قوعام • 16 اقپان, 2021

جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى جەتىلدىرۋ – ۋاقىت تالابى

252 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

دەموكراتيالىق قوعامدى دامىتۋدىڭ العىشارتتارىنىڭ ءبىرى – جەرگىلىكتى ءوزىن- ءوزى باسقارۋ ماسەلەسىن جەتىلدىرۋ – ەلىمىزدىڭ تاريحىندا كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي كەلە جاتقان ماڭىزدى ماسەلە. ونى ىسكە اسىرۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى – جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرگە ىسكەرلىگى مەن بىلىكتىلىگى كەلىسكەن ادامداردى سايلاۋ.

جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى جەتىلدىرۋ – ۋاقىت تالابى

ۇزاق جىلدار بويى اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمى بولاتىن ادامدى وبلىس اكىمىنىڭ كەلىسىمىمەن اۋدان اكىمى تاعايىنداپ كەلدى. بىراق بۇل ۇدەرىس تيىمدىلىك بەرمەدى. ويتكەنى ءوزىن تاعايىنداعان اۋدان اكىمىنە جالتاقتاعان اۋىل اكىمىنىڭ كوبى تۇرعىندارمەن ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەي المادى. ونىڭ ۇستىنە, جاسىراتىنى جوق, كوپتەگەن اۋدان اكىمى اۋىل اكىمى ەتىپ, ايتقانىنان شىقپايتىن ء«وز ادامدارىن» تاعايىندايتىن بولدى. ال مۇنداي ادامداردىڭ كوبى جەرگىلىك­تى جەردە جۇمىس جۇرگىزىپ جارىت­پا­دى. سوندىقتان اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدەرىن حالىقتىڭ ءوزى سايلاۋ كەرەكتىگى تۋرالى ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعى كۇننەن-كۇنگە ارتا بەردى.

جالپى, اۋىل اكىمدەرىنىڭ ساي­لاۋىن وتكىزۋ مىندەتى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا العا قويىلعان بولاتىن. سوعان وراي ەل پرەزيدەنتىنىڭ 2013 جىلعى 24 ساۋىردەگى جارلىعىنا سايكەس, سول جىلعى تامىزدىڭ 5-ءى مەن 9-ى ارالىعىندا رەسپۋبليكانىڭ 14 وبلىسىندا بارلىعى 2 457 اۋداندىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ, اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ, اۋىلدىق وكرۋگتىڭ قۇرامىنا كىرمەيتىن كەنتتەر مەن اۋىلداردىڭ اكىمدەرىن سايلاۋ ءوتتى. ال ولاردى سايلاۋ وكىلەت­تىگى ءماسليحات دەپۋتاتتارىنا بەرىل­دى. وسىلايشا اكىمدەر سايلاۋى تۋرا ەمەس, جاناما سايلاۋ قۇقىعى نەگىزىندە وتكىزىلدى.

بىراق اۋىلدىق وكرۋگ اكىمىن تۇرعىن­داردىڭ تىكەلەي سايلاۋى كەرەكتىگى تۋرالى ماسەلە ۇنەمى تۋىنداپ تۇردى. سول پىكىر ەسكەرىلىپ, ەلىمىزدىڭ ءبىراز جەرلەرىندە ەكسپەريمەنت رەتىندە اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىن تۋرا سايلاۋ ماسەلەسى قولعا الىندى. سونىڭ ىشىندە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ايىرتاۋ اۋدانىنىڭ ۆولودار اۋىلدىق وكرۋگى اكىمى سايلاندى. بۇل 11 مىڭنان ارتىق تۇرعىنى بار, اۋدان ورتالىعى ساۋمالكول اۋىلىندا ورنالاسقان وكرۋگ بولاتىن.

اكىم سايلاۋ ءۇشىن ۇمىتكەرلەردىڭ ۇگىتتىك باسپا ماتەريالدارىن باق-قا, ارنايى ورىندارعا ورنالاستىرۋ, تاڭداۋشىلارمەن كەزدەسۋ ءۇشىن ءۇي-جاي ۇسىنۋ شىعىندارىن اۋدان اكىمدەرى انىقتادى. بىراق مۇنىڭ اۋداندىق بيۋدجەتتەرگە ارتىق شىعىن جۇكتەگەننەن باسقا تيىمدىلىگى جوق ەكەندىگى كورىندى. سايلانعان اكىم دە ۇزاق جۇمىس ىستەمەي, باسقا قىزمەتكە اۋىسىپ كەتتى.

سودان اكىمدى تاڭداۋشىلار سايلاسىن دەگەن ءتارتىپ شىقتى. ءسويتىپ, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭعا 2017 جىلعى 11 شىلدەدە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلارعا سايكەس, سول جىلدىڭ 4-24 تامىزى ارالىعىندا  اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار, اۋىلدىق وكرۋگتەر, اۋىلدىق وكرۋگتىڭ قۇرامىنا كىرمەي­تىن كەنتتەر مەن اۋىلدار اكىمدەرى ساي­لاندى. ولاردىڭ جالپى سانى 2440 ەكەن. اكىمدەردىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى 4 جىل بولىپ بەلگىلەندى. اۋىل اكىم­دەرىن سايلاۋدى ۇيىمداستىراتىن ورگان وبلىستىق, اۋداندىق (قالالىق) سايلاۋ كوميسسيالارى بولدى. ءبىر ورىنعا ۇسىنىلعان ۇمىتكەرلەر ورتا ەسەپپەن 2,8 ادامنان كەلدى. ال سايلايتىن تاڭداۋشىلاردىڭ ءتىزىمىن ءماسليحات حاتشىلارىنىڭ ۇسىنۋى بويىنشا اۋداندىق سايلاۋ كوميسسيالارى جاسادى.

سول جولى سايلانعانداردىڭ ءبىرى – سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ەسىل اۋدانى زاگرادوۆ اۋىلدىق وكرۋگى­نىڭ اكىمى بەرىك تولەگەنوۆ. ونىڭ ال­عاشقى ماماندىعى تەحنيك-مەحانيك بول­عانىمەن, جوعارى ءبىلىمدى رەسەيدىڭ قورعان قالاسىنداعى ۋنيۆەرسيتەتىنەن پسيحولوگ ماماندىعى بويىنشا الىپتى. 53 جاستاعى ازامات اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمى بولىپ 2008 جىلدان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. پسيحولوگ ءبىلىمىنىڭ ادامدارمەن ورتاق ءتىل تابىسۋىنا جاردەمى تيەدى ەكەن. ون ءۇش جىلعا اياق باسقان قىزمەتىندە تۇرعىنداردىڭ قۇرمەتىنە بولەنىپ, اۋدانداعى بەدەلدى اكىمدەردىڭ ءبىرى سانالادى. اۋىلدىق وكرۋگكە زاگرادوۆكا اۋىلىنان باسقا, تونكوشۋروۆكا, گورنوە, جامبىل ەلدى مەكەندەرى قارايدى. تۇرعىندار سانى 1200-ءدىڭ توڭىرەگىندە, ۇلتتىق قۇرامىنا قاراساق, ورىس پەن ۋكراين باسىم.

ءبىز بەرىك تىلەگەن ۇلىنان سايلانعان اكىم مەن تاعايىندالعان اكىمنىڭ ايىرماشىلىعى قانداي ەكەنىن سۇرادىق. «ارينە سايلانعان اكىمنىڭ ارتىقشىلىعى كوپ. جوعارى جاققا الاڭداماي, جۇرتپەن جۇمىس ىستەيسىڭ. سايلانعان اۋىلدىق وكرۋگىمىزدىڭ بەلسەندىلەرىمەن اقىلداسىپ, بيۋدجەتتى قالاي ءبولۋدى, قانداي ماسەلەلەردى الدىمەن كوتەرۋدى ءوزىمىز شەشەمىز. وسىنداي جۇمىستا كوپشىلىكتىڭ وزىڭە دەگەن سەنىمىن سەزىنەسىڭ. سوندىقتان دا جۇمىسقا دەگەن ىنتاڭ دا ارتادى. ال تاعايىندالعان كەزدە ءبارىن اۋداندىق اكىمدىكپەن اقىلداسىپ وتىرۋىڭ كەرەك. الايدا ونداعىلار جەرگىلىكتى ماسەلەنى جەتە بىلە بەرمەيدى. سوندىقتان ءبارى ءجۇردىم-باردىم قارالىپ, ەشنارسەنى تۇپكىلىكتى شەشە المايتىن ەدىم», دەيدى ول.

ارينە ادامداردىڭ سەنىمىنەن جوعارى ەشتەڭە جوق. اكىمدەردىڭ حالىققا جا­قىن بولۋى دا وسى سەنىمگە تىكەلەي باي­لانىستى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بىل­تىرعى جولداۋىنا سايكەس بيىل اۋىل اكىم­دەرىنىڭ سايلاۋى وتكىزىلەتىنىنەن حاباردار جۇرتشىلىق الداعى ۋاقىتتا بولاتىن ساياسي وزگەرىستەرگە ۇلكەن ۇمىتپەن قاراپ وتىر.

 سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە