تاريح • 23 اقپان، 2021

ءاليحان بوكەيحاننىڭ عىلىمي مۇراسى جەتە زەرتتەۋدى قاجەت ەتەدى

16 رەت كورسەتىلدى

تاريحىمىزعا وشپەس ءىز قالدىرىپ، حالقىمىزدىڭ ايرىقشا قۇرمەتىنە بولەنگەن كورنەكتى تۇلعالاردىڭ ءبىرى – ءاليحان بوكەيحان. ول – قازاقستان مەن رەسەيدىڭ قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى، «الاش» ازاتتىق قوزعا­لى­سى­نىڭ جانە الاشوردا اۆتونوميالى ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى، عالىم، جۋرناليست جانە اۋدارماشى.

ءاليحان بوكەيحاننىڭ ەسى­مىن ماڭگى ەستە قالدىرۋ، تا­ري­­حي-مادەني مۇراسىن ساقتاۋ ماق­­ساتىندا قازاقستاننىڭ «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلت­­­تىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «الاش» مادە­نيەت جانە رۋحاني دامۋ ينس­تيتۋتىمەن  جانە «اۋىل شارۋا­شىلىعى ارداگەرلەرىنىڭ كەڭە­سى» قوعامدىق بىرلەستىگىمەن بىر­لە­سە وتىرىپ، بىرقاتار ءىس-شارانى جۇ­زەگە اسىرۋدا.

اتاپ ايتقاندا، ءا.بوكەيحاننىڭ 155 جىلدىق مەرەيتويى قارسا­ڭىندا بۋ­را­باي كۋرورتتىق ايما­عىندا ورنا­لاس­قان قازاقستانداعى جالعىز ورمان شارۋاشىلىعى جانە اگروورمان شارۋا­شىلىعى عى­­لىمي-زەرتتەۋ ينس­تيتۋتىنا ال­­عاشقى ۇلتتىق عالىم-ور­مان­شى­نىڭ ەسىمى بەرىلدى.

بۇگىنگى تاڭدا بۇرىنعى يمپەرا­تور­لىق ورمان ينستيتۋتىنىڭ باس وقۋ كور­پۋسىنىڭ – بۇگىنگى سانكت-پە­تەر­بۋرگ مەملەكەتتىك ورمان تەح­ني­كالىق ۋني­ۆەرسيتەتى عيما­راتى­نىڭ قابىر­عا­سىنا ونىڭ ۇزدىك تۇلەكتەرىنىڭ ءبىرى – ءاليحان بوكەي­حانعا ارنالعان مەمو­ريالدىق تاق­تا ورناتۋ ماسەلەسى قولعا الىندى.

اتالعان جوعارى وقۋ ور­نى­نىڭ باي كىتاپ­حاناسىنا ءاليحان بوكەيحاننىڭ 15 تومدىق شىعار­مالار جيناعى سىيعا تارتىلدى. ول «الەۋمەتتىك ماڭىزدى ادەبيەت» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جارىق كورگەن.

سونىمەن قاتار ءاليحان بو­كەي­حان­نىڭ تاريحي-مادەني مۇ­را­سىن ساقتاۋدا اۋقىمدى ىستەر ات­قا­رىلعانىمەن، ونىڭ عى­لىمي مۇ­راسىن زەرتتەۋ ماسەلەسى، قا­زىرگى جەتەكشى اۋىل شارۋاشىلىعى عا­لىمدارىنىڭ پىكىرىنشە، جەتە ەس­كە­رىلمەي وتىر. ويتكەنى كورنەكتى قاي­­­رات­­كەردىڭ قازاقتاردىڭ ەگىن جانە مال شارۋاشىلىعى بويىنشا، ونىڭ ىشىن­دە قوي شارۋاشىلىعى مەن جىل­قى شارۋاشىلىعى تۋرالى ستاتيست-عا­لىم­دار ف.ششەربينا (1897-1901 جج.) مەن س.شۆەتسوۆتىڭ (1902-1903 جج.) باس­شىلىعىمەن بىرقاتار عىلىمي ەكس­­­پە­­ديتسيا قۇرامىندا جۇرگىزگەن ىر­گەلى زەرتتەۋلەرى بار. سونداي-اق 1926 جى­لى قازاق اسسر-ءىنىڭ اداي اۋدانىن (قازىرگى اتىراۋ، ماڭعىستاۋ، باتىس قا­زاق­ستان جانە اقتوبە وبلىستارى) زەرت­تەگەن كسرو عىلىم اكادەميا­سى­نىڭ انتروپولوگيالىق ەكسپەديتسياسىنا قاتىسقان.

ءاليحان بوكەيحاننىڭ كەيىنگى ۇر­پاق­قا قالدىرعان باي مۇراسى، اسى­رەسە ىر­گەلى زەرتتەۋلەرى قازاق­ستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ زياتكەرلىك مەنشىگىن قۇراي­تى­نى ءسوزسىز. سون­دىقتان ونىڭ عىلىمي ەڭبەك­تەرىن جان-جاقتى تالداۋ ەگەمەن ەلى­مىز­دىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دا­مىتۋ ىسىندە پايداسى ءتيۋى ابدەن مۇمكىن.

ءوزىنىڭ بۇكىل سانالى ءومىرىن حال­قى­­مىزدىڭ بوستاندىعى، قازاق ۇلت­تىق مەملەكەتىنىڭ قايتا وركەندەۋى مەن­ تاۋەل­سىزدىگى ءۇشىن كۇرەسكە ار­نا­عان­ ءالي­­حان بو­كەي­حاننىڭ باي مۇ­را­سىن ەل يگى­لىگىنە، وسكەلەڭ ۇرپاققا پاتريوت­تىق تار­بيە بەرۋ ىسىندە بارىنشا پاي­دالانا بىل­گەنى­مىز ءجون.

 

مايكەن ازەنوۆ،

اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى                          

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار