بيىل وبلىستا ارنايى ماماندار 94 ەلدى مەكەندى سۋ باسۋ قاۋپى بار ەكەنىن انىقتاپتى. ويداعى قار كەتكەنىمەن, تاۋدىڭ قارى ەرىنشەكتەنە ەريدى. قاۋىپ تە سول جاقتان كەلۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا ءار اۋدان باسشىلىعى ءوز اۋماعىنداعى وزەن ارنالارى مەن كوپىرلەردىڭ اۋىزدارىن قاتقان مۇز, كەپتەلگەن قوقىستان تازارتىپ جاتىر. اياقاستى تاسقىن بولا قالسا, جۇمىلدىرىلعان اپاتتىق-قۇتقارۋ جەكە قۇرامى دا ساقاداي ساي دايىن وتىر. قۇتقارۋشى قۇرام 708 دانا «ليمان» اتتى باس كيىمى مەن ەتىگى بار گيدروكوستيۋممەن جابدىقتالعان. ال سۋ تاسقىنى قيىنداعان جاعدايدا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ قۇرىلعان كۇشتەردىڭ قۇرامىندا 3 مىڭ ادام, 24 112 بىرلىك تەحنيكا جانە 370 موتوپومپا بار. سونداي-اق 108 ەۆاكوبەكەت دايىندالعان.
جۋىقتا توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى قىزمەتكەرلەرى, «قازسەلدەنقورعاۋ» وبلىستىق فيليالى جانە «قازگيدرومەت» رمك ماماندارى بىرلەسىپ, تىكۇشاقپەن سۋ تاسۋ قاۋپى بار ۋچاسكەلەردى باقىلاپ قايتتى. اەروۆيزۋالدى باقىلاۋ گلۋبوكوە, التاي, كاتونقاراعاي اۋداندارىنا جۇرگىزىلدى. مونيتورينگ كەزىندە بۇقتىرما, كراسنوياركا, گلۋبوچانكا وزەندەرىنىڭ ارنالارى تەكسەرىلدى.
– اەروۆيزۋالدى زەرتتەۋلەر تۇراقتى گيدرولوگيالىق جاعدايدى كورسەتەدى. سۋ ارناسىنان شىعىپ كەتەدى-اۋ دەگەن ماڭايلاردى بايقاپ قايتتىق. وزەندەردەگى سۋ دەڭگەيىنىڭ قاۋىپى شەكتەن تومەن, – دەيدى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باسقارماسىنىڭ باستىعى الەكسەي شتىكەل.
وڭىردەگى قاردىڭ دا كوپ بولىگى ەرىپ كەتتى. سوڭعى ەكى اپتادا 97% قار 50%-عا دەيىن ازايعان. جەر توڭىنىڭ جوعارى قاباتى دا ءجىبىدى. الايدا كۇرشىم, كاتونقاراعاي, بەسقاراعاي, زايسان, التاي جانە بورودۋليحا اۋداندارىندا توڭنىڭ ءبىر قاباتى بۋسانا قويماعان سياقتى. وبلىستىڭ جازىق اۋماعىنداعى قار جامىلعىسىنىڭ قالىڭدىعى 50 سانتيمەتردەن اسپايدى. التاي اۋدانىندا عانا 75 سانتيمەتردى قۇرايدى. «جامان ايتپاي, جاقسى جوق». الدا-جالدا سۋ تاسقىنى بولا قالعان جاعدايدا, قالالار مەن اۋدانداردىڭ اكىمدىكتەرى 109,6 مىڭ دانا ىدىس-قاپ, 15,5 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريال, 532 توننا ججم دايىنداۋدى ۇيىمداستىرىپ قويعان.
– توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعى بويىنشا 52859 اسكەري بولىمىنەن مەحانيكالاندىرىلعان جيىنتىق جاساقتان 8 بىرلىك تەحنيكا, 4 ءجۇزۋ قۇرالى مەن 10 تاسىمالدى موتوپومپا, جەكە قۇرامنىڭ 50 ادامىنان تۇراتىن كۇشتەر مەن قۇرالدار كەلدى. تاۋلىك بويى كوشەلەردەگى قار تازالانىپ جاتىر. بۇلاق كوزدەرى اشىلدى. سۋ وتكىزگىشتەر مەن كوپىرلەردىڭ استى تازالاندى. كۇنىنە بىرنەشە رەت وزەندەر مەن كولدەردەگى سۋ دەڭگەيى ولشەنىپ وتىر, – دەيدى التاي اۋدانىنىڭ اكىمى قاليحان بايعونىسوۆ.
مۇنداي ساقتىق شارالارى كۇرشىم, كاتونقاراعاي, كوكپەكتى, تارباعاتاي, ءۇرجار, گلۋبوكوە, ۇلان اۋداندارىندا دا جۇرگىزىلىپ جاتىر. اۋىل ماڭىنداعى بۇلاقتاردىڭ بويىن تازالاۋعا ۆولونتەرلەر مەن جەرگىلىكتى تۇرعىندار دا بىلەك سىبانا كىرىسكەن.
– ەكى-ءۇش جىل بۇرىن جايباراقات جاتىپ, كوكتەمگى تاسقىندى اۋىزدىقتاي الماعانىمىز شىندىق. قازىر ايتەۋىر بۇل ىسكە ءار اۋدان جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن بولدى. ءبىز دە ءۇيدىڭ ماڭىنداعى بۇلاقتان باستاپ, اۋىل سىرتىنداعى وزەن ارنالارىنا دەيىن اشىپ جاتىرمىز. اۋدان باسشىلىعى دايىندىقتى ءجىتى قاداعالاپ وتىر, – دەيدى سامار اۋىلدىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ايدارحان سادىقوۆ.
كوكپەكتى اۋدانىنىڭ سامار اۋىلى بۇقتىرما سۋ قويماسىنىڭ جاعالاۋىندا جاتقاندىقتان, ساقتانباسقا بولمايدى. ۇلكەندى-كىشىلى وزەن-كولدەرى دە از ەمەس. سول سياقتى ۇلان اۋدانىندا دا ساقتىق شارالارى اكىمدىكتىڭ نازارىندا. اۋىل ىشىندەگى قار كەتكەنىمەن تاۋداعى قاردىڭ كوبەسى سوگىلىپ, توڭى بۋسانا قويعان جوق. سوندىقتان دا ارقانى كەڭگە سالۋعا ءالى ەرتە.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
