريساعا وڭايعا سوقپاسا دا, ورازحان كەنەباەۆ سەكىلدى تالاپشىل رەجيسسەردىڭ كومەگىمەن ونى دا تەز-اق مەڭگەرىپ الدى. ايتپەسە سەكسەندەگى اجەنىڭ رولىندە ويناپ تۇرىپ, كوزىن اۋدارىپ-توڭكەرىپ, سىنىقسىپ ءجۇرىپ, سىلقىلداپ ك ۇلىپ, قىرىقتاعى قىلىقتى مىنەزىن كورسەتىپ, ساحنادا ءوزىن ويناپ جۇرەتىن اكتريسالار از ەمەس. كورەرمەننىڭ كۇلكىسىن شاقىراتىن مۇنداي بىلىكسىزدىكتى گۇلشاتتىڭ بىردە-ءبىر رولىنەن كورمەيسىڭ. الدىڭعى تولقىن اپالارىنىڭ ويىنىن, اسىرەسە «پەرەحود» جاساۋدىڭ ايتۋلى شەبەرلەرى عازيزا ابدىنابيەۆا مەن داناگۇل تەمىرسۇلتانوۆا سىندى اپكەلەرىنىڭ ءار جاساعان وبرازىن قاداعالاپ, كادەسىنە جارايتىن ءبىر ۇلگىنى تابۋعا, زەردەسىنە پايدالى وي ءتۇيىپ قالۋعا تىرىسىپ جۇرەدى.
جاستاۋ كۇنىندە ءاسانالى ءاشىموۆ ايتتى دەگەن ءبىر سوزگە قاتتى تاڭىرقاعان ەدى. «قۇمارىڭنان شىعىپ ءبىر وينايىن دەسەڭ, ساحنادا لايىقتى سەرىكتەسىڭ جوق. ءبارى كەتىپ قالدى» دەگەن قامىققان ءسوزىن ەستىگەندە, گۇلشات «سەرىكتەسى جوعى نەسى, جۇرگەن جوقپىز با؟» دەپ ويلاعان ەكەن. كۇپىرلىك بولىپتى. ءوزى دە ورتا بۋىننىڭ وكىلىنە اينالعان كەزدە, الپىس جىلدان ارتىق ءومىرىن ساحناعا ارناپ, تالانتى بىرىنەن ءبىرى اسىپ, تامساندىرار ويىن ورنەكتەرىن كورسەتكەن تارلاندارىن اڭساعان ءاسانالى اعاسىنىڭ ءسوزىن بۇگىندە بۇكىل ج ۇلىن-جۇيكەسىمەن تۇسىنەدى. ساحنادا بىرگە ويناپ جۇرگەن سەرىكتەستەردىڭ قاس-قاباقتان ءتۇسىنىسىپ, ويناماسىنا, شابىتتانباسىنا قويماي ءبىرىن-ءبىرى ءۇيىرىپ, جەتەكتەپ الا جونەلەتىن شەبەرلىگىنىڭ ماڭىزىن ەندى ءوزى دە سەزىنە باستاعان. اركىمنىڭ وزىنە لايىق سەرىكتەسى بولسا, سۋدا جۇزگەن بالىقتاي ەركىن ءجۇرىپ, وت بولىپ لاپىلداپ جانىپ, ساحنانى گۇلدەندىرىپ جىبەرەتىنىن ۇقتى. سوندىقتان وزىنەن مىقتى ارىپتەستەرىمەن بىرگە ويناعان كەزدە «شاپپا-شاپ», ءسوزى مەن ارەكەتىن ءىلىپ الىپ, ءارى قاراي تۇتاندىرىپ جىبەرەتىن تاسىلدەر تابۋعا توسەلىپ العان. «بەس بويداققا ءبىر توي» سپەكتاكلىندەگى قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى نۇكەتاي مىشباەۆا اپاسىنىڭ مەنشىكتى ءرولىنىڭ ءىزباسارى بولعاندا, كوريفەيدىڭ وبرازىنا كاريكاتۋرا جاساعانداي كۇلكىگە قالىپ جۇرمەيىن دەپ, جاۋاپكەرشىلىكتى تەرەڭ سەزىنە ءجۇرىپ, جانىن سالىپ ىزدەندى. بۇل از بولسا, ساحنادا بەكجان تۇرىستاي سايىپقىرانمەن بىرگە ويناۋ ەكى ەسە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ساحنادا ويناپ ءجۇرىپ تابان استىندا ءبىر دەتالدى ويلاپ تاۋىپ, ادامنىڭ تۇسىنە دە كىرمەيتىن توسىن ارەكەتتەر جاسايتىن بەكجان اعاسىنىڭ جاساعانىن قاعىپ الىپ, ءارى قاراي دامىتىپ اكەتپەسە, ەنەسىنەن اداسقان قوزىداي ايدالادا ماڭىراپ قالاتىنى انىق. نۇكەتاي اپاسى سپەكتاكلدى كەلىپ كورىپ, باس بارماعىن بىلەپ باعاسىن, قولىن جايىپ باتاسىن بەرىپ, سوڭىنان سىيلىعىن قوسا تارتۋ ەتكەننەن كەيىن عانا ەكى يىعىنان جۇك تۇسكەندەي كوڭىلى تىنشىدى.
