جىل باسى, جاقسىلىقتىڭ جارشىسى ناۋرىز ايى تۋعاندا كوكتەمنىڭ كۇنىندەي ادامداردىڭ كوڭىلىنەن دە جىلىلىق ەسىپ, ءبىر-بىرىنە ىزەت-ءىلتيپاتىن كورسەتىپ, مەيىر-شاپاعاتىن توگىپ, قايىر-شاراپاتىن تيگىزىپ, كەڭ داستارقانىن جايىپ, اينالامىز ىزگىلىكتىڭ شۋاعىنا بولەنەدى. ءبىراز ۋاقىت بۇرىن ءدال وسىنداي كەرەمەت كورىنىسكە استاناداعى ء«ال-ارقا» تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە كۋا بولعان ەدىك. ادەتتە قالانىڭ قاربالاس كۇندەلىكتى كۇيبەڭىمەن كورشىلەرىمىزبەن كورىسە بەرمەيتىن, كورىسسەك تە اماندىق سۇراي قويمايتىن ءبىز تىرلىگى قۇتتى, بىرلىگى مىقتى بۇل تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ حالقىنا قىزىعا قارادىق.
ىنتىماقشىل, ىرىستى ء«ال-ارقالىقتار» – مەيرامدا, توي-دۋماندا عانا ەمەس, بىلايعى كۇندە دە ءجيى باس قوسىپ, ءبىر-ءبىرىنىڭ قۋانىشىن ورتاقتاسىپ, قايعىسىن ءبولىسىپ, اعايىن-تۋىستاي ارالاسىپ-قۇرالاسىپ كەتكەن كورشى-قولاڭ. قۇت قونعان بۇل ماڭايدىڭ تىرشىلىگى شاھاردىڭ باسقا شەتىندەگى ەلوردالىقتارعا ەرەكشە ۇلگى ەكەنى ءسوزسىز. وسىناۋ مەكەننىڭ بەرەكەلى ءومىرىنىڭ سىرىنا ء«ال-ارقا» تۇرعىندارىمەن سويلەسكەندە قانىعا تۇستىك.
الدىمەن تۇرعىن ءۇي كەشەنىندەگى شارۋاشىلىققا جاۋاپتى «نۇراي» پيك-ءتىڭ ءتورايىمى اينۇر بايمولداەۆانى سوزگە تارتتىق. سويتسەك, بۇل كىسى پيك باسشىسى عانا ەمەس, ءتورت نىساننان تۇراتىن وسى تۇرعىن ءۇيدى باستان-اياق تۇرعىزعان قۇرىلىسشى ەكەن. بىراق ونىڭ نەگىزگى ماماندىعى – مۇعالىم, گەوگرافيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, كەشەگى كۇنگە دەيىن بىرنەشە جوعارى وقۋ ورنىندا ساباق بەرگەن. بۇگىندە ا.بايمولداەۆا ء«ال-ارقا» تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە پيك جۇمىسىنا قوسا, ءوزى اشقان «اقنيەت» بالاباقشاسىنىڭ دا جۇمىسىن جۇرگىزىپ وتىر. ونىمەن ءسوز باسىندا تۇرعىن ءۇي كەشەنى نەلىكتەن ء«ال-ارقا» اتالعانىن سۇرادىق.
– بۇل – مەنىڭ تاۋەكەل ەتىپ, استانادا باستاعان ەڭ العاشقى ۇلكەن قۇرىلىسىم. باسىندا تۇرعىن ءۇي باسقا «ساقالدى قۇرىلىسقا» اقشا سالىپ, الدانىپ قالعان ۇلەسكەرلەرگە ارنالىپ سالىنعان. كەيىننەن مۇندا اكىمدىك ارەندالىق تۇرعىن ءۇي رەتىندە مۇعالىمدەردى, دارىگەرلەردى, ونەرپازداردى, سپورتشىلاردى قونىستاندىردى. وسى قۇرىلىستى 2005 جىلى باستاعاندا جاڭا ايتقان ۇلەسكەرلەر جۇمىلا كىرىسىپ, جەتپەي جاتقان ماتەريالدارعا دەيىن تاسىسىپ, ۇلكەن كومەگىن تيگىزدى. ولار وزدەرى 25 ءۇي بولىپ جايعاستى. سول 25 ءۇيدىڭ تۇرعىندارىمەن بىرگە 2009 جىلى كەيىننەن قونىستانعان ادامداردى قۋانا قارسى الدىق. بۇگىندە جالپى كەشەندە 450 ءۇي تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. بۇل مەكەننىڭ مۇنداي بەرەكەلى تىرشىلىگىنە تۇرعىن ءۇيدىڭ ء«ال-ارقا» دەپ اتالۋى دا اسەر ەتتى دەپ ويلايمىن. مەنىڭ اتام ءالارىستان – كوپ ادامعا شاراپاتى تيگەن قاسيەتتى, اۋليە كىسى بولعان, سوعىسقا قاتىسقان مايدانگەر. ءوزىمىز قىزىلوردا جاقتان بولساق تا, اتام ءتۇبىمىز ارقا جەرى دەپ ايتىپ وتىراتىن. سوندىقتان اتام مەن وسى ءوڭىردىڭ اتىن ۇندەستىرىپ, تۇرعىن ءۇيدىڭ اتىن ء«ال-ارقا» دەپ قويدىم. ء«ال-ارقانىڭ» قازىرگىدەي قۇتايۋى كوپتىڭ العىسىن ارقالاعان اتامنىڭ ارۋاعى رازى بولعانى شىعار دەپ ۇعامىن, – دەيدى ا.بايمولداەۆا.
ال كەيىپكەرىمىزدىڭ پيك-ءتىڭ اتىن «نۇراي» دەپ قويعان سەبەبى – وسى تۇرعىن ۇيدە تۇرعان, ەسىك الدىندا ويناپ ءجۇرىپ ابدەن جاقىن بولىپ كەتكەن, كەيىن وقىس جاعدايدان وپات بولعان نۇراي ەسىمدى كىشكەنتاي بالدىرعانعا كورسەتىلگەن قۇرمەت ەكەن.
جالپى, قولىنان ءىس كەلەتىن قايراتكەر, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىمەن پرەزيدەنتتىڭ ءوزى ماراپاتتاعان ا.بايمولداەۆانىڭ قۇرعان «ايكەن» قۇرىلىس كومپانياسى استانادا ءتورت تۇرعىن ءۇي كەشەنىن سالىپتى. بىراق باسقا تۇرعىن ۇيلەردىڭ جۇرتىنان ءدال وسى ء«ال-ارقاداعىداي» ۇيىمشىلدىق, ىنتىماق بايقالا بەرمەيدى ەكەن.
اتالعان تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ تۇرعىندارى ناۋرىز مەيرامىمەن قوسا, قۇربان ايتتا دا قۇرباندىق شالىپ, اۋلادا قازان كوتەرىپ, ۇلكەن داستارقان باسىندا جينالادى. بۇدان باسقا دا مەرەكەلەردە ءبىر-ءبىرىنىڭ ءۇيىن ارالاپ, قۇتتىقتاپ, ايتتاپ تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان. مۇنداعى جۇرت جاقىنى قايتقان ءۇيدىڭ قايعىسىن ءبولىسىپ, قولدان كەلگەن كومەگىن ايانىپ قالمايدى. تۋرا اۋىلداعىداي «اۋا رايى» ورناعان اۋلادا اۋىلدان كەلگەن قاريالار دا جاتسىنباي, قاتارىن تاۋىپ, قاۋقىلداسىپ, بالالارىنىڭ, نەمەرەلەرىنىڭ ورتاسىندا باقۋات تىرشىلىك كەشىپ جاتىر. سولاردىڭ ءبىرى – ەلورداعا جامبىل وبلىسىنان قونىس اۋدارعان پەرنەبەك وتەۋلى. الپىستى القىمداعان كىسى باسىندا استاناعا كوشەردە قاتتى الاڭداعانىن ايتتى.
– بالالارىمىزدىڭ ءبارى جۇمىس بابىمەن وسى جەرگە ورىن تەپتى. كەيىننەن ءبىزدى شاقىردى. بىراق كەمپىرىم ەكەۋمىز ءبىر شەشىمگە كەلە الماي جۇرەكسىندىك. اۋىلدا, اعايىننىڭ اراسىندا جۇرە بەرگىمىز دە كەلدى. سودان اقىرى 2006 جىلى كوشىپ كەلىپ, بۇگىندە وسى ورتاعا سىڭىستىك. ء«ال-ارقانى» كوپ قاباتتى ءۇي ەمەس, قالادان وقشاۋ جاتقان اۋىلىمىز سياقتى كورەمىن. ويتكەنى كورشىلەرىمىزبەن ءبىر اۋىلدىڭ ادامدارىنداي ارالاسىپ كەتتىك. وسىندا تۇرىپ جاتقانىمىزعا ون جىلداي بولدى. بالالار قالانىڭ باسقا تۇسىنان, زاماناۋي اۋدانىنان جاڭا ءۇي الايىق دەيدى. بىراق ءبىزدىڭ بۇل جەردەن كەتكىمىز جوق, كورشىلەرىمدى قيمايمىن. قىزىما وسى تۇرعىن ۇيدەن پاتەر الدىق. ەندى كىشى ۇلىمنىڭ دا وتاۋىن وسى جەردەن سايلاساق دەپ ويلاپ وتىرمىن, – دەيدى پەرنەبەك اكەي.
قازاقىلىقتىڭ قايماعى – بۇل تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە وزگە ەتنوس وكىلدەرى دە ىنتىماعى جاراسىپ, باقىتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. بۇگىنگىدەي ۇلتتىق مەرەكەلەردەن ولار دا قالىس قالماي, بەلسەندى قاتىسادى. سونىڭ ءبىرى – ەۆگەني وۆسياننيكوۆ ء«ال-ارقانىڭ» تۇرعىندارىنا قاراپ, كەزىندە وسى ەلگە قونىس اۋدارعان حالىقتى قۇشاق جايا قارسى العان قازاقتاردىڭ قانداي كەڭپەيىل بولعانىن ۇعىنعانىن العا تارتتى. ول قاشاندا كومەك قولىن سوزىپ, قۇراق ۇشىپ تۇراتىن كورشىلەرىنە زور ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
قۇت قونعان بۇل مەكەندە ەلوردا تۇگىلى, ەلىمىزگە اتى ءمالىم جاقسى-جايساڭدار تۇرادى. بىرنەشە دۇركىن «استانا قىرانى» اتانعان, «قازاقستان بارىسى» دوداسىندا جۇلدەگەر بولعان بالۋان عاني سەيدىلداەۆ وسى تۇرعىن ءۇي حالقىنىڭ بىرلىگىن نىعايتاتىن ءتۇرلى ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا اتسالىسىپ كەلەدى.
– كورشىلەرىمنىڭ تاتۋلىعىن جۇرگەن جەرىمدە ۇلگى ەتىپ ايتىپ جۇرەمىن. قانداي شارۋا بولسىن, ءبىر قاۋىم ەل بولىپ جۇمىلا كىرىسىپ كەتەمىز. 2017 جىلى WhatsApp مەسسەندجەرىنەن كورشىلەردىڭ ارنايى چاتىن اشتىق. بۇل ءبىزدىڭ بىرلىگىمىزدى ودان سايىن كۇشەيتەتىن قادام بولدى. وسى جەردە كۇندە ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ حال-جاعدايىمىزدى سۇراپ, حاباردار بولىپ وتىرامىز. ۇلكەن مەرەكە, ءىس-شارالاردان بولەك, بىلايعى كۇندە تۋىندايتىن كوپ شارۋالار بولىپ قالادى عوي. مىسالى, بىرەۋدىڭ كولىگى بۇزىلادى, بىرەۋدىڭ ۇيىنە قۇرال-سايمان قاجەت بولادى. سونداي كەزدەردە كورشىلەر كومەككە دايىن تۇرادى. ءتىپتى بىرەۋىمىز بالامىزدى بالاباقشادان الۋعا ۇلگەرمەي جاتساق, كورشىمىز بارىپ الىپ كەلەدى. وسىنداي كىشىگىرىم ارەكەتتىڭ وزىنەن بىرلىگىمىزدىڭ مىقتى ەكەنى كورىنەدى, – دەيدى ع.سەيدىلداەۆ.
بىلتىر بۇل تۇرعىن ءۇيدىڭ حالقى ىندەت قاۋپى ءتونىپ تۇرعان كەزەڭ بولعاندىقتان, ناۋرىزدى دا, باسقا دا مەرەكەلەردى كوپشىلىك بولىپ تويلاي المادى. ىندەتتىڭ ءبىرجولا بەتى قايتىپ, اشىق-جارقىن, ەمىن-ەركىن كۇن كەلسە, تۇرعىندار قۇرباندىق شالىپ, ساداقا تاراتىپ, كوپشىلىكتىڭ باسىن قوسامىز دەپ وتىر ەكەن. ءبىز دە ىنتىماق ۇيىعان مەكەننىڭ ىرىسى ارتا بەرۋىنە تىلەكشىمىز.
