وقيعا • 14 قاڭتار، 2021

«ۇلتتىق» مارتەبە رۋحتى وياتادى

23 رەت كورسەتىلدى

وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ۇلت رۋحانياتىنان وزگەشە ورىن الاتىن، تاماشا داستۇرلەرگە باي قازاق ونەرىنىڭ قاراشاڭىراعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق دراما تەاترىنا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ارنايى جارلىعىمەن «ۇلتتىق» مارتەبەسى بەرىلگەن بولاتىن. 1926 جىلدىڭ 13 قاڭتارىندا قىزىلوردا قالاسىندا تۇڭعىش كاسىبي تەاتردىڭ ۋىعى قادالىپ، «ەڭلىك – كەبەك» سپەكتاكلىمەن شىمىلدىعى تۇرىلگەلى بەرى ۇلكەن بەلەستەردەن ءوتىپ، رۋحاني يگىلىكتەردىڭ ىرگەتاسى شايقالماۋى جولىندا ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان تەاتر ۇجىمى بۇل جاعىمدى جاڭالىقتى زور قۋانىشپەن قابىلدادى. قازاق تەاتر ونەرىن ورگە سۇيرەپ كەلە جاتقان ساحنا ساردارلارىنىڭ «ۇلتتىق ونەردى دارىپتەۋگە ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان قاسيەتتى قاراشاڭىراق م.اۋەزوۆ اتىنداعى دراما تەاترىنا ۇلتتىق مارتەبەسى بەرىلۋى كەرەك» دەپ كوڭىلگە قونىمدى ۇسىنىس ايتىپ كەلە جاتقانىنا دا ءبىرشاما جىلداردىڭ ءجۇزى بولعان ەدى. تەاتردىڭ 95 جىلدىق تورقالى تويى قارساڭىندا سول ارمان ورىندا ۋىن تاۋىپ، كەشە م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەاترىنىڭ جانە دە وزگە دە ءتورت ءىرى مادەنيەت وشاعىنىڭ «ۇلتتىق» مارتەبەسىن يەلەنۋىنە وراي ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا ارنايى ءباسپاسوز ماسليحاتىن وتكىزىپ، تەاتردىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى.

 

جيىنعا قاتىسقان مادەنيەت ۇيىم­دا­رىنىڭ باسشىلارى مەن ۇجىم قىز­مەت­كەرلەرىن مەرەيلى مارتەبەمەن قۇتتىقتاپ، شى­عارماشىلىق شابىت تىلەگەن اقتوتى راحمەتوللاقىزى بۇل ءسۇيىنشى جاڭا­لىق­تىڭ اكەمتەتەاتردىڭ 95 جىلدىعىنا وراي ۇلكەن سىي بولعانىن جەتكىزدى. الماتى شاھارىنا كەلىپ، تىلشىلەر قاۋىمىمەن كەزدەسكەن باسقوسۋدا مينيسترلىك باسشىسى وتكەن جىلى اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستىڭ ءبىر بولىگىمەن قىسقاشا تانىس­تىرىپ ءوتتى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ مادەنيەت جانە ارحيۆ ۇيىمدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە 50%-عا، وڭىرلەردە 35%-عا دەيىن وسكەن. جالپى، مۇنداي ءوسىم رەسپۋبليكا بو­يىنشا شامامەن 34 مىڭ ادامدى قامتىعان. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار بۇدان ارى دا ءوز جالعاسىن تاباتىن بولادى. بالەت ارتىستەرىن مەملەكەتتىك قولداۋ ماقساتىندا مادەنيەت ۇيىمىندا كاسىبي قىزمەتىن توقتاتقان كەزدە كەمىندە 20 جىل كاسىبي ەڭبەك ءوتىلى بار بالەت ارتىسىنە سوڭعى ءۇش جىل ىشىندەگى ورتاشا جالاقىدان 60% مولشەرىندە ارنايى اي سايىنعى اقشالاي تولەمدەر قاراستىرىلادى. سونداي-اق ادەبيەت پەن ونەر قايراتكەرلەرىن، دارىندى جاستارعا مەملەكەتتىك قولداۋدى كۇشەيتۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ مادەنيەت سالاسىنداعى ستيپەندياسى 240-تان 660 اەك-كە دەيىن ۇلعايتىلدى. مادەنيەت جانە ونەر سالاسىنداعى ەرەكشە مارتەبەسى بار جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى ءۇشىن جالاقىسىنا 1،75 كوەففيتسيەنتى ساقتالادى. 2020 جىلعى 1 قاڭتاردان باس­تاپ مادەنيەت جانە سپورت سالاسىنداعى مامانداندىرىلعان مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى جىل سايىن 2023 جىلعا دەيىن 25%-عا كوبەيەدى. ەڭ قۋانىشتىسى، وسى سالاداعى قىزمەتكەرلەردىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ بويىنشا قارقىندى جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، اتقارىلعان جۇمىستىڭ العاشقى ناتيجەسىن كورەتىن كۇن دە الىس ەمەس.

«كورونوۆيرۋس ىندەتىنە بايلانىس­تى قالىپتاسقان جاعدايعا قاراماستان، مينيسترلىك جاڭا جۇمىس فورماتىن ەنگىزىپ، تەاترلار ونلاين فورماتتا قويىلىم، مۋزەيلەر ۆيرتۋالدى ەكسكۋرسيالار، سپورتشىلار ءۇي جاتتىعۋلارىن كورسەتتى. سالا قايراتكەرلەرى، ەسترادا انشىلەرى حالىققا قولداۋ كورسەتىپ، ەلدىڭ ەڭسەسىن تۇسىرمەي، ونلاين ۇلگىدە كونتسەرت، ءتۇرلى ءىس-شارالار وتكىزدى. جالپى العاندا ونى 120 ميلليوننان استام ادام تاماشالاعان. بۇل جاڭا فور­ماتتاعى ۇلت ونەرىن دۇنيەجۇزى كورەر­مەنىنە دە كورسەتە الدىق دەگەن ءسوز. ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىق، ابايدىڭ 175 جىلدىق، التىن وردانىڭ 750 جىلدىق مەرەيتويلارى ەلىمىزدە اۋقىمدى وتكىزىلۋدە. باستىسى، بارلىق ءىس شارالار توي تويلاۋ ەمەس، بارىنشا وي تولعاۋعا باعىتتالدى» دەدى اتقارىلعان جۇمىستارىنىڭ ءبىر شيرەگىنە شولۋ جاساعان ا.رايىمقۇلوۆا. ءمينيستردىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا، مادەني وشاقتاردى جانە سپورت نىساندارىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ، جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ىسكە اسىرىلىپ، جاڭا نىساندار دا بوي كوتەرۋدە. سولاردىڭ ءبىرى وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ەلوردا تورىندە ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ جاڭا عيماراتى جانە جەڭىلاتلەتيكالىق سپورتتىق كەشەنى، سونداي-اق تۇركىستان قالاسى جانە وڭىرىندە امبەباپ كىتاپحانا، قازاق مۋزىكا تەاترى، كونگرەسس-حولل، قوجا احمەت ياساۋي مۋزەيى سەكىلدى جاڭا مادەني وشاقتارىنىڭ پايدا بولعانىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. الداعى ۋاقىتتا مەملەكەت قورعاۋىنداعى ەرەكشە تاريحي ەسكەرتكىش مەكەمەسى قاتارىنا جاتاتىن م.اۋەزوۆ اتىنداعى ۇلتتىق تەاتردىڭ دا كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتۋى مۇمكىن ەكەنىنەن قۇلاعدار ەتتى. سونىمەن قاتار ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ 75 جىلدىعى، قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 25 جىلدىعى، ش.قالداياقوۆتىڭ 90 جىلدىعىنا وراي مازمۇندى شارالار وتكىزىلگەن.

مادەنيەت جانە سپورت مينيسترىنەن سوڭ «ۇلتتىق» مارتەبەسىن يەلەنگەن مادەنيەت ۇجىمدارىنىڭ باسشىلارى – ۇلتتىق كىتاپحانا ديرەكتورى ب.وسپانوۆا، م.لەرمونتوۆ اتىنداعى ۇلتتىق ورىس تەاترىنىڭ ديرەكتورى ا.ياكۋشەۆ، اباي اتىنداعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ديرەكتورى ا.قاليەۆا، قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق حالىق اسپاپتار وركەسترىنىڭ ديرەكتورى م.قۋانىشەۆ ءسوز الىپ، قاراشاڭىراق تەاتردى 95 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى.

