– ءبىزدىڭ ورتالىقتىڭ نەگىزگى قىزمەتى – جۇيكەسى سىر بەرگەن قالا تۇرعىندارىنا ساپالى پسيحولوگيالىق جانە پسيحاتريالىق تۇرعىدا كومەك بەرۋ. 2017 جىلدان بەرى ينتەگراتسيالىق-پسيحاتريالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ورتالىق ماماندارى قالاداعى اۋداندىق ەمحانالاردىڭ قۇرامىندا وتىر. بۇل نە دەگەن ءسوز؟ بۇرىن ادامدار پسيحاتريالىق ورتالىققا كەلۋگە نامىستاناتىن, قورقاتىن. دەنساۋلىعى مازالاپ جۇرسە دە بىزگە كەلۋگە جۇرەكتەرى داۋالاي بەرمەيتىن. وسىنداي تەرىس كوزقاراستى جويىپ ءارى پاتسيەنتتەردى ماماندارعا جاقىنداتا ءتۇسۋ ءۇشىن دارىگەرلەرىمىزدى قالالىق ەمحانالارعا جىبەردىك. ناتيجەسىندە, پسيحياترلارعا جۇگىنەتىندەر كوبەيدى. بۇل باستاما ءبىزدىڭ ماماندارعا دەگەن سەنىمدى كۇشەيتتى, بوگەتتى ازايتا باستادى. ماسەلەن, قازىردىڭ وزىندە ورتالىقتا 10 462 ناۋقاس ادام ديسپانسەرلىك باقىلاۋدا تۇر. ونى دياگنوزى بويىنشا جىكتەيتىن بولساق, ءبىرىنشى ورىندا – شيزوفرەنيا, ەكىنشى ورىندا – اقىل-ەستىڭ كەمدىگى, ءۇشىنشى ورىنعا ميدىڭ ورگانيكالىق زاقىمدالۋى جايعاسادى.
– ورگانيكالىق زاقىمدالۋ دەگەنىڭىز نە؟
– بۇل كوبىنەسە سپورتپەن شۇعىلدانعاندا, جول-كولىك اپاتىندا, توبەلەستە باسىنان زاقىم العاندار. ميىنا ورگانيكالىق زاقىم كەلگەن ناۋقاستار قۇلان-تازا ايىعىپ كەتە مە دەگەن ساۋالدار قويىلادى. ءبىرىنشى, بۇل اۋرۋدىڭ تۇرىنە, ەكىنشى, قاي دەڭگەيدە زاقىم العانىنا جانە ساپالى ەمدەلۋىنە بايلانىستى. ارينە, ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇرعان ناۋقاستارعا امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە بەرىلەتىن تەگىن, وتە قىمبات, زامانعا ساي ءدارى-دارمەكتەر بار. ەگەر وسى پرەپاراتتاردى ۋاقتىلى قابىلداپ وتىرسا, كەسەل اسقىنبايدى.
وكىنىشكە قاراي, مىناداي جاعدايلار دا بولادى. ناۋقاس اۋرۋحانادا اي بويى جاتىپ, ەمدەلىپ شىققاننان كەيىن ەكى اپتادان كەيىن قايتا تۇسەدى. نەگە؟ ويتكەنى, ولار امبۋلاتورلىق جاعدايدا بەرىلەتىن دارىلەردى ۇيدە ىشپەيدى. اۋرۋحانادا قابىلداعان ەمنىڭ كۇشى 2-3 اپتاعا جەتەدى, تولىق ەمدەلمەي جاتىپ, ەمدى جارتى جولدان توقتاتادى, كەسەلدىڭ ءورشۋ كەزەڭىنە دۋشار بولادى. مۇنداي ناۋقاستار اتا-انا, جاقىندارىنا بوي بەرمەيدى, تىڭدامايدى. ونىڭ ىشىندە تۋا ءبىتتى جۇيكە اۋرۋلارى دا بار. ءبىز ۇيدە پرەپاراتتار قابىلداۋدى باقىلاۋدى اتا-اناسىنا جۇكتەيمىز. پرەپاراتتار قابىلداۋدى توقتاتۋ جۇيكەگە قايتا سالماق سالىپ, ۇيقى بۇزىلادى, قۇلاقتارىنا داۋىس, كوزدەرىنە ەلەس كەلەدى. سودان ارناۋلى بريگادا ناۋقاستى قايتا الىپ كەلىپ, اۋرۋحاناعا جاتقىزۋعا ءماجبۇر بولادى.
