حالىق ىشىندە ۆاكتسينالاۋعا قاتىستى تۇسىنبەۋشىلىكتىڭ باسى ونى مىندەتتى, ءارى ءماجبۇرلى دەگەننەن تۋىندايدى. الايدا زاڭ جۇزىندە قازاقستاندا ۆاكتسينالاۋ ەرىكتى بولىپ سانالادى. دالىرەك ايتساق, «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكستىڭ 77-بابىنا سايكەس كەز كەلگەن مەديتسينالىق ەم-شارا, ونىڭ ىشىندە ۆاكتسينالاۋ ەگىلەتىن ادامنىڭ تەك اقپاراتتاندىرىلعان كەلىسىمىمەن عانا جۇرگىزىلەدى. ەلىمىزدە ۆاكتسينالاۋدان باس تارتقانى ءۇشىن اكىمشىلىك نەمەسە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلمەگەن, كەز كەلگەن قىسىم كورسەتۋ – زاڭسىز.
قازىر ىندەت قايتا ءورشىپ, قاۋىپ-قاتەرى زورايىپ بارا جاتقان شاقتا ۆاكتسينالاۋدى مەيلىنشە تەزىرەك جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزى ارتتى. وتكەن اپتادا ۇكىمەت باسشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, 1 اقپاننان باستاپ مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ حالىقتى جاپپاي ۆاكتسينالاۋدى باستاۋعا دايىن بولۋىن پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا ۆاكتسينالاۋدىڭ العاشقى كەزەڭىندە 100 مىڭ ادام قامتىلماق. الدىمەن كۆي-عا قارسى رەسەيدە شىعارىلعان گام-كوۆيد-ۆاك («سپۋتنيك V») ۆاكتسيناسى ەگىلە باستايدى. ودان ءارى 15 اقپاننان باستاپ ۆاكتسينالاۋ پروتسەسىنە قاراعاندى فارماتسەۆتيكالىق كەشەنىنىڭ بازاسىندا وندىرىلگەن گام-كوۆيد-ۆاك ۆاكتسيناسى قوسىلادى. 2021 جىلدىڭ 2 توقسانىنان باستاپ ۆاكتسينالاۋ پروتسەسىنە وتاندىق ءوندىرىس – QazCovid-In پرەپاراتىن قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ۆاكتسينا قازىر كلينيكالىق سىناقتاردىڭ 3-كەزەڭىنەن وتۋدە.
ۆاكتسينالاۋ ۆاكتسينانىڭ كەلىپ تۇسۋىنە قاراي كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل رەتتە ءبىرىنشى كەزەكتە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرۋ جانە تاراتۋ تاۋەكەلى جوعارى حالىقتىڭ وسال توپتارى قامتىلادى. ودان ءارى يممۋنداۋعا جاتاتىن حالىقتىڭ وسال توپتارى قوسىلادى. جالپى, حالىقتىڭ وسال توپتارى ءۇشىن كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسينالاۋ تەگىن ۇسىنىلادى.
ءبىرىنشى كەزەڭدە ينفەكتسيالىق اۋرۋلار اۋرۋحانالارىنىڭ, جەدەل مەديتسينالىق كومەك, رەانيماتسيا, مساك, قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە جانە سانەپيدقىزمەت قىزمەتكەرلەرىنە ۆاكتسينا سالىنادى. ەكىنشى كەزەڭدە جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پەداگوگتەرى, ءبىرىنشى كەزەڭگە كىرمەگەن مەديتسينالىق قىزمەت قىزمەتكەرلەرى ۆاكتسينالاۋمەن قامتىلادى. ءۇشىنشى كەزەڭدە مەكتەپ-ينتەرناتتاردىڭ, مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەردىڭ پەداگوگتەرىنە, ستۋدەنتتەر مەن سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدارعا ۆاكتسينا ەگىلەدى. سونداي-اق حالىقتىڭ قوسىمشا وسال توپتارى – تجم, ءىىم, قورعانىس مينيسترلىگى, ۇقك, مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن جانە باسقالاردى قوسا وتىرىپ, كونتينگەنتتى كەڭەيتۋ جوسپارلانۋدا.
ۆاكتسيناعا كۇدىكپەن قارايتىن جۇرت ونىڭ جاناما اسەرلەرىنەن قاۋىپتەنەتىنى بەلگىلى. بۇعان قاتىستى ماماندار ادامنىڭ ورگانيزمى كەز كەلگەن ۆاكتسينانى ەنگىزۋدە يممۋنيتەتتى قالىپتاستىراتىنىن, سونداي-اق يممۋنداۋدان كەيىن دەنە تەمپەراتۋراسىنىڭ قىسقا مەرزىمدى جوعارىلاۋى, ۆاكتسينا ورنىندا قىزارۋ مەن ءىسىنۋ سياقتى جاعىمسىز كورىنىستەردىڭ پايدا بولاتىنىن ايتادى. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كەز كەلگەن ۆاكتسينانى سالماس بۇرىن ادامنىڭ اللەرگياسى بار-جوعىن انىقتايدى. ەگەر اۋىر اللەرگيالىق اۋرۋ بولسا, ادامعا ۆاكتسينا سالۋ مەديتسينالىق تۇرعىدان باس تارتىلادى. بۇل رەتتە اللەرگيالىق رەاكتسيانى بولجاۋ مۇمكىن ەمەس, سەبەبى ءاربىر ادامنىڭ ورگانيزمى ءارتۇرلى. ۋاقتىلى دەن قويۋ ءۇشىن ادام ۆاكتسينا العاننان كەيىن العاشقى 30 مينۋت ىشىندە (مەديتسينالىق مەكەمەنىڭ قابىرعاسىندا) دارىگەردىڭ باقىلاۋىندا بولۋى كەرەك. ءدال وسى ارالىقتا ۆاكتسيناعا اللەرگيالىق رەاكتسيا بولۋى مۇمكىن. ودان ءارى ەكپە العان ادام 3 كۇن بويى تىركەلگەن جەرلەرى بويىنشا ۋچاسكەلىك دارىگەرلەردىڭ باقىلاۋىندا بولادى. بۇدان باسقا ۆاكتسينا سالدىرعان ءاربىر ادامنىڭ قولىنا ۆاكتسينانىڭ ىقتيمال كەرى اسەرلەرى كورسەتىلگەن جانە مۇنداي اسەرلەر ورىن العان جاعدايدا حابارلاسا الاتىن ەمحانالاردىڭ تەلەفون نومىرلەرى بار ارنايى جادىناما بەرىلەدى.
ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىن 18 جاسقا دەيىنگى بالالارعا قولدانۋعا بولمايدى. ەكپەنى تەك 60 جاسقا دەيىن كامەلەتكە تولعان ازاماتتار عانا الا الادى.
كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينانى 21 كۇندىك ارالىقپەن ەكى كەزەڭمەن ەنگىزىلەدى. ءبىرىنشى دوزا انتيدەنەلەردىڭ از مولشەرىن وندىرۋگە بايلانىستى قىسقا قورعانىس اسەرىن بەرەدى. ەكىنشى دوزا ءبىرىنشىسىنىڭ اسەرىن كۇشەيتەدى جانە نىعايتادى, ادام ورگانيزمىندەگى انتيدەنەلەر سانى ارتادى.
جالپى, اتالعان ۆاكتسينا رەسەيدە مەملەكەتتىك تىركەۋدەن ءوتتى جانە بىرنەشە اي بويى حالىقتىڭ وسال توپتارىن يممۋنداۋ ءۇشىن قولدانىلىپ كەلەدى. رەسەيدىڭ تىكەلەي ينۆەستيتسيالار قورىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا بۇل ۆاكتسينانى ساتىپ الۋعا 50-گە جۋىق مەملەكەت ءوتىنىش بەرگەن, ال كەيبىر ەلدەر (بەلارۋس, ارگەنتينا, سەربيا) قازىردىڭ وزىندە ونى ءساتتى قولدانۋدا.
بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى رەسەيدەن باسقا دا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسينا ءوندىرۋشى بىرقاتار مەملەكەتپەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدە. ونىڭ ىشىندە قىتاي («Sinovac», «Sinopharm» ۆاكتسيناسى) جانە اقش («Phizer» ۆاكتسيناسى) ەلدەرى بار.
سونداي-اق ۆاكتسينالاۋدى حالىقتى جاپپاي چيپتەۋمەن بايلانىستىرۋدىڭ اقىلعا قونىمسىز قاتە اقپار ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. ۆاكتسينا سالىنباي تۇرىپ, ءاربىر ادام ۆاكتسينا قۇرامى تۋرالى اقپارات بەرەتىن نۇسقاۋلىقپەن تانىسۋعا قۇقىلى.