بۇگىنگى كۇن ىزدەنىستى قاجەت ەتەدى. سەبەبى قازىرگى كورەرمەننىڭ تالعامى بيىك, ورەسى جوعارى. كەشەگى كۇنگى بولماشىعا جىلاي سالاتىن, كۇلە سالاتىن اڭعال كورەرمەندى بۇگىن تاپپايسىڭ. ساحنا اينا سەكىلدى, ءسال عانا قاتەلىگىڭدى سەزىپ قويادى.
«قازاقستان» ۇلتتىق ارناسى تۇسىرگەن ۇلى اقىننىڭ ءۇش كەزەڭنەن تۇراتىن جاسىن تۇتاس قامتىعان التى سەريالى «اباي» فيلمىندە باس كەيىپكەردىڭ اناسى ۇلجاننىڭ رولىندە وينادى. ساحنادا دا, كينودا دا ۇلى ويشىلدى ويناپ تانىلعان, جاسى دا, شەبەرلىگى دە وزىنەن كوش ىلگەرى بولات ءابدىلمانوۆ سەكىلدى ونەر مايتالمانىنىڭ شەشەسى بولىپ, وعان اقىل ايتىپ, ءوز وبرازىن قاناتتانا سومداپ, سەنىمدى الىپ شىقتى.
گۇلشات تۇتوۆانى كاسىبي دەڭگەيدەگى اكتەرلەردىڭ قاتارىنا قوسقان ۇلكەن رولدەرىنىڭ ءبىرى – ءاپىشتىڭ بەينەسى. جۇرگەن جەرى ويىن-ساۋىق, اينالاسىنا قىز-كەلىنشەكتەردى ەرتىپ, وزىنە تالاي ارۋدى عاشىق ەتكەن ءبىرجان سالدىڭ بالالارىن ومىرگە اكەلىپ, بوساعاسىن ادالدىقپەن كۇزەتكەن ءاپىش بۇل. رەجيسسەر دوسحان جولجاقسىنوۆ گۇلشاتتىڭ بەيكۇنا بالانىڭ جانارىنداي تازالىق تۇنىپ تۇراتىن كوزدەرىندەگى قوڭىرقاي مۇڭ مەن دوڭگەلەك ءجۇزى ءۇشىن ويلانباستان وسى وبرازدى ۇسىنعان ەدى. قاتەلەسپەدى. مۇنداي ءرولدىڭ ۋىسىنا كۇندە تۇسە بەرمەيتىنىن بىلگەن گۇلشات اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ «اداسقاعىن», اقىننىڭ اپىشكە ارناعان ولەڭىن قايتالاپ وقىپ, التى ايىن ارپالىس پەن تولعانىستا وتكىزدى. ءتۇسىرۋ الاڭىنا بارعاندا شىن تولقىدى. ءبىرجان توقال الامىن دەپ وتىر. قايتپەك كەرەك؟ كوز الدىنا ەلەستەتتى. سارىقارىن بايبىشە جاسىنا جەتتىم دەگەنىمەن, بۇل دا ءالى جاس, قىلىعى ءالى قالعان جوق, قىزۋى, قىزىعى باسىلعان جوق. سويتە تۇرا ءوز بالالارىنىڭ اكەسى ۇستىنەن توقال الامىن دەپ تۇرسا, بۇل قالاي قابىلداعان بولار ەدى؟ ءاپىشتى تۇسىنگىسى كەلدى, بىراق ىشىنە قىزعانىشتىڭ قىزىل شوعى ءتۇسىپ كەتكەن ەكەن, جانىن ورتەپ, جالاڭداعان وت كەۋدەسىن قارىپ, ءىشىن تۇگەل جاندىرىپ, كەڭىردەك-كەڭسىرىگىنە دەيىن ۋداي اشىتىپ كۇيدىرىپ بارادى. كوزىنە جاس كەلدى. بىراق ءوزىنىڭ عانا ەمەس, ءبىرجانداي ەل ەركەسىنىڭ ابىرويىن بيىك قويعان ءاپىش تەكتىلىگىن تانىتىپ, ەل الدىندا باسقا ءسوزدى ايتۋعا ءماجبۇر. بار قايراتىن جيىپ الىپ, جانارىندا تىعىلىپ تۇرعان جاستىڭ ءبىر تامشىسىن دا ءۇزىپ الماي, كوزىنە ىركىپ العان كۇيى ك ۇلىپ تۇرىپ كەڭ ايەلدىڭ مىنەزىن كورسەتتى. «ازاماتتىڭ ارى تاپتالىپ جاتقاندا, ءبىر قاتىننىڭ جانى ساداعا». ۇلتتىق كينوعا سۋساپ قالعان كورەرمەن ناعىز قازاق ايەلىنىڭ بەينەسىن كورىپ ءسۇيسىندى. اقىلدى, پاراساتتى مىنەزىنە قارقاراداي جاۋلىعى جاراسىپ, كەۋدەسىن تىك ۇستاعان گۇلشاتتىڭ كەرنەيىنە جەتكىزىپ, كەلىستىرىپ تۇرىپ ايتقان ءسوزىن كورەرمەننىڭ ۇناتقانى سونداي, قاناتتى سوزگە اينالدىرىپ, ورايى كەلگەندە وزدەرى دە قولداناتىن بولدى.
گۇلشاتتىڭ داۋىسى دارا دەدىك, سەبەبى بار. م.اۋەزوۆ تەاترىنىڭ مەرەكەلىك, ويىن-ساۋىق كەشتەرىندە حالىق ءانى «بالاپان قازىن» سىزىلتىپ شىعاتىن گۇلشات اكتريسا بولماعاندا, انشىلىك ونەردىڭ جولىن قۋعان تانىمال وكىلدەرىنىڭ ءبىرى بولاتىنىنا ەش كۇمانسىز ءباس تىگۋگە بولادى.
بۇل ولكە – ءبىزدىڭ اۋىل
جايلاعان جەر,
جەلىگە اساۋ ق ۇلىن
بايلاعان جەر.
كوزىمە وت-جالىنداي كورىنەدى,
قۇربىممەن ق ۇلىن-تايداي
ويناعان جەر.
ە-ە-ي, احاۋ ساباز,
ۇشىرعان ۇياسىنان بالاپان قاز».
سەزىمنىڭ نازىك ءيىرىمىن سۋرەت ارقىلى استارلى ايتقان اسەم ءاننىڭ وزەگىندەگى كەۋدەنى قاريتىن ارمان مەن مۇڭدى ءدال گۇلشاتتاي جەتكىزەتىن ءانشى كەمدە-كەم. ءان ەمەس – دراما. بۇلكىلدەي اققان كۇرەتامىرداعى قانمەن بىرگە بوي-بويعا شىمىرلاي تاراپ, سازدى اۋەنمەن بىرگە توگىلگەن كۇيىك ارالاس اڭساردى باياعىنىڭ اجەلەرىندەي باس يزەپ وتىرىپ, ساف داۋىسپەن ايتىلعان سۇلۋ ءاندى سىمىرە بەرەسىڭ.
تۇياعىمەن جەر تارپىعان كىل دۇلدۇلدەر مارتەبەسىن كوتەرىپ كەتكەن قارا شاڭىراقتىڭ ءداستۇرىن وزىنشە جالعاستىرىپ كەلە جاتقان كەيىنگى بۋىننىڭ اراسىندا ايرىقشا كوزگە تۇسەتىن گۇلشات تۇتوۆا, باستىسى, وزىنە, ونەرىنە ادال. ادالدىقتىڭ ادامدى كوشتىڭ سوڭىندا قالدىرىپ كورگەن جەرى جوق. سامساعان ساڭلاقتار مەن جۇتىنعان جۇيرىكتەر شاپقان ونەر الامانىندا دارا داۋىس يەسىنىڭ دەمىنىڭ ءدال قۇلاقتىڭ تۇبىنەن ەستىلەتىنى دە سوندىقتان بولسا كەرەك.
