سپورت • 02 اقپان، 2021

ءاربىر جەڭىس – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جەتىستىگى

252 رەت كورسەتىلدى

وتىز جىل ىشىندە قازاق ەلى كۇردەلى كەزەڭنىڭ ءتۇرلى سىن-وتكەلدەرىنەن ءوتتى. تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى ەكونوميكالىق جاعداي مىقتى بولماعانىمەن، مەملەكەتىمىز ەلىمىزدى تورتكۇل دۇنيەگە تانىتاتىن سپورتتىڭ دامۋى­نا، سپورتشىلارىمىزدىڭ ءدۇبىرلى جارىس­تاردا اتوي سالۋىنا بارىنشا قولداۋ كورسەتە ءبىلدى. ول بۇگىنگە دەيىن جالعاسىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە، قازاقستان ءوز الدىنا دەربەس مەملەكەت رەتىندە التى رەت (1996-2016 جىلدارى) جازعى وليمپياداعا قاتىسىپ، جالپى جيىنتىعى 64 مەدال، ونىڭ ىشىندە 15 التىن، 21 كۇمىس جانە 28 قولا مەدال جەڭىپ الدى. ەگەمەن ەل بولعاننان بەرى بوكس­شىلارىمىز ۆاسيلي جيروۆ، ەرماحان يبرايىموۆ، بەكزات ساتتارحانوۆ، سەرىك ساپيەۆ، دانيار ەلەۋسىنوۆ، جەڭىلاتلەت ولگا شيشيگينا، ۆەلوشاباندوز الەكساندر ۆينوكۋروۆ، سۋدا جۇزۋدەن دميتري بالاندين سىندى ساڭلاقتارىمىز وليمپيادا تاريحىنا التىن ارىپتەرمەن جازىلدى. جەڭىستىڭ بارلىعى  ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ جانە مەملەكەتتىڭ سپورتتى دامىتۋعا دەگەن سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا كەلىپ وتىر. بۇگىن ءبىز تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا وراي ۇلتتىق سپورتتى اسقاقتاتقان ساڭلاقتاردىڭ جەتىستىكتەرىن سپورتسۇيەر قاۋىمعا قايتا ۇسىنعاندى ءجون كوردىك.

 

1996 جىلى ەڭ باستى باسەكەنىڭ ءبىرى اتلانتا (اقش) جازعى وليمپياداسى ەدى. بۇل سايىسقا دەربەس ەل رەتىندە قاتىسقان قازاق ەلى 96 سپورتشىسىن ۇكىلەپ قوستى. قازاقتىڭ تۋىن تۇڭعىش رەت الىپ شىققان ەرماحان يبرايىموۆ (سۋرەتتە) ەل سەنىمىن اقتاپ، قولا جۇلدەمەن ورالدى. بوكسشى ۆاسيلي جيروۆ، گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ شەبەرى يۋري مەلنيچەنكو جانە بەسسايىسشى الەكساندر پارىگين وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. «بالقاش بارىسى» ۆاسيلي جيروۆ ۇزدىك بوكسشىعا بەرىلەتىن ۆەل باركەر كۋبوگىنا لايىق دەپ تانىلدى. دودا قورىتىندىسى بويىنشا 11 مەدال ەنشىلەگەن قازاقستاندىقتار 197 مەملەكەتتىڭ ىشىنەن بەيرەسمي جالپىكوماندالىق ەسەپتە 24-ورىننان كورىندى.

 1

اتلانتا-1996

اتى-ءجونى

سپورت ءتۇرى

مەدال

1

ۆاسيلي جيروۆ

بوكس

التىن

2

يۋري مەلنيچەنكو

گرەك-ريم كۇرەسى

التىن

3

الەكساندر پارىگين

قازىرگى بەسسايىس

التىن

4

سەرگەي بەلياەۆ

نىسانا كوزدەۋ

كۇمىس (ەكى دۇركىن)

5

بولات ءجۇمادىلوۆ

بوكس

كۇمىس

6

اناتولي حراپاتىي

اۋىر اتلەتيكا

كۇمىس

7

ەرماحان يبرايىموۆ

بوكس

قولا

8

بولات نيازىمبەتوۆ

بوكس

قولا

9

ماۋلەن مامىروۆ

ەركىن كۇرەس

قولا

10

ۆلاديمير ۆوحميانين

نىسانا كوزدەۋ

قولا

 

2000 جىلى سيدنەيدە وتكەن ءححVىى جازعى وليمپيا ويىندارىندا ەلىمىزدىڭ 130 سپورتشىسى سايىستىڭ 17 تۇرىنەن باق سىنادى. ناتيجەسىندە، 3 التىن، 4 كۇمىس مەدال جەڭىپ العان قازاقستان بەيرەسمي جالپىكوماندالىق ەسەپتە 22-ورىننان كورىندى.

1

كوك بايراقتى ۇستاپ شىققان ەرماحان يبرايىموۆ سيدنەي تورىندە كوك تۋىمىزدى كوككە كوتەرىپ، ءانۇرانىمىزدى شىرقاتسا، جەڭىلاتلەت ولگا شيشيگينا 100 مەتر قاشىقتىقتا جۇگىرۋدە الدىنا جان سالمادى.

جاسىل قۇرلىقتا 20 جاستاعى بەكزات ساتتارحانوۆ (سۋرەتتە) بوكستان قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. 1999 جىلى اقش-تىڭ حيۋستون قالاسىندا وتكەن ءدۇبىرلى دودادا ەل سپورتشىسى 57 كيلودا جولداما الماعاننان كەيىن قۇرامانىڭ باس باپكەرى تۇرسىنعالي ەدىلوۆ جاستار اراسىندا الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى بەكزات ساتتارحانوۆقا زور ءۇمىت ارتتى. باس باپكەر 1999 جىلى تاشكەنتتە وتكەن ازيا بىرىنشىلىگىنە 19 جاستاعى بەكزاتتى الىپ باردى. باسىندا بوكس ماماندارى جاس جىگىتتىڭ ۇلكەن سىنعا تۇسۋىنە قارسى بولعانىمەن، ت.ەدىلوۆ شەشىمىنەن اينىعان جوق. بەكزات تا سەنىمدى اقتاپ، فينالعا دەيىن جەتتى. اقتىق سىندا جەرلەسىمىز الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى تۋلكۋنباي تۋرگۋنوۆپەن تەرەزەسى تەڭ جۇدىرىقتاسقانىمەن، تورەشىلەر جەڭىستى وزبەك بوكسشىسىنا بەردى. جەڭىس جەرگىلىكتى بوكسشىنىڭ پايداسىنا شەشىلگەنىمەن، ەڭ باستىسى، ساتتارحانوۆ وليمپيادا جولداماسىنا يە بولدى. بەكزات سيدنەي تورىندە الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى رامازان پالياني، الەم چەمپيونى ريكاردو حۋارەس سەكىلدى مىقتىلاردى جولدان تايدىرىپ، وليمپيادا چەمپيونى اتاندى.

1

 

سيدنەي-2000

اتى-ءجونى

سپورت ءتۇرى

مەدال

1

بەكزات ساتتارحانوۆ

بوكس

التىن

2

ەرماحان يبرايىموۆ

بوكس

التىن

3

ولگا شيشيگينا

جەڭىل اتلەتيكا

التىن

4

بولات ءجۇمادىلوۆ

بوكس

كۇمىس

5

مۇحتارحان دىلدابەكوۆ

بوكس

كۇمىس

6

يسلام بايرامۋكوۆ

ەركىن كۇرەس

كۇمىس

7

الەكساندر ۆينوكۋروۆ

ۆەلوسپورت

كۇمىس

 

2004 جىلى افينا وليمپياداسىندا سپورتشىلارىمىز بۇرىنعى دودالارمەن سالىستىرعاندا تومەن ناتيجە كورسەتتى. جارىستىڭ سوڭعى كۇنى عانا باقتيار ارتاەۆ (سۋرەتتە) بوكستان چەمپيون بولماعاندا، قازاقستان ەلگە التىنسىز ورالار ەدى. ءبىر التىننىڭ ارقاسىندا ەل قۇراماسى جالپىكوماندالىق ەسەپتە 42-ورىننان كورىندى.

1

ءبىر قىزىعى، ارتاەۆ 2003 جىلى الەم چەمپيوناتىندا باق سىناعانىمەن، 1/4 فينالدان ارى اسا الماعان. 2004 جىلى پاكىستاندا وتكەن ليتسەنزيالىق تۋرنيردە ەڭ سوڭعى بولىپ وليمپيادا جولداماسىنا يەلىك ەتكەندىكتەن بە، ماماندار وعان كوپ ءۇمىت ارتا قويعان جوق-تى. ءتىپتى وليمپيادانىڭ جارتىلاي فينالىنا دەيىن جەتسە دە، وعان سەنىم بىلدىرگەندەر كوپ ەمەس-ءتىن. سەبەبى ونىڭ جولىندا ەكى دۇركىن وليمپيادا چەمپيو­نى رەسەيلىك ولەگ سايتوۆ قارسى تۇردى. دەگەنمەن قارسىلاسىنان 20:18 ەسەبىمەن باسىم تۇسكەن باقتيار فينالدا لورەنتسو اراگوندى 36:26 ەسەبىمەن جەڭدى.

ايبا تورەشىسى سەرىك ابدىناليەۆ ارتاەۆ-سايتوۆ اراسىنداعى جەكپە-جەككە ءوز پىكىرىن بىلدىرگەن ەدى. «سول كەشتە باقتيار تازا ءارى ءىرى ەسەپپەن جەڭدى. تورەشىلەر قانشا جەردەن ۇپايىن كەمىتكەنىمەن، باقتيار جەڭىستى قارسىلاسىنان ج ۇلىپ الدى»، دەدى ول.

جارقىن جەڭىسىنەن كەيىن وليمپيادا چەمپيونى اتانعان ارتاەۆ مىقتىلارعا بەرىلەتىن ۆەل باركەر كۋبوگىن يەلەنىپ، 69 كيلو قازاقتىڭ سالماعى ەكەنىن دالەلدەدى.

بۇگىنگە دەيىن 2004، 2008، 2012 جانە 2016 جىلعى وليمپيادالاردا قازاقتىڭ جىگىتتەرى 69 كيلودا الدارىنا جان سالماي كەلەدى.

 1

افينا-2004

اتى-ءجونى

سپورت ءتۇرى

مەدال

1

باقتيار ارتاەۆ

بوكس

التىن

2

گەننادي گولوۆكين

بوكس

كۇمىس

3

گەننادي لاليەۆ

ەركىن كۇرەس

كۇمىس

4

گەورگي تسۋرتسۋميا

گرەك-ريم كۇرەسى

كۇمىس

5

سەرگەي فيليمونوۆ

اۋىر اتلەتيكا

كۇمىس

6

محيتار مانۋكيان

گرەك-ريم كۇرەسى

قولا

7

دميتري كارپوۆ

جەڭىل اتلەتيكا

قولا

8

سەرىك ەلەۋوۆ

بوكس

قولا

  

2008 جىلى بەيجىڭدەگى ءححىح جازعى وليمپياداسىنا ەلىمىز سپورتتىڭ 22 تۇرىنەن 132 سپورتشىسىن الامانعا قوستى. 2 التىن، 3 كۇمىس، 4 قولا مەدال جەڭىپ العان قازاق ەلى جالپىكوماندالىق ەسەپتە 29-ورىنعا تۇراقتادى.

1

تاعى ءبىر تاريحي وقيعا، ول – قوس قازاقتىڭ تۇعىردا بىرگە تۇرۋى. قا­زاق­تىڭ ءانۇرانىن شىرقاتقان باقىت سارسەكباەۆتىڭ (سۋرەتتە) جا­نىندا قولا مەدال ەنشىلەپ قىتاي تۋى استىندا ونەر كورسەتكەن قانداسىمىز قانات يسلام قاسقايىپ تۇردى. بۇرىن-سوڭدى قايتالانباعان ءسات!

 1

بەيجىڭ-2008

اتى-ءجونى

سپورت ءتۇرى

مەدال

1

باقىت سارسەكباەۆ

بوكس

التىن

2

اللا ۆاجەنينا

اۋىر اتلەتيكا

التىن

3

نۇرباقىت تەڭىزباەۆ

گرەك-ريم كۇرەسى

كۇمىس

4

اسحات جىتكەەۆ

دزيۋدو

كۇمىس

5

ولگا رىپاكوۆا

جەڭىل اتلەتيكا

كۇمىس

6

ەركەبۇلان شىناليەۆ

بوكس

قولا

7

ماريد مۋتاليموۆ

ەركىن كۇرەس

قولا

8

ەلەنا شالىگينا

ايەلدەر كۇرەسى

قولا

9

ارمان شىلمانوۆ

تاەكۆوندو

قولا

  

2012 جىلى لوندون وليمپياداسىندا قازاقستاننىڭ 107 سپورتشىسى سايىستىڭ 27 تۇرىنەن ەل نامىسىن قورعادى. تۇماندى البيونداعى دوداعا الەمنىڭ 10 500 اتلەتى قاتىسىپ، سپورتتىڭ 39 تۇرىنەن 302 مەدال جيىنتىعىن ساراپقا سالدى. 3 التىن، 1 كۇمىس جانە 7 قولا مەدال ەنشىلەگەن قازاقستان جالپىكوماندالىق ەسەپتە 25-ورىنعا يە بولدى.

1

جارىستىڭ العاشقى كۇنى-اق قازاق سپورتى تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان جاعداي ورىن الدى. ەل قورجىنىنا العاشقى التىن مەدال ءتۇستى. توسىن سىيمەن قۋانتقان ۆەلوشاباندوز الەكساندر ۆينوكۋروۆ (سۋرەتتە) ەدى. 12 جىل بۇرىن سيدنەي وليمپياداسىندا كۇمىس مەدالعا قول جەتكىزگەننەن كەيىن ساشادان مۇنداي ەرلىك كۇتپەگەنىمىز راس. جەرلەسىمىز ءوز مانسابىن جاقسى «نوتامەن» اياقتادى. 248 شاقىرىمدى 5 ساعات 45 مينۋت 57 سەكۋندتا ءجۇرىپ وتكەن ۆينوكۋروۆتىڭ ارمانى لوندون تورىندە ورىندالدى.

كەلەسى التىن – جەڭىلاتلەت ولگا رىپاكوۆانىڭ ەنشىسىندە. ءۇش قارعىپ سەكىرۋ بويىنشا سىنعا تۇسكەن ول 14،98 مەتر ۇزىندىققا سەكىرىپ، الدىنا جان سالعان جوق. ءبىر قىزىعى، ولگا 2008 جىلى بەيجىڭ وليمپياداسىندا 15،15 مەترگە سەكىرىپ، كۇمىس جۇلدەگەر اتانعان ەدى. بۇل جولى التىن الۋعا 14،98 مەتر دە جەتكىلىكتى بولدى.

ەل قورجىنىنا ءۇشىنشى التىندى 69 كيلودا سىنعا تۇسكەن بوكسشى سەرىك ساپيەۆ سالدى. سەرىك جارتىلاي فينالدا رەسەيلىك اندرەي زامكوۆويمەن جۇدىرىقتاسىپ، 2009 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ جارتىلاي فينالىندا كەتكەن ەسەسىن قايتاردى. ال فينالدا بريتاندىق قارسىلاسى فرەددي ەۆانستى 17:9 ەسەبىمەن اسا قينالماي جەڭىپ، وليمپيادا چەمپيونى اتانىپ ءارى ۆەل باركەر كۋبوگىن يەلەندى.

 1

 

لوندون-2012

اتى-ءجونى

سپورت ءتۇرى

مەدال

1

سەرىك ساپيەۆ

بوكس

التىن

2

ولگا رىپاكوۆا

جەڭىل اتلەتيكا

التىن

3

الەكساندر ۆينوكۋروۆ

ۆەلوسپورت

التىن

4

ادىلبەك نيازىمبەتوۆ

بوكس

كۇمىس

5

يۆان دىچكو

بوكس

قولا

6

مارينا ۆولنوۆا

بوكس

قولا

7

اقجۇرەك تاڭاتاروۆ

ەركىن كۇرەس

قولا

8

دانيال گادجيەۆ

گرەك-ريم كۇرەسى

قولا

9

گۋزەل مانيۋروۆا

ايەلدەر كۇرەسى

قولا

10

اننا نۇرمۇحامبەتوۆا

اۋىر اتلەتيكا

قولا

11

داۋلەت شابانباي

ەركىن كۇرەس

قولا

 

2016 جىلى وتكەن ريو وليمپياداسىنداعى تاماشا جەڭىستەر قازاقستاننىڭ الەم الدىندا مەرەيىن اسىر­دى. 18 مەدال جەڭىپ العان قازاق­ستان قۇراماسى مەدالدار سانى بويىنشا ءوزىنىڭ جەكە رەكوردىن ورناتتى – 3 التىن، 5 كۇمىس جانە 10 قولا. اتالعان مەدالدار قازاقستاندى 207 مەملەكەتتىڭ ىشىنەن بەيرەسمي جالپىكوماندالىق ەسەپتە 22-ورىندى يەلەنۋىنە مۇمكىندىك بەردى.

1

دودادا بوكسشى دانيار ەلەۋسىنوۆ، جۇزۋ­دەن دميتري بالاندين (سۋرەتتە) جانە اۋىر اتلەت نيجات راحيموۆ وليم­پيا­دا چەمپيونى اتاندى.

 1

ريو-2016

اتى-ءجونى

سپورت ءتۇرى

مەدال

1

دانيار ەلەۋسىنوۆ

بوكس

التىن

2

دميتري بالاندين

ءجۇزۋ

التىن

3

نيجات راحيموۆ

اۋىر اتلەتيكا

التىن

4

ادىلبەك نيازىمبەتوۆ

بوكس

كۇمىس

5

ۆاسيلي لەۆيت

بوكس

كۇمىس

6

ەلدوس سمەتوۆ

دزيۋدو

كۇمىس

7

گۋزەل مانيۋروۆا

ايەلدەر كۇرەسى

كۇمىس

8

جازيرا جاپپارقۇل

اۋىر اتلەتيكا

كۇمىس

9

يۆان دىچكو

بوكس

قولا

10

داريعا شاكىموۆا

بوكس

قولا

11

وتگونتسەتسەگ گالبادراح

دزيۋدو

قولا

12

ەلميرا سىزدىقوۆا

ايەلدەر كۇرەسى

قولا

13

ەكاتەرينا لاريونوۆا

ايەلدەر كۇرەسى

قولا

14

ولگا رىپاكوۆا

جەڭىل اتلەتيكا

قولا

15

الەكساندر زايچيكوۆ

اۋىر اتلەتيكا

قولا

16

فارحاد حاركي

اۋىر  اتلەتيكا

قولا

17

كارينا گوريچەۆا

اۋىر اتلەتيكا

قولا

18

دەنيس ۋلانوۆ

اۋىر اتلەتيكا

قولا

 

 

P.S. ءيا، جوعارىداعى جەڭىس جىلناما­سى سپورتشىلارىمىزعا وڭاي كەلگەن جوق. بۇل، ارينە، تىنىمسىز ەڭبەك، توككەن تەردىڭ وتەمى. مۇنىڭ بارلىعى – تۇعىرلى تاۋەلسىزدىك تۇسىندا قول جەتكىزگەن جەڭىستەر. تاۋەل­سىز­دىكتىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسقان جەتىستىك.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

كاسپي جاعالاۋىندا قوقىس كوپ

ەكولوگيا • بۇگىن، 20:47

قازان-نۇر-سۇلتان اۋە رەيسى اشىلادى

قازاقستان • بۇگىن، 18:45

COVID-19: وڭىرلەردەگى جاعداي كۇردەلى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 18:03

نۇر-سۇلتاندا قانداي ۆاكتسينالار بار؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 17:19

الماتىدا قويما ورتەنىپ جاتىر

ايماقتار • بۇگىن، 10:30

ۇقساس جاڭالىقتار