بۇگىندە دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشى ونكولوگيالىق دەرتتەرمەن بىرىگىپ كۇرەسۋگە ءماجبۇر. قاتەرلى ىسىكتىڭ نەدەن پايدا بولاتىنىن, اسقىندىرماۋ مەن الدىن الۋ ماسەلەلەرىن انىقتاۋعا الەمنىڭ ءار شالعايىنداعى عالىمدار ءمۇددەلى. مەديتسينا وبىر اۋرۋىن تولىقتاي اۋىزدىقتاپ, تۇبەگەيلى جەڭۋ ءۇشىن جاسالىنىپ جاتقان جۇمىستاردى دايەكتەمەس بۇرىن, جىل سايىن ەلىمىزدە 17 مىڭ ادام قاتەرلى ىسىكتەردىڭ ارتۇرىنەن كوز جۇماتىندىعىن ايتۋىمىز كەرەك.
بۇگىندە دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشى ونكولوگيالىق دەرتتەرمەن بىرىگىپ كۇرەسۋگە ءماجبۇر. قاتەرلى ىسىكتىڭ نەدەن پايدا بولاتىنىن, اسقىندىرماۋ مەن الدىن الۋ ماسەلەلەرىن انىقتاۋعا الەمنىڭ ءار شالعايىنداعى عالىمدار ءمۇددەلى. مەديتسينا وبىر اۋرۋىن تولىقتاي اۋىزدىقتاپ, تۇبەگەيلى جەڭۋ ءۇشىن جاسالىنىپ جاتقان جۇمىستاردى دايەكتەمەس بۇرىن, جىل سايىن ەلىمىزدە 17 مىڭ ادام قاتەرلى ىسىكتەردىڭ ارتۇرىنەن كوز جۇماتىندىعىن ايتۋىمىز كەرەك.
سوڭعى دەرەكتەرگە كوز سالساق, جىل سايىن قازاقستاندا 30 مىڭنان استام ادام وسى دەرتكە شالدىققانى, دەمەك, كۇن سايىن 80 ادامدا قاتەرلى ىسىك بارى انىقتالادى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ ەلەكتروندىق رەگيسترىندە 140 مىڭ ادام ەسەپتە تۇر.
سوندىقتان ءوندىرىستىڭ دامۋىمەن, ەكولوگيانىڭ ناشارلاپ, ءومىر ءسۇرۋ سالتىمىزدىڭ وزگەرۋىمەن دەندەپ كەتكەن دەرت جەكە ءبىر ەلدىڭ ماسەلەسى بولا المايدى.
وسىعان وراي, قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى «روش» فارماتسەۆتيكالىق كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن, Cobas z480 دياگنوستيكالىق كەشەنى ارقىلى ەلىمىزدە مولەكۋليارلىق-گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەردى جۇرگىزۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتىپ وتىر.
جاڭا جابدىق ينستيتۋت زەرتحاناسىنىڭ بازاسىندا ىسىك ۇلپالارىنىڭ مۋتاتسيالارىنا پتسر-دياگنوستيكا (پوليمەرازنايا تسەپنايا رەاكتسيا) جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال بۇل قاتەرلى ىسىكتىڭ وشاقتارىن گەندىك دەڭگەيدە انىقتاۋدى ستاندارتتاۋدى قامتاماسىز ەتىپ, ناۋقاستارعا ەم جۇرگىزۋدىڭ ساپاسىن جاقسارتادى. دۇنيەجۇزىندە قولدانىلىپ جۇرگەن وسى تاجىريبە ەندى قازاقستانعا دا كەلدى.
بىردەن ايتا كەتۋ كەرەك, پتسر-دياگنوستيكا جەدەل ءارى ءدال زەرتتەيتىن زاماناۋي ءادىس بولىپ تابىلادى. بۇل ءادىس قاتەرلى ىسىكتەرمەن قاتار باسقا دا اۋرۋ تۇرلەرىن دەر كەزىندە انىقتاپ جانە ونى جاڭاشا ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرمەك.
دياگنوستيكالاۋدىڭ بۇل ءادىسى باسقا دا ادىستەرمەن قاتار تارگەتتىك تەراپيانى جۇرگىزۋگە جول اشادى. قازىرگى مەديتسينا ماماندارى ونى «ادامزاتتى راكتان قۇرقارۋداعى سەنىمدىسى» دەپ تە اتاپ ءجۇر.
باسقا سوزبەن ايتقاندا, بۇگىندە جاڭا تارگەتتىك ءدارى-دارمەكتەر پايدا بولعان, ول قاتەرلى ىسىك جاسۋشالارىنىڭ ىشىندەگى ناقتى نىساناعا اسەر ەتەدى. تarget – ءسوزدىڭ ءوزىن اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعاندا «نىسانا» دەگەن ماعىنا بەرەدى.
قالاي دەسەك تە, راكتى ەمدەۋدىڭ مۇنداي زاماناۋي ءادىسى بۇرىن قولدانىلىپ كەلگەن كلاسسيكالىق ادىستەردەن – حيرۋرگيا, ساۋلەلى تەراپيا مەن حيميالىق تەراپياعا قاراعاندا قاعيداتتى تۇردە ەرەكشەلەنەدى. ويتكەنى, تارگەتتىك پرەپاراتتاردىڭ ناقتى ءبىر قاتەرلى ىسىكتەردىڭ وزىنە تىكەلەي اسەر ەتۋ تەتىگى بار, بۇل ناتيجەسىندە ەمنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, ونىڭ اعزاعا تيگىزەتىن كەرى اسەرلەرىن ازايتادى. تارگەتتىك تەراپيا جەكە ءجۇرگىزەتىن مەديتسيناعا نەگىز بولا الادى. ويتكەنى, ءاربىر ناۋقاس ادامنىڭ ەرەكشەلىگىنە قاراي وعان وزىندىك ەمدەۋ ءادىسى تاعايىندالۋى ءتيىس. ادامدار ءارتۇرلى بولاتىنى سياقتى, اۋرۋ تۇرلەرى دە ءارتۇرلى بولىپ كەلەدى. سوندىقتان قازىرگى ونكولوگيانىڭ مىندەتى – بارلىق ناۋقاسقا كومەكتەسۋ كەرەك, بىراق ءار ادامعا جەكەشە ەم جۇرگىزۋ قاجەت.
ال قازاق ونولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا قازىردىڭ وزىندە تارگەتتىك تەراپيا وكپەنىڭ مايدا ەمەس جاسۋشا راگىن, كولورەكتالدىق راكتى, ءسۇت بەزى ىسىگىن, سوزىلمالى ميەلولەيكوز بەن بۇيرەك راگىن ەمدەۋدە قولدانىلادى.
تارگەتتىك ءدارى-دارمەكتەردى جاساۋدى ونكولوگيالىق دەرتتەردى ەمدەۋدەگى سىلكىنىس دەپ تە اتاۋعا بولار ەدى. سەبەبى, بۇل ىسىكتەردىڭ ۇلعايۋىنداعى كوپتەگەن شەشۋشى تەتىكتەردى تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە عانا ەمەس, وسى اۋىر دەرتپەن كۇرەسۋدە ارناۋلى ادىستەردى جاساۋعا دا ءمۇمكىندىك بەردى.
پتسر – گەندىك دەڭگەيدە تارگەتتىك پرەپاراتتار جويا الاتىن قاتەرلى ىسىكتەردەگى نىسانداردى تاۋىپ بەرە الادى. سەبەبى, راك اۋرۋلارى اعزادا مۋتاتسياعا ۇشىراعان گەندەر پايدا بولعاندا ادامنىڭ گەنوتيپىنىڭ بۇزىلۋ سالدارىنان تۋىندايدى.
قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ عىلىم جونىندەگى ورىنباسارى ءسۇريا ەسەنتاەۆانىڭ ايتۋىنشا, جاڭا دياگنوستيكالاۋ جۇيەسى مۋتاتسيالانعان گەندەردى انىقتاپ, ول ءوز كەزەگىندە ءاربىر ونكولوگيالىق ناۋقاسقا جەكە ەمدەۋ كۋرسىن تاڭداپ, ەمنىڭ اسەرىن ايتارلىقتاي جاقسارتۋعا قول جەتكىزىپ وتىر.
ماسەلەن, بۇرىن كوپتەگەن ءدارى-دارمەكتەر دەرتتىڭ تۋىنداۋ سەبەبىنە ەمەس, ونىڭ بەلگىلەرىنە, اۋرۋ ادامنىڭ جەكە وزىنە ەمەس, اۋرۋعا عانا باعىتتالىپ كەلگەن.
سوندىقتان دا قازىرگى پەرسونالدى مەديتسينا – الەمدىك فارماتسەۆتيكانىڭ جەتەكشى ترەندتەرىنە قوسىلىپ وتىرعانى كەزدەيسوقتىق ەمەس. وعان قوسا ءححى عاسىر – ونكولوگيا عانا ەمەس, مەديتسينانىڭ كەز كەلگەن سالاسىندا بولسىن, جەكەلەگەن مەديتسينا عاسىرى بولىپ ەسەپتەلەدى. اينالىپ كەلگەندە دارىگەرلەر ەندىگى جەردە ءار ادامنىڭ گەنوتيپىن قاپەرگە الا وتىرىپ, ەم جۇرگىزەتىن بولادى.
– ءبىزدىڭ كومپانيا ءۇشىن قازاقستاندىق مەديتسينا ماماندارىمەن ءىس جۇزىندە ارىپتەستىككە بارۋ, ءار ادامعا قولجەتىمدى بولۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە يننوۆاتسيالاردى تەز ءارى ءتيىمدى ءتۇردە ەنگىزۋ ماڭىزدى, – دەيدى قازاقستانداعى «روش» وكىلدىگىنىڭ جەتەكشىسى گەورگي راميشۆيلي. – «روش» ءوزىنىڭ باي تاجىريبەسىمەن جانە وزىق جاڭالىقتارىن مەديتسينا ماماندارىمەن بەلسەندى ءتۇردە ءبولىسىپ كەلەدى. ءبىز 20 جىل بويى قازاقستانداعى ناۋقاستار ءۇشىن «روشتىڭ» يننوۆاتسيالىق دياگنوستيكالىق تەحنولوگيالارى ءدارى-دارمەكتەرى قولجەتىمدى بولىپ, ادامداردىڭ عۇمىرىن ۇزارتۋدىڭ كەلەشەگىن كەڭەيتۋگە ۇلەسىمىزدى قوسىپ كەلەمىز.
سونىمەن, جاڭا زەرتتەۋ ءادىسى پتسر زەرتحانالاردىڭ پايدا بولۋىمەن ىسكە اسىپ وتىر. ءدال وسى دياگنوستيكاعا يەك ارتا وتىرىپ, ءار ناۋقاستىڭ كەرەكتى ءدارىسىن تاعايىنداپ, وعان قوسا ەمدەۋ كەستەسىن ىقشامداپ, دەرت وشاعىندا اۋرۋدىڭ كوزى قالاي جويىلىپ جاتقانىن تىكەلەي باقىلاپ وتىرۋعا بولادى. زەرتحانالاردىڭ ءمۇمكىندىگى وتە جوعارى – ءبىر مەزەتتە زەرتتەۋگە 90 سىنامانى قويۋعا بولادى. قازىر قولدا بار Cobas اسپابى مۋتاتسيانىڭ 41 ءتۇرىن انىقتاي الادى.
وعان قوسا ونكولوگيالىق پروبلەمالارى بار ناۋقاستارعا ەم ءجۇرگىزۋ قادامدارى دا تۇبەگەيلى وزگەرىسكە ۇشىراۋدا – مۇنداي اۋرۋعا شالدىققان جانداردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋدى قامتاماسىز ەتۋ الدىڭعى كەزەككە شىقتى. سەبەبى, بۇرىنعى ەمدەۋ ادىستەرىنەن كەيىن ناۋقاستار ساۋلەلى جانە حيميالىق تەراپيانىڭ كەرى سالدارىنان قينالىسقا ءتۇسىپ قالاتىن.
ەڭ باستىسى, پتسر زەرتحانالاردىڭ اشىلۋى ناۋقاس ءۇشىن دە, دارىگەر مەن ەم جۇرگىزۋدىڭ كەلەشەگى ءۇشىن دە ىسىك اۋرۋلارىن دياگنوستيكالاۋدىڭ جاڭا كوكجيەگىن اشىپ وتىر.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