تەاتر ديرەكتورى ەركىن جۋاسبەك: «مادەني كەڭىستىكتەگى جەتىستىك – ەلدىڭ جەتىستىگى. «ۇلت» دەگەن، «ۇلتتىق» دەگەن سوزدەن قورقاتىن زاماننان اۋىسىپ، كەرىسىنشە، ۇلت دەگەن ءسوزدىڭ توڭىرەگىنە ۇيىساتىن زاماننىڭ كەلگەنىن كورىپ وتىرمىز. ەلباسىمىزدىڭ اۋزىنان «ۇلتتىق كود» دەگەن سۇيكىمدى ءسوز شىققالى بەرى رۋحىمىز جاندانىپ، باسىمىزدىڭ بىرىگە تۇسكەنىن دە بايقاپ وتىرمىز. باس بىرىكتىرۋدە قازاق الدىمەن ۇلكەنىن سىيلاپ، اقساقالىن قادىرلەۋدى الدىعا تارتقان» دەپ تەاتر­دىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى، قازاق ونەرىنىڭ ابىزى، كسرو حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ «ۇلتتىق» مارتەبە يەلەنۋدەگى ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ءوز كەزەگىندە ا.ءاشىموۆ ونەر مەن ما­دەنيەتكە كورسەتكەن قۇرمەت پەن لا­يىقتى ماراپاتى ءۇشىن مەملەكەت باس­شىسىنا، مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە العىسىن ءبىلدىردى.

تەاتردىڭ 95 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي «كيەلى قاراشاڭىراق» اتتى كورمە ۇيىمداستىرىلىپ، كەرەگەگە 200-گە جۋىق كونە سۋرەت ءىلىندى. تەاتر مۋزەيىنىڭ جەتەكشىسى نارگيز تامابەكقىزىنىڭ ايتۋىنشا، كورمە ءتورت كەزەڭدى قامتيدى. سۋرەتتەرمەن بىرگە، س.مايقانوۆا، ا.ءاشىموۆ سەكىلدى ساحنا ساڭلاق­تا­رى­نىڭ كوستيۋمدەرى، سپەكتاكلدەردە پاي­دالانىلعان رەكۆيزيتتەر قويىلعان.

مادەنيەت مايتالماندارىمەن، تىل­شى­­لەرمەن كەزدەسۋگە ارنالعان ءىس-شا­را­نىڭ نەگىزگى بولىگى اياقتالعان سوڭ قو­ناق­تار تەاتردىڭ ونەرلى جاستارىنىڭ كونتسەرتىن تاماشالاپ، كەش سوڭىندا مينيستر كاسىبي شەبەرلىگىمەن كوزگە تۇسكەن بىرقاتار تالانتتى ارتىسكە ماراپات تابىستادى.

 

 الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

كانەلونى اۋىر شايقاس كۇتىپ تۇر

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 12:18

حاۆي باس باپكەر بولا ما؟

فۋتبول • بۇگىن، 11:25

دوللار باعاسى تاعى كوتەرىلدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:23

43 جىلدان كەيىنگى ءىرى جەڭىلىس

فۋتبول • بۇگىن، 09:55

ءتورتىنشى مارتە ۇتىلدى

حوككەي • بۇگىن، 09:32

كەشەگىنىڭ كەبەجەسى

تاريح • بۇگىن، 09:30

جاس سۋرەتشىلەر جيىنى

ايماقتار • بۇگىن، 09:28

جولداما ءۇشىن جانتالاس

سپورت • بۇگىن، 09:20

ءتىل – ۇلتتىڭ ۇياتى

قازاقستان • بۇگىن، 09:17

قىش قۇپياسى

ونەر • بۇگىن، 09:13

بوساڭسۋعا بولمايدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:07

ءۇش ەمحانا ەكپە ەگۋدى اياقتادى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:02

«دەگدار» سىيلاعان دومبىرا

ەلوردا • بۇگىن، 09:00

تاريحتىڭ كوشباسشى ۇلى ۇمىتىلمايدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:59

برازيليامەن ساۋدا اينالىمى ارتتى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:50

ءشول شىنارى

ونەر • كەشە

قازاق بوكسىنىڭ ءباھادۇرى

قازاقستان • كەشە

جۇبايلار جىرى

ونەر • كەشە

ۇلت ۇراندى اقىن

ادەبيەت • كەشە

باررەل كوتەرىلگەن بيىك

ەكونوميكا • كەشە

ۇشقىشتار اۋلەتى

سۇحبات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار