ادەبيەت • 12 ناۋرىز, 2021

بالالارعا تاعى ءبىر بازارلىق

420 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ايگىلى شۆەد جازۋشىسى استريد ليندگرەننىڭ قازاق تىلىندەگى «ۇزىنش ۇلىق پيپپي» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ميرا سەمبايقىزىنىڭ تارجىماسىمەن «فوليانت» باسپاسىنان باسىلىپ شىققان بالالار شىعارماسى قازاق تىلىنە العاش رەت اۋدا­رىلىپ وتىر.

بالالارعا تاعى ءبىر بازارلىق

ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ما­قا­لاسىندا بالالار ادەبيەتىنە ەرەكشە ءمان بەرىپ: ء«تىل يگەرۋ ءۇشىن بالالار ادەبيەتىنىڭ اتقاراتىن ءرولى زور. سون­دىق­تان قازاق قالامگەرلەرىنىڭ ۇزدىك شىعار­­مالارىنا قوسا, بالالارعا ارنالعان شەتەل جازۋ­شىلارىنىڭ دا تاڭداۋلى تۋىندىلارىن اۋدا­رىپ, كوپتەپ باسىپ شىعارۋدى جانە تاراتۋدى قولعا العان ءجون» دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. سوعان وراي 2021 جىل – بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ كىتاپ وقۋىن قول­داۋ جىلى بولىپ جاريالانعان ەدى. وسى ماقساتتا «فوليانت» باسپاسى قازىرگى ۇر­پاق­تىڭ پسحولوگياسىنا ءتان, ءتالىم-تار­بيە­لىك ماڭىزى بار ساپالى تۋىندىلاردى باسىپ شىعارۋدى, الەمدىك ادەبيەتتە ور­نى بار شىعارمالاردى اۋدارۋدى قولعا الىپ­ وتىر.

ءىس-شاراعا شۆەتسيا كورولدىگىنىڭ قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ماتس فويەر, جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايرات­كەرى ساۋلە دوسجان, قالامگەر بايان­عالي ءالىم­جانوۆ, بالالار اقىنى سەرىكبول حا­سان جانە ت.ب. زيالى قاۋىم وكىلدەرى قا­تىس­تى.

ەكى ەل اراسىنداعى شىعار­ما­شىلىق باي­لانىستىڭ بولاشا­عىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتە­تىنىن ايت­قان شۆەتسيا كورولدىگىنىڭ قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ماتس فويەر اتال­عان جوبانىڭ «Kulturrådet» بويىن­شا شۆەد كەڭەسىنىڭ گرانتىمەن ىسكە اسى­­­رىلعانىن جەتكىزدى. «اتاقتى ادەبي كەيىپ­­كەردىڭ قا­زاق تىلىندە سوي­لەگەنىنە قۋا­نىش­­تىمىن. شۆە­­تسيا بالالارىنىڭ ءبارى ۇزىن­ش ۇلىق ءپيپپيدى جاقسى بىلەدى. ءتىپتى, بۇل كىتاپتى وقۋ ۇلكەندەرگە دە پايدالى. ول ءاربىر ادامعا, قوعامعا, اينالاسىنا نە­عۇرلىم جەڭىل, ەركىن قاراۋعا ۇي­رەتەدى», دەدى ەلشى.

كىتاپ اۋدارماشىسى ميرا سەم­­بايقىزى ءتارجىما جۇمىس­تارىنا ءۇش اي ۋاقىت كەتكەنىن ايتا كەلە: «اۋدارىپ بولعاننان كەيىن دە رەداكتسيادان وتكىزىپ, ابدەن تەكسەردىك. بالالار وقىعاندا تۇسى­نىكسىز ۇعىمدار, قيىن سويلەم­دەر كەزدەسىپ قالماسىن دەپ سوي­لەم­دەردى بارىنشا جەڭىل تىلمەن بەرۋ­گە تىرىس­تىم»,  دەدى.

استريد ليندگرەن, يۋنەسكو ۇيىمى­نىڭ مالىمەتى بويىنشا, الەمنىڭ ەڭ كوپ اۋدارىلاتىن جيىرما اۆتورى اراسىندا 18-ورىندا – فەدور دوستوەۆسكي, ەرتەگى پاتشاسى اندەرسەنمەن قاتار تۇر.

76 جىل بۇرىن جارىق كور­گەن «ۇزىنش ۇلىق پيپپي» سوعىس­تان كەيىنگى شۆەدتىك بالالار ءۇشىن بوس­تاندىق, ومىرگە دەگەن سۇيىس­پەنشىلىك سيمۆولىنا اينالدى. اۆتور بالالارعا قارسى زور­لىق-زومبى­لىقتى توقتاتۋ مەن ولار­عا دەگەن قۇرمەت سەزىمىن قا­­لىپ­تاس­تىرۋ قاجەت­تىلىگىن قو­عام­­عا جەت­كىزۋ ءۇشىن بار­ل­ىق مۇم­كىندىكتى پاي­دا­لاندى. بار­لىق كىتاپتارىنان «ەركىن تار­بيە­لەۋ اتا-اناعا دە­گەن قۇرمەتتىڭ جوقتىعىن بىل­­دىرمەيدى, بۇل اتا-انانىڭ با­لاعا دەگەن قۇرمەتىن بىل­دىرەدى», «بالاڭىزعا شىن كوڭىلمەن ءمان بەرىڭىز», «بالاڭىزدى قولدا­ڭىز», «بالاڭىزدى تىڭداۋدى ۇيرە­نىڭىز», «بالا­ڭىزبەن ويناڭىز», «بالا­ڭىزبەن سوي­لەسىڭىز» جانە ەڭ باستىسى «بالاڭىزعا قول كوتەر­مەڭىز» دەگەن يدەيا بايقالادى.

ال باس كەيىپكەر پيپپي – بالا­لاردىڭ كۇش پەن يگىلىك, بايلىق پەن جومارتتىق, بوستاندىق پەن تاۋەلسىزدىك ارماندارىنىڭ سيمۆولى. ال ۇلكەندەر كەرىسىنشە, ءپيپ­پيدى تۇسىنبەيدى. ءدارىحاناشى, مەكتەپ مۇعالىمى, تسيرك ديرەكتورى, ءتىپتى توممي مەن اننيكانىڭ اناسى دا ءپيپپيدى وز­گەرتۋگە, قايتا تاربيەلەۋگە تىرىسادى. الايدا ەشكىم پيپپيگە قالاماعانىن جاساتا دا,  مىندەتتەي دە الماي­دى. پيپ­­پي تۋ­رالى كىتاپتار – جاق­سىلىققا قۇش­تار­لىقتىڭ سيمۆولى سىندى.

سوڭعى جاڭالىقتار