قازاقستان • 18 اقپان، 2021

سوت جۇيەسىن ۇلكەن وزگەرىس كۇتىپ تۇر

8 رەت كورسەتىلدى

ءماجىلىس سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن جالپى وتىرىس ءوتتى. وندا دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنگەن سوت جۇيەلەرى مەن سۋديالاردىڭ مارتەبەسىنە قاتىستى بىرقاتار زاڭ جوباسى ماقۇلداندى.

اتاپ ايتقاندا، سوت جۇيەسى مەن سۋديا­لاردىڭ مارتەبەسىنە قاتىستى كونستي­تۋ­تسيالىق زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىندا جوعارعى سوتتاعى اكىمشىلىك ىستەر جونىندەگى سوت القاسىن قۇرۋ جانە قازىرگى مامانداندىرىلعان سوت القاسىن تاراتۋ قاراستىرىلعان.

«زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەر ەكى بلوكتان تۇرادى. ءبىرىنشىسى، جوعارعى سوتتا اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت القاسىن قۇرۋ ۇسىنىلادى. قازىرگى مامانداندىرىلعان سوت القاسى تاراتىلادى. وبلىستىق سوتتاردا دا ءتيىستى سوت القالارى قۇرىلادى. بۇل ش­ارا سوت جۇيەسىنە وڭىرلەردە ىستەردىڭ بولى­نۋى­نە بايلانىستى ۇنەمى وزگەرىپ وتىراتىن جاعدايعا جەدەل دەن قويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

زاڭ جوباسىندا مەملەكەت باسشىسى تاعايىنداۋعا ۇسىناتىن جوعارعى سوت توراعاسى جانە جوعارعى سوت سۋديالارى لاۋازىمىنا كانديداتتارعا قويىلاتىن تالاپتارعا قاتىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. اتالعان تۇزەتۋلەر ەلدىڭ جوعارعى سوت ورگانىنا قۇقىقتىڭ مامانداندىرىلعان سالالارىندا، مىسالى، سالىق قۇقىعىندا نەمەسە جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىندا كوپ تاجىريبەسى بار زاڭگەرلەردى تارتۋعا باعىتتالعان.

بۇل نەعۇرلىم داۋلى ىستەر بويىنشا سوت تورەلىگىنىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى جانە بۇكىل سوت جۇيەسىنە وڭ اسەرىن تيگىزەدى. اتالعان تۇزەتۋلەر مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان كانديداتتارعا عانا قاتىستى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. ولار باسقا سۋديالارعا قاتىستى بولمايدى»، دەدى زاڭ جوباسى تۋرالى بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى قانات مۋسين.

بۇل تۇزەتۋ اكىمشىلىك ادىلەت ەنگىزۋدىڭ باستاپقى كەزەڭىندە جۇكتەمەنى تەڭ بولۋگە، سونداي-اق دەليكتەر (ازاماتتىڭ قۇقىن بۇزۋ) مەن قوعامدىق داۋلاردى قاراۋ بويىنشا سوت پراكتيكاسىنىڭ اراجىگىن اجىراتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

وڭىرلەردە ىستەردى بولۋگە بايلانىستى ۇنەمى وزگەرىپ وتىراتىن جاعدايعا ۋاقتىلى دەن قويۋ ماقساتىندا وبلىستىق سوتتاردىڭ سوت القالارى جوعارعى سوت توراعاسىنىڭ ۇسىنۋى بويىنشا جوعارعى سوتتىڭ جالپى وتىرىسىنىڭ شەشىمىمەن قۇرىلادى جانە تاراتىلادى.

زاڭ جوباسى جوعارعى سوت توراعاسى جا­نە جوعارعى سوت سۋدياسى لاۋازىمىنا ۇمىتكەرلەرگە قويىلاتىن تالاپتارعا قا­تىستى وزگەرىستەر ەنگىزەدى، ولاردى مەم­لەكەت باسشىسى ۇسىنادى.

كورسەتىلگەن سۋديا لاۋازىمدارىنا سايلاۋ ءۇشىن پرەزيدەنت ۇسىنعان ادامداردىڭ نەگىزىنەن جەتكىلىكتى تاجىريبەسى بار ماماندار بولىپ تابىلاتىندىعىن ەسكەرە وتىرىپ، زاڭ جوباسىندا ولاردىڭ بىلىكتىلىك ەمتيحانىنان ءوتۋى تۋرالى قولدانىستاعى ەرەجەنى الىپ تاستاۋ جانە زاڭ ماماندىعى بويىنشا كەمىندە جيىرما جىل جۇمىس ءوتىلىنىڭ بولۋى تۋرالى تالاپتىڭ كۇشىن جويۋ ۇسىنىلادى.

سونىمەن قاتار وتىرىستا دەپۋتاتتار سوت جۇيەسىن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. قۇجاتقا قاتىستى بايانداما جاساعان دەپۋتات قانات ءمۋسيننىڭ ايتۋىنشا، اتالعان زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ينۆەستورلار قاتىساتىن داۋلاردى قاراۋ ساتىلىعىن قايتا قاراستىرۋ.  وسىعان بايلانىستى، زاڭ جوباسىندا ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسكە، اكىمشىلىك راسىمدىك-پروتسەستىك كودەكسكە جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدىك-پروتسەستىك زاڭناماسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تو­لىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا تۇزە­تۋ­لەر ەنگىزىلمەك.

«بىركەلكى جۇكتەمەنى ءبولۋ جانە بىر­ىڭعاي پراكتيكانى ازىرلەۋ ماقساتىندا اتال­عان ەكى كودەكسكە ينۆەستور قاتىسقان داۋ­لاردىڭ ينستانتسيالارىن قايتا قاراس­تىرۋ بويىنشا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلگەن. اتاپ ايتساق، ينۆەستورلار قاتىسا­تىن داۋ­لاردى قاراۋ نۇر-سۇلتان قالاسى­نىڭ ماماندىرىلعان اۋدانارالىق ەكونو­ميكالىق سوتىنا بەرىلەدى.

اتالعان سوت ينۆەستيتسيالىق داۋلار بويىنشا ازاماتتىق ىستەردى، سونداي-اق ينۆەستوردىڭ ينۆەستيتسيالىق قىزمەتىنە بايلانىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينۆەستورلارعا قوياتىن تالاپتارىن قا­راي­دى.

بۇل داۋلاردىڭ قاتىسۋشىلارى مىنالار. ءبىرىنشى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالار (ولاردىڭ فيليالدارى، وكىلدىكتەرى). ەكىن­شى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنا­ماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن شەتەل­دىكتىڭ قاتىسۋىمەن قۇرىلعان، داۋىس بەرە­تىن اكتسيالارىنىڭ (جارعىلىق كاپي­تال­عا قاتىسۋ ۇلەسى) ەلۋ جانە ودان كوپ پا­يى­زى شەتەلدىك ينۆەستورعا تيەسىلى زاڭدى تۇل­عالار. ءۇشىنشى، ينۆەستيتسيالاردى جۇزە­گە اسىرۋعا مەملەكەتپەن جاسالعان كەلىسىم­شارتى بار ينۆەستورلار.

زاڭ جوباسىندا مامانداندىرىلعان سوتتاردىڭ، تولىققاندى ءۇش ساتىلى سوت قورعاۋ جۇيەسىنىڭ ساقتالۋىن جانە جوعار­عى سوتتىڭ كاسساتسيالىق ءىس جۇرگىزۋدى جۇزە­گە اسى­رۋىن ەسكەرە وتىرىپ، ينۆەستور­لار قاتىس­قان داۋلاردىڭ ناقتى ساتىلىلىعىن ايقىن­داۋ ۇسىنىلادى. ينۆەستورلار قاتىس­قان داۋلاردى قاراۋدىڭ ۇسىنىلعان ءتاسى­لىن ەسكەرە وتىرىپ، زاڭ جوباسىن قا­بىل­­داۋ ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق كلي­ماتىنا وڭ اسەر ەتەتىنى بەلگىلى. سونى­مەن قاتار وسى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باس­تاپ جاڭا اكىمشىلىك سوتتاردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە بايلانىستى اكىمشىلىك راسىم­دىك-پروتسەستىك كودەكسكە ناقتىلاۋشى سيپات­تاعى تۇزە­تۋلەر ەنگىزىلەدى»، دەدى قانات مۋسين.

جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار «اكىم­-
شىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكسكە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. اتالعان زاڭ جوباسى دەپۋتاتتاردىڭ باس­تاماسى بويىنشا ازىرلەنگەن.

«اكىمشىلىك سوت تورەلىگىن ەنگىزۋ اياسىندا ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەر سوت جۇيەسىنە جۇكتەمەنى بىركەلكى بولۋگە، دەليكتەر مەن قوعامدىق داۋلاردى قاراۋداعى سوت تاجى­ريبەسىنىڭ اراجىگىن اجىراتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق ادامنىڭ، ازاماتتىڭ قۇ­قىق­تارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ­دى كوزدەيتىن، سوتتا قورعالۋعا كونستيتۋ­تسيا­لىق قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە ىق­­پال ەتەدى. زاڭ جوباسىن ىسكە اسىرۋ مەم­لە­كەتتىك كىرىستەردى قىسقارتۋدى نەمەسە بيۋد­جەتتەن مەملەكەتتىك شىعىستاردى ۇل­عاي­تۋدى تالاپ ەتپەيدى»، دەدى اتالعان قۇجات جو­نىندە بايانداما جاساعان دەپۋتات ق.مۋسين.

وتىرىس بارىسىندا ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين ماقۇلدانعان بىرنەشە زاڭ جوباسى سوت جۇيەسىن جاڭعىر­تۋدىڭ جالعاسى ەكەنىن العا تارتتى.

«جاقىندا عانا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ  سوت جۇمىسىنىڭ اشىق، ءادىل جانە زامان تالابىنا ساي بولۋىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. سوندىقتان، بۇگىنگى قۇجاتتاردا وسى تالاپتاردى زاڭ جاعىنان قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان ماڭىزدى نورمالار قا­بىل­داندى. ەندى وسى نورمالار سوت سالاسىنا بىلىكتى، كاسىبي، تاجىريبەلى، جاڭا مامانداردى تارتۋعا، سوت پروتسەسىنە جوعارى تەحنو­لوگيالىق مۇمكىندىكتەردى ەنگىزۋگە جول  اشاتىن  بولادى»، دەدى.

سونداي-اق پالاتا توراعاسى سوت جۇيە­سىندەگى رەفورمالاردى زاڭ جاعىنان قام­تاماسىز ەتۋ جۇمىستارى ودان ءارى جالعاس­تى­رىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.

وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار تۋريس­تىك قىزمەت ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ  جو­باسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداپ، ديپ­لو­ماتيالىق قىزمەت تۋرالى زاڭ جوباسىنا سەنات ەنگىزگەن وزگەرىستەرمەن كەلىستى.

وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

تاميلانىڭ تارتۋى

ونەر • كەشە

مۋتاتسيالانعان ۆيرۋس

مەديتسينا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار