بۇگىندە تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ارقاسىندا جوعىمىزدى تاپتىق, ىرگەمىزدى بۇتىندەدىك. مەشىتتەرىمىز اشىلىپ, مەدرەسەلەرىمىز بوي كوتەردى. قۇربان ايت مەرەكەسى دەمالىس كۇنى بولىپ جاريالانىپ, قۇلشىلىق جاساۋعا مۇمكىندىك الدىق. مۇنىڭ ءبارى – تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكىزگەن ايتۋلى جەتىستىكتەرىمىز. الايدا ءبىز بۇل جەتىستىكتەرىمىزبەن مارقايىپ قالماي, العا جىلجي بەرگەنىمىز ابزال.
پرەزيدەنت ماقالاسىندا: «جاھاندانۋ كەزىندە ەل جات جۇرتتىڭ ىقپالىنا بەيسانالى تۇردە ىلەسىپ كەتكەنىن اڭعارمايدى. باسقاشا ايتقاندا, ماجبۇرلىكتەن ەمەس, ساناسىنىڭ ۋلانۋى ارقىلى ءوز ەركىمەن تورعا تۇسەدى. سوندىقتان جاڭا زاماننىڭ جاقسى-جامانىن ەكشەپ, ارتىقشىلىقتارىن بويعا سىڭىرۋمەن قاتار, تامىرىمىزدى بەرىك ساقتاۋىمىز قاجەت. ۇلتتىق بولمىسىمىزدان, ءتول مادەنيەتىمىز بەن سالت-داستۇرىمىزدەن اجىراپ قالماۋ – بارلىق وركەنيەتتەر ميداي ارالاسقان الاساپىراندا جۇتىلىپ كەتپەۋدىڭ بىردەن ءبىر كەپىلى» دەپ اتاپ ءوتتى.
شىنىندا, بۇگىنگىدەي تەحنولوگيا قارىشتاپ, وركەنيەتتەر قاقتىعىسىپ تۇرعان ۋاقىتتا ءبىز زامان اعىمىنا ىلەسۋىمىز قاجەت. ول ءۇشىن, پرەزيدەنت ايتقانداي, ءۇش قازىق – ۇلتتىق بولمىس, ءتول مادەنيەت پەن سالت-ءداستۇر ءبىزدىڭ نەگىزگى باعدارىمىزعا اينالۋى ءتيىس.
ۇلتتىق بولمىس – قوعامنىڭ نەگىزى, رۋحاني قازىنامىز. ول – انا سۇتىمەن بويعا دارىعان انا ءتىلىمىز, بابالارىمىز باعدارشامىنا اينالدىرعان اسىل ءدىنىمىز, ساق, عۇن داۋىرىنەن بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقان باي تاريحىمىز, ۇلتتى العا سۇيرەپ, ەل مەن جەر مۇددەسى ءۇشىن تەرى مەن قانى توگىلگەن ۇلى تۇلعالارىمىز. ۇلتتىق بولمىسىنان, تامىر-تابيعاتىنان ايىرىلعان ادامدا, قوعامدا ەشقانداي ماقسات-مۇرات بولمايدى. بولمىسىنان ايىرىلعان جان تامىرى جوق اعاش سەكىلدى بولادى. سوندىقتان ۇلتتىق بولمىسقا بەرىك بولىپ قانا قويماي, بولمىس اياسىنداعى جاڭا كرەاتيۆتى جوبالار جۇزەگە اسىپ جاتسا نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
ءتول مادەنيەتىمىز – ءبىزدىڭ تەمىرقازىعىمىز. قازاق مادەنيەتىنىڭ نەگىزگى قاينار كوزى – ۇلتتىق قۇندىلىقتار. قازاقتىڭ كيىز ۇيىنەن باستاپ, بۇكىل تۇرمىستىق قۇرالدارى, قىز ۇزاتۋ, شىلدەحانا, تۇساۋكەسەر, سۇندەتتوي سەكىلدى سالت-جورالعىلارىنىڭ ءبارى دە – ءتول مادەنيەتىمىزدىڭ تىرەكتەرى. سابىرلى ءارى سالماقتى بولۋ, اشۋعا بوي الدىرماۋ, تازا ءجۇرۋ, ار ساقتاۋ, قيانات قىلماۋ, جامان جولعا تۇسپەۋ, استى ادالىنان جەۋ, ىسىراپ ەتپەۋ, جىگەرلى دە باتىل بولۋ سەكىلدى ومىرلىك ۇستانىمدار – باي مادەنيەتىمىزدىڭ ءبىر كورىنىسى ىسپەتتى. سونداي-اق ءتول مادەنيەتىمىزدە «تىيىم سوزدەر» دەگەن جەكە ۇعىم بار. وسىنىڭ ءوزى-اق ءتول مادەنيەتىمىزدىڭ تامىرى تەرەڭدە جاتقانىنان حابار بەرەدى.
سالت-ءداستۇردىڭ حالقىمىزدىڭ ءدىنى مەن سەنىمىنە, تۇرمىسى مەن تىرشىلىگىنە سىڭگەنى سونداي, ول ۇلتىمىزدىڭ باعىت الار تەمىرقازىعىنا, بۇلجىماس زاڭىنا اينالدى. ويتكەنى سالت-ءداستۇرىمىزدىڭ تالىمدىك, تاربيەلىك, تاعىلىمدىق ءمانى ۇلكەن. اتاپ ايتقاندا, اتا-انانى, ۇلكەندى قۇرمەتتەۋ, بايعازى, كورىمدىك, ءسۇيىنشى, كادە سۇراۋ, سالەم بەرۋ, ات تەرگەۋ سىندى سالتتىڭ استارىندا تاربيە مەن ادەپ جاتىر.
قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى 2021 جىلى اتقاراتىن نەگىزگى جەتى باعىتتىڭ ءبىرى رەتىندە سالت-ءداستۇردى ناسيحاتتاۋ ىسىنە باسىمدىق بەردى. ءدىن مەن ءداستۇر – ەگىز ۇعىم. ءدىن مەن ءداستۇر ساباقتاستىعىن ناسيحاتتاۋ – بارشا ءدىن قىزمەتكەرىنىڭ اسىل پارىزى بولىپ قالا بەرمەك.
مەملەكەت باسشىسى ماقالادا: ء«بىز ادىلەتتى قوعام مەن ءتيىمدى مەملەكەت قۇرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. كەز كەلگەن ىستە ادىلدىك قاعيداتىن باسشىلىققا الساق, بۇعان انىق قول جەتكىزەمىز. مىسالى, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسىن جاقسارتا تۇسپەسەك, ەلىمىزدىڭ جەتىستىكتەرى مەن حالىقارالىق تابىستارىن ماقتان ەتۋ ارتىق. ازاماتتارىمىز ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ يگىلىگىن سەزىنە الماسا, ودان ەش قايىر جوق. مەن ءاربىر شەشىمدى قابىلدار ساتتە وسى ۇستانىمدى باسشىلىققا الامىن. ءبىز حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋمەن قاتار, بارلىق ازاماتتاردىڭ مۇددەسىن بىردەي قورعايمىز. مەنىڭ ۇعىمىمداعى ادىلەتتى مەملەكەت دەگەنىمىز – وسى» دەپ اتاپ ءوتتى.
راسىندا, ادىلدىك سالتانات قۇرعان قوعامدا بەرەكە ورنايدى. ادىلدىك پەن بەرەكە – ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ تۇراتىن قۇندىلىق. ءبىز يمامدار فورۋمىندا قابىلداعان «جەتى رۋحاني قازىق» قۇجاتىندا ادىلدىك ءپرينتسيپىن ۇستانۋدى – جەتى رۋحاني قازىقتىڭ ءبىرى رەتىندە بەكىتتىك. ادىلدىك ءپرينتسيپىن ۇستانۋدى ءار ادام وزىنەن باستاۋ قاجەت دەپ ويلايمىز. ويتكەنى ادام اۋەلى وزىنە ءادىل بولسا, ونىڭ اينالاسى دا سونداي قارىم-قاتىناس جاسايدى. ءبىز قوعامداعى ادىلەتتىلىك تۋرالى ناسيحات جۇمىستارىمىزدى جالعاستىرا بەرەتىن بولامىز.
پرەزيدەنت ماقالادا جاستارىمىزدى تاعىلىمعا تولى تاريحي قۇندىلىقتارىمىزبەن تاربيەلەپ, تۇلعالار ءومىرىن ونەگە ەتۋگە ايرىقشا توقتالدى. تاريح تۇنعان كورىكتى ولكەلەرىمىزدى تانىتۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, جاستار – قاشاندا تىڭ يدەيالاردىڭ قاينار كوزى, وڭ وزگەرىستەردىڭ قوزعاۋشى كۇشى. سوندىقتان وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ وسىنداي الەۋەتىن دۇرىس ارناعا باعىتتاپ, ءتيىمدى پايدالانۋىمىز كەرەك.
ءبىز كۇندەلىكتى قىزمەتىمىزدە جاستارىمىزدىڭ ءدىني ءھام زاماناۋي ءبىلىم الۋىنا باستى نازار اۋدارىپ كەلەمىز. وسى باعىتتا بىرقاتار مەدرەسەلەرىمىز كوللەدج مارتەبەسىنە يە بولدى. ءدىني باسقارما جانىنداعى جاستار ءىسى سەكتورىنىڭ باستى مىندەتى – وسكەلەڭ ۇرپاقتى شىنايى پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋ. جاس بۋىنعا دەر كەزىندە دۇرىس باعىت بەرە الساق, اباي ايتقانداي, دۇنيەنىڭ ءبىر كەتىگىن تاۋىپ, قالانارى حاق.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى قاسيەتتى تاۋەلسىزدىگىمىزدى ودان ءارى نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگىن تىلگە تيەك ەتتى. حالقىمىزدا: «بىرلىك بار جەردە – تىرلىك بار» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. بۇل ءار ادامنىڭ ومىرلىك ۇستانىمىنىڭ بىرىنە اينالۋى ءتيىس دەپ ويلايمىز.
قورىتا ايتقاندا, ءدىنىمىز بەن ءداستۇرىمىزدى, ءتول مادەنيەتىمىز بەن ۇلتتىق بولمىسىمىزدى بەرىك ۇستانىپ, وسى جولدا تاباندىلىق پەن تۇراقتىلىق تانىتىپ, ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي بىرلىگىمىزدى كورسەتىپ, قوعام يگىلىگى ءۇشىن بىرگە قىزمەت ەتسەك, باعىندىرار بەلەسىمىز بەن الار اسۋىمىز كوپ بولماق. اللا تاعالا حالقىمىزدىڭ مەرەيىن قاشاندا ۇستەم ەتكەي. ءامين!
ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى,
قازاقستان مۇسىلماندارى دىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي
