پارلامەنت • 05 ناۋرىز، 2021

عىلىمدى دامىتۋعا سونى سەرپىن بەرىلەدى

12 رەت كورسەتىلدى

سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتا وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە عىلىم ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا قاراپ، قابىلدادى.

بۇل زاڭ جوباسىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارى باستاماشى بولعان. قۇجات جونىندە سەنات دەپۋتاتى باقىتجان جۇماعۇلوۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسى عىلىمي، عىلىمي-تەحنيكالىق سالاداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە جانە ونىڭ ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋدى وڭتايلاندىرۋعا باعىتتالعان.

«زاڭ جوباسىن بارلىق دەڭگەيدە تولىق قاراۋ – ەنگىزىلگەن قۇقىقتىق ەرەجەلەر مەن نورمالاردىڭ نەگىزدىلىگىن، بۇگىنگى كۇننىڭ قاجەتتىلىگىنە جاۋاپ بەرەتىندىگىن كورسەتتى. اتاپ ايتقاندا، بيۋدجەت كودەكسىندە عىلىمي، عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ بويىنشا بيۋدجەت باعىتتارى ناقتىلاندى.

«حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى»  كودەكستەگى ادام اعزالارىن ترانسپلانتاتسيالاۋعا قا­تىستى نورمالار جەتىلدىرىلدى. عىلىم تۋرالى زاڭعا بىرقاتار وزگەرىستەر مەن تو­لىقتىرۋلار ۇسىنىلىپ وتىر.

ۇكىمەتتىڭ، مينيسترلىكتەردىڭ، جوعارى عىلىمي تەحنيكالىق كوميسسيانىڭ قۇزى­رەتتەرى ايقىندالىپ، قولدانىستاعى بىر­قاتار زاڭنامالىق اكتىلەر عىلىم تۋرالى زاڭعا سايكەس كەلتىرىلدى. زاڭ جوباسىن قابىلداۋ بۇگىنگى كۇن تالابىنا ساي مەم­لەكە­تىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋعا، عى­لىمي باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋعا قاجەت­تى مۇمكىندىكتەر تۋعىزادى»، دەدى ب.جۇ­ما­عۇلوۆ.

سونداي-اق قۇجات عىلىمي جانە عىلى­-
مي-تەحنيكالىق سالانى جەتىلدىرۋ، سونداي-اق ونىڭ ناتيجەلەرىن كوممەر­تسيا­لاندىرۋعا باعىتتالعان. سوعان سايكەس ەنگىزىلگەن جاڭا نورمالار عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ كەڭ شوعىرىن رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى­لاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇن­داي قادام قول­دانبالى عىلىمي جاڭا­لىقتار­دىڭ كوپ­تەپ اشىلۋىنا جانە عىلىمنىڭ ەل ەكونو­ميكاسىنىڭ دامۋىنا قوساتىن ۇلەسىن ارتتىرۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى.

«قابىلدانعان زاڭ جوباسى عىلىم سالاسىندا سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋعا ارنالعان قوسىمشا قۇقىقتىق نە­گىزدەردى قالىپتاستىرادى. عىلىمي جا­نە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتي­جەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋدىڭ جانە بارلىق عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسىن قار­جى­لاندىرۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى.

سونىمەن قاتار ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستەر مەن ۇلتتىق مەملەكەتتىك عى­لى­مي-تەحنيكالىق ساراپتاما ورتالى­عىنىڭ قۇزىرەتتەرى ناقتىلانادى. عىلىم مەن تەحنيكانى دامىتۋعا ۇلەس قوس­قان عا­لىمداردى الەۋمەتتىك قولداۋ مەن كوتەر­مەلەۋ دە كوزدەلىپ وتىر. وسى ماقساتپەن جىل سايىنعى «ۇزدىك عىلىمي قىزمەتكەر» سىيلىعىن بەرۋ قاراستىرىلعان.

جالپى، بۇل زاڭ جوباسى ەلىمىزدە عى­لىم سالاسىن دامىتۋعا ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنەمىز. سونداي-اق وندا مەملە­كەتتىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ ءبىرىن­شى باسشىلارىنىڭ روتاتسياسى قاراس­تى­رىلعان. ول ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بەلگىلەگەن تارتىپپەن جۇرگىزىلەدى»، دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.

سەنات وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنا­مالىق اكتىلەرىنە ونەركاسىپتىك قاۋىپ­سىزدىك، يندۋستريالىق ايماقتار، جانۋار­لار دۇنيەسى، ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار، ەنەرگەتيكا، تابيعي مونوپو­ليالار جانە ىشكى ىستەر ورگاندارى قىز­مەتكەرلەرىنە تۇرعىن ءۇي تولەمدەرى ماسە­لەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا قاراپ، وعان قوسىمشا تۇزەتۋلەر ەنگىزدى.

سوعان سايكەس ەندى قىزمەتتىك مىن­دەتىن اتقارۋ كەزىندە جاراقات الىپ، جۇمىس­تان شىعىپ قالعان قىزمەتكەرگە جانە قىز­مەت بارىسىندا قازا تاپقان ىشكى ىستەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسى مۇشەلە­رىنە بۇرىن تاعايىندالعان تۇرعىن ءۇي تولەمدەرى ساقتالادى.

بۇل تارماق بۇرىن رەتتەلمەگەن بولاتىن. ياعني ەگەر پوليتسەي قىزمەت كەزىندە جاراقات الىپ، نە قايتىس بولسا تۇرعىن ءۇي جاردەماقىسى توقتاتىلاتىن. بۇل پوليتسەي مەن ونىڭ وتباسىنىڭ ونسىز دا كۇردەلى جاعدايىن ەداۋىر قيىنداتادى. سەناتورلار ساقشىلار وتباسى وسىنداي جاعدايعا دۋشار بولعان كەزدە بەلگىلەنگەن تولەمدەردى يپوتەكا مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن نەمەسە جالدامالى تۇرعىن ءۇي تولىق ساتىپ الىنعانعا دەيىن ساقتاپ قالدىرۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتتى.

«باس كوميتەت قىزمەتتىك مىندەتتەرىن ورىنداۋ كەزىندە اۋىر جاعدايعا تاپ بولعان: جاراقات العان، ءبىر جەرىن سىن­دىرعان نەمەسە كونتۋزيا العان ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن، سون­داي-اق قازا تاپقان قىزمەتكەردىڭ وتباسى مۇشەلەرىن الەۋمەتتىك قورعاۋعا ارنال­عان تۇزەتۋلەر ۇسىنىپ وتىر. وندا، اتاپ ايت­قاندا، يپوتەكالىق شارت نەمەسە كەيىننەن ساتىپ الىناتىن تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ شارتى بويىنشا مىندەتتەمەلەر ورىندالعانعا دەيىن بۇرىن بەلگىلەنگەن تۇرعىن ءۇي تولەمدەرىن ۇكىمەت بەلگىلەگەن مولشەر مەن تارتىپتە ساقتاۋ ۇسىنىلادى»، دەپ اتاپ ءوتتى سەناتور سەرگەي ەرشوۆ ءوز بايانداماسىندا.

سەناتورلار اتالعان الەۋمەتتىك تۇزەتۋلەردى بەكىتىپ، زاڭ جوباسىن ماجى­لىسكە قايتارۋدى ۇيعاردى.

سەنات وتىرىسىندا «قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتى­لەرىنە ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومە­گى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تو­لىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قارالدى. بۇل زاڭ جوباسىنا دا پارلامەنت دەپۋتاتتارى باستاماشى بولعانىن اتاپ وتكەن ءجون.

قۇجات، نەگىزىنەن، ازاماتتارعا بىلىكتى زاڭ كومەگىن الۋ قۇقىعىن بەرەتىن كەپىلدىكتى ارتتىرۋدى كوزدەيدى. سوعان وراي سەناتورلار زاڭ كونسۋلتانتى مارتەبەسىنەن ۇمىتكەرلەردى زاڭ ءبىلىمىن تەكسەرەتىن تەس­تى­لەۋدەن بوساتۋ ۇسىنىلعان نورمانى الىپ تاستادى. سەنات دەپۋتاتتارى جان-جاقتى تالقىلاپ، بىرقاتار تۇزەتۋ ەنگىزگەننەن كەيىن بۇل زاڭ جوباسىن دا ماجىلىسكە قاي­تارۋ تۋرالى شەشىمگە كەلدى.

سونداي-اق سەناتورلار «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە اۋىل شا­رۋاشىلىعى جانۋارلارىمەن سەلەك­تسيالىق-اسىل تۇقىمدىق جۇمىس جۇرگىزۋدى بىرىزدەندىرۋگە باعىتتالعان شارالار تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قابىلدادى. بۇل كەلىسىم ەاەو ەلدەرى اراسىندا اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى نارىعىن دامىتۋعا جانە ءوزارا ساۋدا-ساتتىقتاعى كەدەرگىلەردى جويۋعا ارنالعان.

«كەلىسىمدە اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى سەلەكتسيالىق-اسىل تۇقىمدىق جۇمىستى ۇيلەستىرۋ جانە تالدامالىق قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى بىرىڭعاي ءتارتىپتى بەلگىلەۋ كوزدەلەدى. سەلەكتسيالىق-اسىل تۇقىمدىق جۇمىستى ۇيلەستىرۋدى مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۋاكىلەتتى ورگاندارى جۇزەگە اسىرادى، تالدامالىق قامتاماسىز ەتۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىمدارىنا بەرىلەدى. سونداي-اق كەلىسىمدە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اسىل تۇقىم­دى مال جانە سەلەكتسيالىق جەتىستىكتەر تۋرالى مالىمەتتەرمەن الماسۋى كوزدەلەدى»، دەدى زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتارعا تانىس­تىرعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپارحان وماروۆ.

بۇدان باسقا، سەناتورلار مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنۋى بويىنشا جوعارعى سوتىنىڭ سۋديالارىن قىزمەتتەن بوساتۋ ماسەلەسىن قارادى. سەرىك ءابناسىروۆ وتستاۆكاعا شىعۋىنا بايلانىستى جانە اناتولي سمولين باسقا قىزمەتكە تاعايىندالۋىنا وراي جوعارعى سوت سۋدياسى قىزمەتىنەن بوساتىلدى.

پالاتا وتىرىسى سوڭىندا سەناتورلار پرەمەر-ءمينيستردىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى. دەپۋتات اقمارال ءالنازاروۆا جاستاردىڭ دەنساۋلىعىنا قا­تىستى ماسەلە كوتەرسە، سەناتور التىنبەك نۇح ۇلى «ناۋرىز مەيرامىن» اتاپ ءوتۋدى يدەولوگيالىق تۇرعىدان تولىقتىرۋ جونىندە ۇسىنىسىن جەتكىزدى. دەپۋتات نۇرتورە ءجۇسىپ ۇكىمەت نازارىن كىتاپحانا جانە ارحيۆ ءىسى سالاسىنا قولداۋ كورسەتۋ قاجەتتىگىنە اۋداردى. سەناتور دۇيسەنعازى مۋسين ارا جانە مارال شارۋاشىلىقتارىن دامىتۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى ءسوز ەتتى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلگە كەرەك ەكى كىتاپ

رۋحانيات • بۇگىن، 08:52

«عارىشقا اپارار جول»

رۋحانيات • بۇگىن، 08:50

العاشقى عارىش ايلاعى

وقيعا • بۇگىن، 08:48

تاريحي جەرلەردىڭ تاعىلىمى بولەك

رۋحانيات • بۇگىن، 08:30

شيرەك فينالدا ءسۇرىندى

تەننيس • بۇگىن، 08:11

ەل-كلاسيكودا جەڭىسكە جەتتى

فۋتبول • بۇگىن، 08:06

رۋحى بيىك ەل ەشقاشان جەڭىلمەيدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:05

يزرايلدەن باسىم ءتۇستى

سپورت • بۇگىن، 08:04

عىلىمنىڭ جاڭا بەلەسى

عىلىم • بۇگىن، 08:01

ۇلتتىق ۇردىستەر ۇزىلمەيدى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار