ەكولوگيا • 02 ناۋرىز، 2021

قورشاعان ورتا قامى قوعامعا ورتاق

44 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدە وسى جىلدىڭ 1 شىل­دەسىنەن باستاپ جاڭا ەكولوگيالىق كودەكس قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. ماماندار بۇل كودەكس كورشاعان ورتانىڭ جاي-كۇيىن جاقسارتۋ باعىتىنداعى باستامالارعا ۇلكەن سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدى.

سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدى الەم­­دەگى ەكولوگيالىق ساياساتتى جۇيەلى جۇرگىزەتىن مەملەكەتتەر قاتارىنا قوسۋ تالابى قوعامنىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت تو­قاەۆ تابيعاتتى قورعاۋدى مەم­لە­كەتتەگى ەڭ ماڭىزدى ىستەر قا­تا­رىنا جاتقىزىپ، ەلىمىزدە ەكو­بەلسەندىلەر قىزمەتى قارقىن الا ءتۇستى.

ارينە، قورشاعان ورتانى قور­عاۋ قاي ءوڭىر ءۇشىن دە ماڭىزدى. ونىڭ مىسالىن الىستان ىزدەۋدىڭ كەرەگى جوق. اسىرەسە ايدىنى كەپكەن ارال، وعان ىلەسە تارتىلىپ كەتكەن جۇزدەگەن كول، جىل سايىن ارناسى تومەندەپ كەلە جاتقان سىرداريا سىربويىلىقتار ءۇشىن تابيعاتتىڭ قۇنى مەن قادىرىن سەزدىرىپ تۇرعانداي.

قىزىلوردا وبلىسى بويىن­شا ەكولوگيا دەپارتامەنتى ما­مان­دارىنىڭ مالىمەتىنشە، وت­كەن جىلى قورشاعان ورتانى قور­عاۋ سالاسىندا 41 سۋبەكتىگە با­قى­لاۋ جاسالعان. ونىڭ 18-ءى پرو­فيلاكتيكالىق شارا بولسا، 23 مارتە جوسپاردان تىس تەك­سەرۋ جۇرگىزىلدى. باقىلاۋ قورى­تىن­دىسىندا ەكولوگيالىق زاڭناما تالاپتارىن بۇزۋدىڭ 96 فاكتىسى انىقتالىپ، كەمشىلىكتەردى جويۋ ءۇشىن ءتيىستى نۇسقاما بەرىلدى.

ەكولوگيالىق كودەكس تالاپتارىن ورەسكەل بۇزا وتىرىپ شا­رۋاشىلىق قىزمەتىن جۇزەگە اسىر­عان زاڭدى تۇلعالارعا قا­تىستى سوتقا تالاپ-ارىزدار جول­دانىپ، سوت شەشىمى نەگىزىندە كەم­شى­لىك­تەردى جويعانشا 4 نىساننىڭ قىز­مەتى ۋاقىتشا توقتاتىلدى.

مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق با­­قىلاۋ بارىسىندا قورشاعان ور­تاعا كەلتىرىلگەن زالالدى ءوندىرۋ ءۇشىن تابيعات پايدالانۋشىلار­عا 753،6 ملن تەڭگە كولەمىندە 22 نۇسقاما بەرىلىپ، 21 نۇسقاما بو­يىنشا 181،2 ملن تەڭگە مەملەكەت پايداسىنا ءوندىرىلدى. ەكولوگياعا كەلتىرگەن زالالى 572،4 ملن تەڭگە دەپ باعالانىپ وتىرعان تاعى ءبىر كاسىپورىننىڭ ءىسى سوتتا قارالىپ جاتىر.

وبلىس كولەمىندە «زاڭسىز كا­­رەرلەردى انىقتاۋ، زەرتتەۋ، مو­ني­تورينگ جۇمىستارىن جۇرگى­زۋ، ءتيىستى شارالاردى قابىلداۋ ءۇشىن قۇقىق قورعاۋ جانە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بىرلەس­كەن ءىس-قيمىلدارى» باعدار جولى قابىلدانعان. وسىنىڭ اياسىندا دەپارتامەنت جەر قويناۋىن زاڭسىز پايدالانۋدىڭ جولىن كەسۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارۋدا.

وسى باعىتتا بىلتىر ايماق­تا كەڭ تارالعان پايدالى قاز­با­لاردى ءوز بەتىنشە زاڭسىز ءون­دىرۋ دەرەكتەرىن انىقتاۋ ءۇشىن جۇر­گىزىلگەن رەيدتىك ءىس-شارالاردا 10 زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالىپ، اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 139-بابىنا ساي­كەس اكىمشىلىك ءىس قوزعالدى. كەڭ تارالعان پايدالى قازبالاردى زاڭسىز ءوندىرۋ كەزىندە پايدا بول­عان ورىنداردى تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيالىق ءىس-شارالار ارقىلى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.

ءوڭىر ءۇشىن وزەكتى ءبىر ماسەلە – قاتتى قالدىقتاردىڭ سۇرىپتالىپ، وڭدەلۋى. ەلىمىزدىڭ «جاسىل ەكو­­نو­ميكاعا كوشۋ جونىندەگى» تۇجى­رىمداماسىنا سايكەس 2030 جىلعا قاراي بۇل باعىتتاعى ءىس 40 پايىزعا دەيىن جەتۋى كەرەك.

– وبلىستا مۇنىمەن تۇراق­تى تۇردە 3 كاسىپورىن اينالىسىپ وتىر. «يبرايحان ي ك لتد» جشس قالا ىرگەسىندەگى قوقىس پولي­گونىندا جيناقتالعان شىنى، پلاس­تيك، ماتا، قۇرىلىس، تاماق قال­دىقتارىن سۇرىپتاۋمەن اينالىسادى. ال Smart Rubber سەرىك­تەستىگى اۆتوكولىكتەردىڭ جارامسىز دوڭگەلەكتەرىن قايتا وڭدەپ، تامشىلاتىپ سۋارۋعا ار­نال­عان تۇتىكتەر وندىرۋدە. قۇرامىندا سى­ناپ بار جارامسىز شامداردى زالالسىزداندىرۋدى «ەكو-ن سەرۆيس» جشس قولعا الدى، – دەي­دى دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ مىن­دەتىن اتقارۋشى نۇرجان ومىر­سەرىك ۇلى.

ەكولوگتەر پايدالى قازبالار­دى زاڭسىز وندىرۋشىلەرمەن، قور­شاعان ورتا زاڭدىلىعىن بۇز­عاندارمەن كۇرەستە ەلەكتروندى قور­عاۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ايتادى. بىلتىر گەوپورتال جۇيەسى بويىنشا اۋەدەن جاسالعان مونيتورينگ ارقىلى قىزىلوردا قالاسىنىڭ ماڭايىنداعى راديۋ­سى 50 شاقىرىمدىق اۋماقتان رۇقساتسىز قوقىس توگىلگەن 136 ورىن انىقتالىپ، ونىڭ 131-ءى جو­يىلدى.

وبلىستا 145 پوليگونعا جەر ۋچاسكەسى بەلگىلەنىپ بەرىلگەنىمەن، ونىڭ جەتەۋى عانا تالاپقا ساي بولىپ وتىر.

بىلتىر ەكولوگيا، گەولو­گيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيس­ترلىگى مەن وبلىس اكىمدىگى بىرلەسە وتىرىپ، ايماقتىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەلەرىن كەشەندى شەشۋ جو­نىندەگى جول كارتاسىن بەكىتكەن ەدى. وندا تۇراقتى كوزدەردەن ات­موسفەراعا لاستاۋشى زاتتار ەميس­سياسىن قىسقارتۋ، جىلجىمالى كوزدەردەن اتموسفەرالىق اۋاعا لاستاعىش زاتتاردىڭ شى­عا­رىندىلارىن ازايتۋ، سۋ رەسۋرس­تارىن رەتتەۋ، «جاسىل بەل­دەۋدى» دامىتۋ، كوگالداندىرۋ جا­نە كوركەيتۋ، قورشاعان ورتا جاي-كۇيىنە مونيتورينگ جاساۋ سەكىلدى ماڭىزدى ماسەلەلەر توپ­تاس­تىرىلعان. وتكەن جىلعا بەلگى­لەنگەن 6 شارانىڭ بەسەۋى، بيىلعى ءىس-شارالاردىڭ بىرەۋى تولىعىمەن ورىندالدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

«قىزىل» ايماقتا ءبىر عانا ءوڭىر قالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:52

كوگەرشىندەر كورمەسى

ايماقتار • بۇگىن، 09:44

مىندەتتى قارسىلاس اتاندى

بوكس • بۇگىن، 09:42

تاۋەلسىزدىك تاسپاسى تاراتىلادى

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى • بۇگىن، 09:40

قپل-ءدىڭ قىمبات فۋتبولشىلارى

فۋتبول • بۇگىن، 09:38

اردا ازاماتتىڭ ەسىمى ەل ەسىندە

قازاقستان • بۇگىن، 09:29

قوزىباەۆ كابينەتى اشىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 09:28

«قىزىل ايماقتان» قۇتىلا الماي تۇرمىز

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:23

ەلدى امان الىپ قالاتىن ەكپە عانا

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:21

ەپيداحۋال تۇراقتالىپ كەلەدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:19

سپورتتى سەرىك ەتكەن

سپورت • بۇگىن، 09:02

سورەسىندە – سان كىتاپ

ادەبيەت • بۇگىن، 09:00

جۇلدىزدى ساتتەر جىلناماسى

ەلباسى • بۇگىن، 08:55

نار نارىمبەتوۆ ەدى...

قازاقستان • كەشە

«وميكرون» شتامى وقشاۋلايدى

كوروناۆيرۋس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار