الىس-بەرىستى نىعايتاتىن كەزەڭ

وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋعا باسىمدىق بەرىلدى

بۇل قازاقستاندىق مۇناي ونىم­دەرىنىڭ ەكونوميكالىق تيىم­دى­لىگىن ساقتاپ, ەلىمىزدەگى رە­زەرۆۋار­لىق پاركتەردىڭ جۇكتە­مە­سى ارتىپ كەتپەۋىنە جانە مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ توقتاماي جۇ­مىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەردى.

وتاندىق تسەمەنت وندىرۋ­شى­لەردى قولداۋ ماقسا­تىن­دا بىل­تىر 27-ساۋىردەن باستاپ التى اي مەرزىمگە ءۇشىنشى ەلدەردەن تاسى­مالداناتىن تسەمەنت يمپورتىنا تىيىم سالىن­دى. اتالعان شارا تسەمەنت ءوندىرۋ كولەمىن 8%-عا ارتتىرىپ (2020 جىلدىڭ 10 ايىنىڭ قورىتىندىسى بو­­­يىنشا 9,4 ملن توننا ءوندىرىلدى), بۇل تسەمەنت وندىرۋشىلەردەن 2020 جىلدىڭ 10 ايىندا سالىق تۇسىم­دەرىنىڭ 2019 جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 38%-عا نەمەسە 6 ملرد تەڭگەگە ۇلعايۋى­نا اسەر ەتتى. بۇل شەكتەۋ شارالارىن ەنگىزۋ كەزەڭىندە قۇرىلىس ماتەريال­دارىنىڭ ءوندىرىس كولە­مى بىلتىر­عى كورسەتكىشپەن سا­لىس­­تىر­عاندا 8,7%-عا ارتىپ, 341,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.

قازاقستاندىق تاۋارلاردى ەاەو-نىڭ نارىقتارىنا شى­عارۋ­دى وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن سالالىق ۆەدومستۆونىڭ باس­تا­ماسى مەن ەۋرازيالىق ۇكىمەت­ارا­لىق كەڭەستىڭ شەشى­مىنە سايكەس, تاۋارلاردىڭ شى­عا­­رىلۋىن راستايتىن جاڭا «سە­ريا­­لىق ءونىم سەرتيفيكاتى» ەنگىزىلدى. بۇل قازاقستاندىق ەكسپورت­­تاۋشىلارعا اكىمشىلىك جانە قارجىلىق شىعىنداردى جەڭىلدەتەدى.

ەلىمىزدىڭ باستاماسىمەن ەاەو اياسىندا قارا جانە ءتۇستى مە­تال­­داردىڭ بولشەكتەرى مەن قالدىق­تار نارىعىن رەتتەۋ بو­­­يىنشا جۇمىس باستالىپ, ۇكىمەت باسشىلارى ورتاق نارىقتى وسى ستراتەگيالىق شيكىزاتپەن تو­لىق­­تىرۋعا باعىتتالعان بىر­لەس­كەن جوبالاردى ازىرلەۋ تۋرا­لى شەشىم قابىلدادى. سونىمەن قاتار ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا جانىنان داۋلى جاع­داي­لار مەن مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى شەكارا ارقىلى تاۋارلاردى ەركىن وتكىزۋگە بايلانىستى پروبلەمالاردى شەشۋگە ارنالعان تاۋارلاردى ەركىن وتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ ما­­سە­لەلەرى جو­نىندەگى كوميتەت قۇ­­رىل­دى.

قۇزىرلى ورگاننىڭ اقپارا­تى­نا سايكەس, قازاقستان ءوز اۋما­عىندا تاڭبالاۋدى باستاۋ تۋرا­لى حابارلامانى جىبەرۋ مەر­زىمىن 3-تەن 9 ايعا دەيىن ۇلعايتۋ جونىندەگى شەشىمگە كەلىسىمىن بەردى. دەمەك, ەاەو-عا مۇشە كەز كەلگەن مەملەكەت تاۋار­لاردىڭ بەلگىلى ءبىر توبىنا قا­تىس­تى تاڭبالاۋدى ەنگىزۋدىڭ الدىندا 9 اي بۇرىن مۇشەلىككە كىرەتىن مەملەكەتتەردى حاباردار ەتۋى ءتيىس. بۇل ۋاقىت وتاندىق كاسىپ­كەرلەرگە تاڭبالاۋدى ەنگىزۋ­گە دايىندالىپ, تالداۋ جاساۋ­عا مۇمكىندىك بەرەدى. سول سەكىلدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى ءتۋربوۆينتتى اۋە كەمەلەرىنە قاتىستى تاريفتىك جەڭىل­دىكتىڭ ۇزارتىلۋىنا ۇيىت­قى بولدى. اتالعان جەڭىلدىك Qazaq Air اۆياكومپانياسى پايدالاناتىن ۇشاقتارعا ارنالعان جانە الەۋمەتتىك ماڭىزدى باعىتتاعى ىشكى اۋە رەيستەرىنىڭ باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتۋى ءتيىس. بۇعان قوسا وتاندىق تاۋارلاردى ەاەو ەلدەرىنىڭ نارىعىنا ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن 8 كەدەرگى جويىلدى. ونىڭ ىشىندە قازاقستاندىق ۆەتەرينارلىق ءدارى-دارمەكتىڭ رەسەي نا­رى­عىنا شىعارۋعا قا­تىس­تى شەكتەۋدى جويۋ, تاماق ونىم­دەرىن تا­سىمالداۋ بويىنشا قو­سىمشا تا­لاپتاردىڭ الىنىپ تاستالۋى, نور­ۆەگيادان كەلەتىن بالىق تران­زيتىنە تىيىم سالۋدى جويۋ جانە رەسەيدە قازاقستاندىق ونەركا­سىپتىك تاۋارلاردىڭ مەم­لە­­كەت­تىك ساتىپ الۋلارعا قول­جە­تىم­دىلىگىنە بايلانىستى سالىن­عان تىيىمنىڭ جويىلۋىن اتاۋعا بولادى. مەملەكەتتىك (مۋنيتسيپالدى) ساتىپ الۋعا ارنالعان جەكەلەگەن تاۋارلاردى شىعاراتىن ەلدى انىقتاۋ قاعيدالارى قابىل­دا­نىپ, بۇل ءونىم جەتكىزۋ­شى­لەردى ونەركاسىپتىڭ بىرقاتار سالا­سىنداعى 255 تاۋار تۇرىنە باي­لانىستى ەاەو ەلدەرىنىڭ مەم­لە­كەتتىك ساتىپ الۋلارىنا تەڭ قول­جە­تىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتە­دى.

رەسپۋبليكادا وندىرىلەتىن كومىردى ۋكراينا نارىعىنا تاسىمالداۋدى رەتتەۋ ءۇشىن وتاندىق ءوندىرۋشى كاسىپورىنداردىڭ مۇد­دە­لەرىن قورعاۋ باعىتىنداعى جۇ­مىستار جالعاسۋدا. ايتالىق, ۇكى­مەتا­رالىق كوميسسيا وتىرى­سى­نىڭ ناتيجەسىندە رەسەي ارقىلى كومىر تاسىمالداۋ ءتارتىبىن قايتا قاراۋعا قاتىستى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. سول سەكىلدى جاۋاپتى ۆەدومستۆو مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, اقش ۇكىمەتىمەن قازاقستاندىق تيتاندى ىسقىشقا قاتىستى شەكتەۋ شاراسىن قابىلداماۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلدى. سونداي-اق ۋكراينانىڭ دا ارنايى ورگاندارى ەلىمىزدە وندىرىلگەن ازوت جانە مينەرالدى تىڭايتقىشتارعا بايلانىستى ساقتىق شارالارىن قابىلداماعانىن ايتا كەتكەن ورىندى. بۇدان بولەك قىتاي مەن ۋكراينانىڭ ونەركاسىپتىك تاۋارلارىنا قاتىستى دەمپينگكە قارسى شارالار قابىلداندى.

ەكسپورتتى قولداۋ تەتىكتەرى ازىرلەندى

سالالىق مينيسترلىكتىڭ اقپا­راتى بويىنشا, بىلتىر قازاق­ستان­دا العاش رەت ەكس­پورت­تىق اكسەلەراتسيا باع­دار­لا­ماسى ىسكە قوسىلدى. تالداۋ نا­تي­جەسىنە سايكەس, تاماق ونەر­كاسىبىنە با­سىم­دىق بەرى­لىپ, قىتاي نىسانالى نارىق رەتىن­دە تاڭدالدى. تۇتاستاي باع­دار­لاماعا قاتىسۋعا 90-عا جۋىق كومپانيا ءوتىنىش بەرىپ, ىرىكتەۋ حالىقارالىق سكورينگ مودەلى نەگىزىندە جۇرگىزىلدى. ول 6 ولشەمگە سايكەس باعالانادى. اتاپ ايتقاندا, نارىق, ءونىم, قارجى, قۇزىرەتتىلىك (موتيۆاتسيا), ۇيىمداستىرۋشىلىق قۇ­رى­لىم جانە كورپوراتيۆتىك ما­دە­نيەت. ءار كومپانياعا وسى ولشەم­نىڭ نەگىزىندە ساراپتا­ما­لىق باعا بەرىلدى. باعالاۋ قورى­تىن­دىسى بويىنشا ەكسپورتتىق اكسەلەراتسيانىڭ ەكىنشى كەزەڭىنە 35 كومپانيا تاڭدالدى. ەكىنشى كەزەڭدە 35 كومپانيانى قىتاي­دىڭ نارىعىنا شىعارۋ ءۇشىن ونلاين ۆەبينارلار رەجىمىندە اقپاراتتىق سەمينارلار جانە كوۋچينگ­تەر وتكىزىلدى. بۇل رەتتە الەۋەتتى ءونىمنىڭ قىتاي نا­رى­­عى­نا دايىندىعى, قىتاي تۇتى­نۋ­شىلارىنىڭ تالعامى مەن ءونىمنىڭ بەلگىلى ءبىر ساناتىن وڭتايلى ارنالار ارقىلى ساتۋ تۋرالى حالىقارالىق ساراپشىلارمەن كەزدەسۋلەر ۇيىم­داس­تىرىلدى. تاياۋدا ونىمدەردى ءبىر رەتتىك تاسىمالداۋمەن بىرگە ۇزاق مەرزىمدى ىنتىماقتاستىق تۋرالى 18 مە­مو­راندۋمعا قول قويۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەكس­پورت­­تاۋشىلاردى قولداۋعا ار­نال­عان داعدارىسقا قارسى ورتا­لىق جۇمىس ىستەپ تۇر­عانىن اي­تا كەتەيىك. ارنايى تەلەگرامم ارناسى ارقىلى جەدەل جەلى ۇيىمداستىرىلىپ, ونىڭ كومە­گىمەن 800 ءوتىنىش قارالدى. تيىسىن­شە بەيىندى مينيستر­لىك­تەر مەن ۇيىمداردىڭ ساراپشى­لا­رىن تارتىپ, قاجەتتى قولداۋ كور­سە­تىلدى, دەدى مينيسترلىك وكىلدەرى. سو­نىمەن قاتار مەملەكەتتىك قول­داۋ­دىڭ قارجىلىق ەمەس تەتىگى ارقىلى «قازاقەسكپورت» ەسك» اق 12 ايدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, 92,1 ملرد تەڭگەگە ساق­تان­دىرۋ مىندەتتەمەلەرىن قابىل­دادى.