– ساپار قۇتتىباي ۇلى, قازىرگىنىڭ ادامى كۇيزەلىسكە ءجيى ۇشىرايدى. ساپ-ساۋ ادامنىڭ ءوزى ابدەن تورىعا كەلە ءتۇرلى جۇيكە كەسەلدەرىنە شالدىققانىن كورىپ ءجۇرمىز. «سترەسس», «دەپرەسسيا» تەرميندەرى تىم كوپ قولدانىلادى. ارنايى ماماندارعا جۇگىنۋدىڭ العاشقى بەلگىلەرى قانداي؟
– كەز كەلگەن كۇيزەلىس سالدارىنداعى اۋىتقۋلاردىڭ ءبارى پسيحيكالىق سوزىلمالى كەسەلگە دۋشار ەتپەيتىنىن تۇسىنگەن ءجون. ماسەلەن, پسيحولوگيالىق سوققىنىڭ اسەرىنەن ادامدا كۇيزەلىس باستالادى. جۇمىستا, ۇيدە بولعان اۋىر جاعدايدان ادامنىڭ تورىعۋىنان ۇيقىسى بۇزىلادى, سىركەسى سۋ كوتەرمەيدى, تابەتى قاشادى جانە جۇرتپەن ارالاسۋدى توقتاتادى. وسىنداي كەزدە بىزگە كەلەتىن پاتسيەنتتەر بار. الايدا دارىگەرگە قارالمايتىندار, وزىنە كوڭىل بولمەگەندەر بۇل ۋاقىتشا دەگەنگە الدانادى. بۇل اسقىنا كەلە ۇيقى مەن تابەتتىڭ قاشۋىنا الىپ كەلەدى. نەۆروزدار پايدا بولادى. العاشقى بەلگىلەرى – بۇرىن جاقسى تانىپ, ارالاسىپ جۇرگەن ادام اينالاداعىلاردان قاشقاقتاپ, تۇيىقتالىپ, اشۋلانشاق بولا باستايدى. تەز سالماق جوعالتىپ, جۇدەپ كەتەدى. وسى كەزدەن باستاپ الاڭداي باستاعان ءجون.
– كەيىنگى كەزدە ءسىزدى كوبىرەك ويلانتاتىن جاعدايلار قانداي؟ دەمەنتسيا, ياعني جاسىنا جەتپەي الجۋ, ەستە ساقتاۋ قابىلەتىنىڭ السىرەۋى تۋرالى نە ايتاسىز؟
– اقىل-ەستەن الجاسۋ 70 جاستان اسقاننان كەيىن عانا پايدا بولا باستايدى دەپ ەسەپتەپ كەلدىك. بۇل اۋرۋ جاسارىپ كەلەدى. جۋىردا 53 جاستاعى پاتسيەنتكە دەمەنتسيا دياگنوزى قويىلدى. الجۋعا دۋشار ەتەتىن جاعداي وتە كوپ. بىرىنشىدەن, باسىنان اۋىر جاراقات السا, ەكىنشىدەن الكوگولدىك ىشىمدىكتەر مەن ەسىرتكى قولداناتىن بولسا, سونىمەن قاتار جاستار اراسىنداعى توكسيكومانيا, ءتۇرلى زاتتى يىسكەۋ دە اقىل-ەستىڭ كەمۋىنە الىپ كەلەدى. شىنىندا, پسيحيكالىق اۋرۋلاردىڭ جاسارىپ كەلە جاتقانى ويلاندىرادى. ينتەرنەتكە كۇندىز-ءتۇنى تەلمىرۋ, پسيحيكاعا اسەر ەتەتىن قاتىگەز, جاۋىز ويىندار مەن اقپاراتتار جۇيكە اۋرۋلارىنىڭ بەلەڭ الۋىنا جەتەلەپ وتىر. ماسەلەن, ومىردە كوپ سويلەمەيتىن, ۇيالشاق بالالار ينتەرنەتكە كىرگەننەن باستاپ وزگەرەدى. قالاعان ادامىمەن دوس بولادى, قالاماسا, دوستىقتان شىعارىپ, ۇناتپاعانىنا ۇرسىپ تاستايدى. قىسقاسى, «ۆيرتۋالدى باتىر». ال مەكتەپتە ودان موماقان ادام جوق. ياعني ءبىر ادامنىڭ ىشىندە ەكى ءتۇرلى مىنەز-ق ۇلىق وتىرادى. وسىنىڭ ءبارى عالامتوردىڭ جۇيكەگە كەرى اسەرى مەن كەسىرىنەن بولادى. سوندىقتان اتا-انالار بالالارىنا ۋاقتىلى كوڭىل ءبولۋى كەرەك. بىلتىر 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا الماتىدا جۇيكە اۋرۋلارى دياگنوزى قويىلعان پاتسيەنتتەر 100 ادامعا كوبەيدى.
– بۇعان كوروناۆيرۋستىق پاندەميانىڭ اسەرى تيگەن بولار؟ توتەنشە جاعداي كەزىندە قوردالانعان ماسەلەلەر قوپارىلىپ تۇسكەنىن كوردىك. بۇل – وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىق, الكوگوليزم, جاقىن ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە الىمجەتتىگى دەسەك بولادى. وسى كەلەڭسىزدىك جۇمىستارىڭىزدا قانشالىقتى كورىنىس تاپتى؟
– بىزدە تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن «سەنىم تەلەفونى» بار. ناۋرىز, ءساۋىر, مامىر ايلارىندا تۇرعىندار تاراپىنان شالىنعان قوڭىراۋلار كوبەيدى. ەكىنشىدەن, پسيحولوگ مامانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنگىسى كەلەتىن ادامداردىڭ سانى ارتتى. سودان كەيىن ىشىمدىككە سالىنا باستاعانداردىڭ سانى وسكەنى بايقالدى. وسىدان زارەزاپ بولعان ايەلدەردىڭ كۇيەۋلەرىنىڭ كۇندە ىشەتىنىنە, ءۇيدىڭ بەرەكەسىن الىپ جاتقانىنا شاعىمدانعان قوڭىراۋلارى ەسەلەنە باستادى. ال جولداستارى ۇيدە جاتقان ادامنىڭ ۋاقىتى وتپەيتىنىن, سىرا ىشسە الداناتىن ايتىپ اقتالادى. «اراق ىشسەم, كوڭىلىم كوتەرىلىپ, بارلىق ماسەلەنى شەشىپ تاستايتىن سياقتىمىن» دەيدى. سول سياقتى ايەلى مەن ەرى اراسىنداعى كيكىلجىڭ, بالاسى مەن اتا-اناسى اراسىنداعى تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر ءوستى. ويتكەنى بۇرىن اكە-شەشە كۇندىز-ءتۇنى جۇمىس دەپ شاپقىلاپ جۇرگەندە بالاسىنىڭ نەمەن اينالىساتىنىنا ءمان بەرۋگە مۇرشاسى بولماعان. وسىنداي كەزدە پسيحولوگ مامانداردان كەڭەس الۋعا ۇمتىلعاندار از بولعان جوق. سونىمەن قاتار, سۋيتسيد ماسەلەسى دە بوي كوتەردى. ورايى كەلىپ تۇرعاندا ماقتانىشپەن ايتقىم كەلەدى. ءبىزدىڭ پسيحولوگ ماماندار ءۇش ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدى. ءتىپتى 4 بالاسى بار ايەل 7-قاباتتان سەكىرەر الدىندا دارىگەرلەرىمىز دۇرىس باعىتتا جۇمىس ىستەدى. كەيىن بۇل ادامدار بىزدە ەمدەلىپ شىقتى.
– ورتالىقتا جۇيكە اۋرۋلارىن عىلىمي تۇرعىدا زەرتتەيتىن ماماندار بار ما؟
– قازىرگى تاڭدا ورتالىق – س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ, قازاق-ورىس مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ, سونىمەن قاتار ۇزدىكسىز مەديتسينالىق ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ ورتالىعىنىڭ كلينيكالىق بازاسى بولىپ ەسەپتەلەدى. پروفەسسورلار, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى وسىندا ءدارىس بەرە وتىرىپ, ناۋقاستاردى دا قارايدى. قازىر قازاق-ورىس مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كافەدرالارىمەن بىرىگىپ, سۋيتسيدكە قارسى زەرتتەۋلەر جۇرگىزەمىز. كەلەر جىلى قورىتىندىسى شىعادى. الماتىدا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى عىلىمي-زەرتتەۋلەرمەن اينالىساتىن پسيحاتريالىق, ناركولوگيالىق ورتالىقتار بار. بۇل ورتالىقتارمەن دە قويان-قولتىق جۇمىس ىستەيمىز.
– زامانىنا ساي جۇيكە اۋرۋلارىنا شالدىققانداردى ەمدەۋدىڭ تاسىلدەرى مەن بايانحاتتارى وزگەردى مە؟
– ەمدەۋ حاتتاماسى ۇدايى وزگەرىپ تۇرادى. جىل سايىن دارىلەردىڭ تۇرلەرى جاڭارادى. ماسەلەن, ءبىر پرەپاراتتىڭ اسەرى ءۇش ايعا, ودان دا كوپ ۋاقىتقا جەتەدى. ۇزاق مەرزىم ارالىعىندا جۇيكەسى تىنىشتالىپ, ۇرەي, قوزۋ, داۋىس, ەلەستەن ادا بولادى. بۇرىن ونداي دارىلەر بولعان جوق. بۇل – كەز كەلگەن ءدارى-دارمەكتىڭ ادام اعزاسىنا كەرى اسەرىن ازايتاتىن مۇمكىندىكتەرى ۇلعايدى دەگەن ءسوز.
– جۇيكە اۋرۋلارىنا ۇشىراعان جاندار قوعامعا قانشالىقتى قاۋىپتى؟
– بۇل ناۋقاستار الدىمەن وزىنە قاۋىپتى...
– بۇرىن پسيحياتر ماماندار «ناپولەون», «ستالين», «لەنيندى» ەمدەسە, بۇگىنگى ماماندار قانداي عالامات يەلەرىمەن جۇمىس ىستەيدى؟
– مۇنداي جاعدايلار سيرەك. كەيبىر ناۋقاستار وزدەرى مويىنداپ, «ۇيقىم بۇزىلدى, وسىدان قورقا باستادىم» دەپ ەمدەلۋگە ءوز ىرقىمەن كەلەدى. مىسالى, بۇرىن اۋرۋلار اراسىندا ء«ستالينمىن», «چەرچيلمىن», «پرەزيدەنتپىن» دەيتىندەر بولسا, قازىر «اللانىڭ ەلشىلەرى» بار. «مەن پايعامبارمىن, ادامداردى ەمدەۋىم كەرەك» دەيدى. مۇنداي كەزدە پاتسيەنتپەن بارىنشا ءتىل تابىسىپ, اشۋىنا تيمەي ەمدەۋگە تىرىسامىز. كەيىن بۇل ناۋقاستار اقىل-ەسىن جيعاننان كەيىن «قاسيەتى كەتىپ قالعانىن» مويىنداپ جاتادى.
– وتباسىنداعى «ەرەكشە قابىلەتكە», بوگدە مىنەز-ق ۇلىققا يە بولعان ادامداردىڭ جاقىندارىنا قانداي كەڭەس بەرەسىز؟
– ەڭ باستىسى, كوشەدە, ۇيدە بولسىن جۇيكە اۋرۋىنا شالدىققان اداممەن بەتپە-بەت كەلىپ قالساڭىز, وعان قارسى كەلمەۋ قاجەت. اۋرۋ قوزىپ تۇرعاندا ونى ودان دا ورشىتە تۇسەتىن ءىس-قيمىل كورسەتىپ, اشۋىن كەلتىرەتىن اڭگىمە ايتپاۋ كەرەك. قولىندا قارۋى بولىپ, قاۋىپ توندىرەتىندەي جاعداي بولسا, بىردەن 102 جانە 103 تەلەفوندارىنا بىردەي حابارلاعان ءجون. جۋىردا قولىندا پىشاعى بار جىگىتتىڭ ءوتىپ بارا جاتقان ادامدارعا ۇمتىلعانىن تەلەديداردان كورسەتىپ جاتتى. مۇنداي كەزدە وعان اقىل ايتىپ, اجىراتىپ, ءوز بەتىنشە توقتاتۋدىڭ ءتۇبى قايعىلى وقيعالارمەن دە اياقتالۋى عاجاپ ەمەس. سوندىقتان الىس كەتۋ كەرەك, ول – ناۋقاس ادام. وزىنە ەسەپ بەرە المايدى.
– جۇيكە كەسەلىنە ۇشىراعان جانداردى كەيدە جاقىندارى ەمشىلەرگە سۇيرەپ جۇرەدى...
– بۇل سۇراقتى دا ماعان ءجيى قويادى. «دۋالاپتى», «ىشىنە جىن كىرىپ كەتىپتى», «وقىتىپ تاستاپتى» دەگەن باياعىدان بەرى ەستىپ كەلە جاتقان ءسوزىمىز. بىراق مەديتسينا مەن يسلام ءدىنى ءبىر بىرىنە قايشى كەلمەيدى. ەكەۋىنىڭ دە مىندەتى ادامعا كومەكتەسۋ دەسەك تە, ءار ءىستىڭ ءوز مامانى بولادى. قانداي جاعدايدا دا ءار دەرتتىڭ ءوز دارىگەرى بار. سوندىقتان دا الدىمەن ماماننىڭ كەڭەسىنە جۇگىنىپ بارىپ ارەكەت ەتۋ كەرەك.
– جۇيكە اۋرۋلارىنا ۇشىراعانداردىڭ كوپشىلىگى ەر ادامدار دەگەن دەرەكتىڭ جاي-جاپسارىن تۇسىندىرە كەتسەڭىز.
– جىگىتتەردىڭ كوپشىلىگى سپورتپەن شۇعىلدانادى, ۇنەمى توبەلەس, الكوگولدى ىشىمدىككە ءۇيىر, جول اپاتىنا دا ءجيى ۇشىرايدى. وسىنىڭ ءبارى دە تىكەلەي اسەر ەتەدى. ودان بولەك, ايەلدەرگە قاراعاندا ەر ادامدار ەموتسيونالدى تۇرعىدان السىزدەۋ. تۇرمىستىڭ تاۋقىمەتىنە قىز-كەلىنشەكتەر توزىمدىرەك. وعان قوسا قيىنشىلىقتاردان تۋىندايتىن تورىعۋ, كۇيزەلىستى ەر ادامدار ىشىمدىك, ەسىرتكىمەن باسۋعا بەيىم, قۇمار ويىندارمەن دە ءوزىن الداعىسى كەلەدى.
– ايەلدەرگە قاراعاندا ەرلەر ەموتسيونالدى تۇرعىدا السىزدەۋ كەلەدى دەيسىز دە, ماسكۇنەم قىز-كەلىنشەكتەردىڭ كوبەيىپ بارا جاتقانىن العا تارتاسىز؟
– شىندىعىنا كەلسەك, ىشىمدىككە ءۇيىر ايەلدەر كوپ كەزدەسەدى. زەرتتەپ قاراساق, ارقايسىسىنىڭ الكوگولگە تاۋەلدى بولۋىنىڭ سەبەبى دە ءارتۇرلى. بۇل وقيعالار ءبىر بىرىنە ۇقسامايدى. ەموتسيونالدى السىزدىكتەن تىس ءتۇرلى جاعدايلار بار. مەن ءوزىم دە بىرنەشە ايەل ادامدى ماسكۇنەمدىكتەن ەمدەدىم. مىسالى, ءبىر پاتسيەنتتىڭ كۇيەۋى ايەلىن ەش جەردە جۇمىس ىستەتكىزبەيدى ەكەن. وزدەرى باقۋاتتى وتباسى. ەرى ۇنەمى ءىسساپاردا جۇرەدى. وسىنداي كەزدە ول ايەل ءوزىن ءوزى الداپ, ۋاقىتىن وتكىزۋ ءۇشىن ۇيىندەگى قىمبات ىشىمدىكتەرگە اۋەستەنە باستايدى. سوڭىندا ىشپەسە تۇرا المايتىن جاعدايعا جەتكەن. كۇيەۋلەرىنە ەرەگىسىپ, قوسىلا تاۋەلدى بولعاندار تابىلادى. ال ىشىمدىك ۋاقىتشا بولسا دا شىندىقتى بۇركەمەلەپ, كوڭىل كۇيدى كوتەرگەندەي بولادى. بىراق ۋاقىت وتە كەلە ونىڭ سالدارى اۋىر بولادى. قازىر 5 923 ادام ناركولوگيالىق ديسپانسەرلىك باقىلاۋدا بولسا, سونىڭ الكوگولگە تاۋەلدىسى – 4 448 ادام. الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 8,5 پايىزعا تومەندەپ وتىر.
– بۇل قالاي؟ ويتكەنى كارانتين, پاندەميا كەزىندە ەڭ ءوتىمدى تاۋاردىڭ قاتارىندا اراق پەن سىرا بولعانىن نەسىنە جاسىرامىز؟
– بۇلار جاسىرىن پاتسيەنتتەر. ۇيىندە اقشاسىن تولەپ, قانىن تازارتىپ, ينە شانشىتىپ ەمدەلىپ الاتىندار بۇل ەسەپكە كىرمەيدى. ويتكەنى كەيبىرى قىزمەتىنەن ايىرىلۋدان, مانسابىنا نۇقسان كەلۋدەن قورقادى. ءبىزدىڭ جۇيكە اۋرۋلارىن ەمدەيتىن ورتالىققا كەلمەۋگە تىرىسادى. ويتكەنى ديسپانسەرلىك ەسەپكە الادى دەپ نامىستانادى. سوندىقتان ولار جەكەمەنشىك ەمحانالاردى جاعالايدى.
– ورتالىقتاعى گەرونتولوگيالىق قىزمەتتىڭ ماڭىزىنا دا توقتالا كەتسەڭىز؟
– گەرونتولوگيالىق ورتالىق 2019 جىلى اشىلدى. مۇندا قارت كىسىلەرگە كومەك بەرىلەدى. جاسى كەلگەن سايىن ادامدا دەمەنتسيا دامىپ, التسگەيمەر سياقتى اۋرۋلار مەڭدەي باستايدى. بۇل كەسەلدەن قۇتىلامىن دەپ كەلەتىن ۇلكەندەرىمىز بار. اتالعان كەسەلدى دەر كەزىندە ەمدەسە, قالىپتى ءومىر سۇرۋگە بولادى. اۋرۋ اسقىنعان سايىن ادام كوز الدىمىزدا سولىپ, وزگەرىپ, قازىر ىشكەن تاماعىن قازىر ۇمىتىپ قالۋى مۇمكىن. «تاماق بەرمەي اشتان ولتىرەيىن دەپ جۇرسىڭدەر» دەيتىندەر بار. ەم, ءدارى-دارمەكتەرى مەن دارۋمەندەرىن ۋاقتىلى قابىلداپ جۇرگەن ادامنىڭ دەرتى اسقىنبايدى. دەنساۋلىقتى كۇتىپ, قالىپتى دەڭگەيدە ۇستاۋعا بولادى.
– ۇستاناتىن قاعيداڭىز قانداي؟
– قايعى-مۇڭدى, وكپە-ىزانى ارقالاپ ءجۇرۋدىڭ قاجەتى شامالى. بۇل – ءبىرىنشى قاعيدا. ەكىنشى قاعيدا – ىشتەي ايتقىڭ كەلىپ تۇرعاندى ايتۋ كەرەك. شىقپاعان ەموتسيا ادامنىڭ جۇيكەسىنە اسەر ەتەدى. قان قىسىمىن كوتەرەدى, جۇرەكتى قىسادى. ىشتەگى شەردى, جاندى جەپ جۇرگەن جايتتى ۇستاماي, پسيحولوگتەرگە ايتىپ, كەڭەسىن الۋدىڭ پايداسى كوپ. ال ادامدار پسيحولوگتەرگە جۇگىنۋدى نامىس كورەدى. مۇنىڭ دۇرىس شەشىم قابىلداۋدا, اداسپاۋدا ماڭىزى ۇلكەن. سوندىقتان دا اركىمنىڭ ءوز پسيحولوگى بولۋى كەرەك. ال پسيحولوگ الدىنا كەلگەن كليەنتتىڭ سىرىن سىرتقا شاشپايدى, كاسىبي كەڭەس بەرىپ, جانىن ەمدەيدى.
اڭگىمەلەسكەن
ايناش ەسالى,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى
