«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كاسپي تەڭىزىندە قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنداعى جاڭا نورمالارعا سايكەس قازاقستاننىڭ كاسپيدەگى تەڭىز بەلدەۋىنىڭ ەنى 15 ءميلدى قۇرايدى. ال قازاقستاندىق بالىقشىلارعا بالىق اۋلاۋ ءۇشىن ىشكى جانە اۋماقتىق سۋلارعا تاۋلىكتىڭ كەز كەلگەن ۋاقىتىندا شىعۋعا مۇمكىندىك تۋادى.
وسى قۇجات جونىندە سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى بايانداما جاساپ: «اقتاۋ كونۆەنتسياسى – جيىرما جىلدان استام ۋاقىت العان ۇزاق ءارى اسا كۇردەلى كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەسى. ول تەڭىز جاعالاۋىنداعى مەملەكەتتەردىڭ ۇيلەستىرىلگەن حالىقارالىق قارىم-قاتىناسىنىڭ جاڭا نەگىزىن قالاپ, زاماناۋي تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن كاسپيدىڭ جاڭا قۇقىقتىق رەجىمىن جاسايدى. كاسپي جاعالاۋى مەملەكەتتەرى اكۆاتوريانى ءارتۇرلى رەجىمدەگى اۋماقتارعا – ىشكى سۋلارعا, ەنى 15 تەڭىز ءميلى بولاتىن اۋماقتىق سۋلارعا, ون ميلدىك بالىق اۋلاۋ جانە ورتاق تەڭىز كەڭىستىگىنە ءبولۋ تۋرالى كونسەنسۋسقا قول جەتكىزدى.
كەمە قاتىناسى, بيورەسۋرستاردى ورىندى قولدانۋ, سونداي-اق سۋاستى كابەلدەرى مەن قۇبىرلارىن تارتۋعا قاتىستى ورتاق سۋ كەڭىستىگىنىڭ ەركىندىگى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ بويىنشا ەگەمەندىك قۇقىقتارعا قاتىستى جاعالاۋ مەملەكەتتەرىنىڭ اراسىندا تەڭگەرىم ساقتالعان. بيولوگيالىق رەسۋرستاردى قولدانۋ جانە تەڭىز ورتاسىن قورعاۋعا قاتىستى ماسەلەلەر كەشەنى رەتتەلگەن», دەدى.
ءمينيستردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, كونۆەنتسيالىق ەرەجەلەردى زاڭ جوباسىنا يمپلەمەنتاتسيالاۋ شەڭبەرىندە اۋماقتىق سۋلاردىڭ ەنىن 12-دەن 15 تەڭىز ميلىنە دەيىن ۇلعايتۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق بەلگىلەنگەن اكۆاتوريادا تەڭىز عىلىمي زەرتتەۋلەرىن جانە سۋ بيولوگيالىق رەسۋرستارى كاسىپشىلىگىن جۇرگىزۋ ءتارتىبىن انىقتايتىن بالىق اۋلاۋ اۋماعىنىڭ توڭىرەگىندە «بالىق اۋلاۋ اۋماعىنىڭ رەجىمىن» ەنگىزۋ قاراستىرىلعان.
سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى ۇلتتىق زاڭنامانى كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنتسيانىڭ ەرەجەلەرىمەن سايكەستەندىرەدى. كونۆەنتسياعا كاسپي جاعالاۋىنداعى ەلدەر باسشىلارى 2018 جىلى 12 تامىزدا قول قويعانى بەلگىلى.
«كونۆەنتسيانىڭ نەگىزىندە ءتيىستى زاڭدارعا ەنى 15 تەڭىز ءميلىن قۇرايتىن اۋماقتىق سۋلار تۋرالى نورما ەنگىزىلەدى. ولاردىڭ سىرتقى شەگى مەملەكەتتىك شەكارا مارتەبەسىنە يە بولادى. اۋماقتىق سۋلارعا 10 ميلدىك بالىق اۋلاۋ ايماقتارى قوسىلادى. وندا ءار مەملەكەت بالىق اۋلاۋ بويىنشا ايرىقشا قۇقىقتارعا يە. قابىلدانعان زاڭ جوباسى مەملەكەتتىك شەكارانى بەرىك قورعاۋعا, مەملەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە كاسپيدە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق مۇددەسىن جۇزەگە اسىرۋعا قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىرادى. سونداي-اق زاڭنىڭ بىرقاتار نورماسى سۋ بيولوگيالىق رەسۋرستارىن ساقتاۋعا باعىتتالعان. جاڭا نورمالار ءبىزدىڭ ۇلتتىق مۇددەمىزگە ساي كەلەتىنى ءسوزسىز», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە عىلىم ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ» تۋرالى زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. قۇجاتقا ەنگىزىلەتىن جاڭا نورمالار عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋدىڭ جانە عىلىمي قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋدىڭ اشىقتىعىن كوزدەيدى.
قۇجاتتى سەنات دەپۋتاتى ەدىل مامىتبەكوۆ تانىستىرىپ: «پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ ءبىر توبى قولدانبالى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ تيىمدىلىگىن, عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن قولداۋ جانە كوممەرتسيالاندىرۋ تەتىكتەرىن ارتتىرۋ جونىندەگى بىرقاتار شارالاردى ۇسىناتىن وسى زاڭ جوباسىنا باستاماشىلىق جاسادى. زاڭ جوباسىندا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى, جوعارى وقۋ ورىندارى, يننوۆاتسيالىق قورلار, ينجەنەرلىك زەرتحانالار, تەحنوپاركتەر, كوممەرتسيالاندىرۋ كەڭسەلەرى جانە عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەتتى سۇيەمەلدەيتىن باسقا دا قۇرىلىمدار اراسىندا عىلىمي-يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ جەكەلەگەن ەلەمەنتتەرى اراسىندا ورىن العان دامۋ تەڭگەرىمسىزدىگى مەن ەكونوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ بولماۋىن جويۋ قاراستىرىلعان», دەدى.
دەپۋتاتتىڭ سوزىنە قاراعاندا, زاڭ جوباسىندا عىلىمنىڭ اكادەميالىق, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن سالالىق تارماقتارىن ءتيىستى ۇيلەستىرۋدى جولعا قويۋعا باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزىلگەن. بۇل قارجىلاندىرۋدان باستاپ, عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىن وندىرىسكە ەنگىزۋگە دەيىنگى پروتسەسكە تولىققاندى مونيتورينگ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ بىرىڭعاي بازاسىن قۇرۋ نورماسى كوزدەلەدى. بۇل رەتسەنزەنتتەردىڭ دەڭگەيىن, گرانتتىق جانە باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان جوبالاردى ساراپتامالىق باعالاۋ تۇرعىسىنان, عىلىمي جوبالاردىڭ دەڭگەيىمەن بارابار سايكەستىككە كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ پروتسەستەرى مەملەكەت تاراپىنان بيۋدجەتتىك قارجىلاندىرۋ سالاسىنا تارتىلعان. وسىلايشا, ەكى نەگىزگى بۋىندى – ءتيىمدى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ مەن عىلىمي ناتيجەلەردى كوممەرتسيالاندىرۋدى قولداۋ شارالارى كۇشەيتىلەدى. بۇل – قازاقستاننىڭ ناقتى ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ پروتسەستەرىن جانداندىرۋداعى ماڭىزدى قادام.
ارينە, عىلىمنىڭ بارلىق تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىن ءبىر زاڭ جوباسىندا قامتۋ مۇمكىن ەمەس. جەكە نورمالار ناقتى سيپاتقا يە. اتاپ ايتقاندا, ۇعىمدىق اپپارات ناقتىلاندى, عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋدا گرانتتىق قارجىلاندىرۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ جونىندەگى ۇكىمەتتىڭ وكىلەتتىلىگى كەڭەيتىلدى. عىلىم جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت سالاسىنداعى سالاارالىق ۇيلەستىرۋ بولىگىندە عىلىم جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ جەكەلەگەن فۋنكتسيالارى مەن مىندەتتەرى قايتا قارالدى. ۇكىمەت جانىنداعى جوعارى عىلىمي-تەحنيكالىق كوميسسيانىڭ, ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستەردىڭ مىندەتتەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى, مەملەكەتتىك ۇلتتىق عىلىمي-تەحنيكالىق ساراپتاما ورتالىعىنىڭ قۇزىرەتى كەڭەيتىلەدى», دەدى ە.مامىتبەكوۆ.
دەپۋتاتتاردىڭ پايىمداۋىنشا, زاڭ جوباسىن قابىلداۋ يننوۆاتسيالىق بەلسەندى كاسىپورىنداردىڭ ۇلەسىن ۇلعايتادى. قازىرگى تاڭدا 28411 كاسىپورىننىڭ نەبارى 3206-سى عانا يننوۆاتسيالىق-بەلسەندى كاسىپورىنعا جاتادى.
