ونلاين كەزدەسۋدى قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىسى ەرمەك كوشەرباەۆ اشا وتىرىپ, رەسەيلىك ساراپشىلاردى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ جاريالاعان داۋىس بەرۋ ناتيجەلەرىمەن تانىستىردى, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ماجىلىسكە «Nur Otan», «اق جول» جانە قازاقستاننىڭ حالىق پارتياسى ءوتتى. بيلىك وكىلدەرى سايلاۋ پروتسەسىنىڭ ءادىل جانە اشىق وتۋىنە بار كۇشىن سالعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, سايلاۋ كونستيتۋتسيالىق مەرزىمگە سايكەس وتكەنىن جانە بارلىق پارتيالاردىڭ ناۋقانعا قاتىسۋعا دايىندالىپ, سايلاۋالدى تۇعىرنامالارىن ازىرلەۋگە, پارتيالىق ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋگە جەتكىلىكتى ۋاقىتى بولعانىن ەسكە سالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋدىڭ رەسپۋبليكا ءۇشىن ماڭىزى زور, ال ونىڭ ناتيجەسى قازاقستاندىقتاردىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى بار ءبىرتۇتاس ۇلت رەتىندەگى اۋىزبىرشىلىگىن كورسەتتى.
رعا ە.م.پريماكوۆ اتىنداعى اەحقۇزي پوستكەڭەستىك زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ورتالىق ازيا سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دينا مالىشەۆا سايلاۋ ناۋقانىنداعى بىرقاتار جاڭالىقتارعا نازار اۋداردى. ولاردىڭ اراسىندا «Nur Otan» پارتياسىنداعى پرايمەريز, وسك وتىرىستارىنىڭ سۋردواۋدارمامەن ونلاين-ترانسلياتسياسى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ داۋىس بەرۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋى بار. ونىڭ پىكىرىنشە, قازاقستاننىڭ پارلامەنتتىك جۇيەسى وزگەرىسسىز قالدى, بىراق باعىتىن وزگەرتىپ, سول ارقىلى ەلدەگى جانە الەمدەگى جاعدايلارعا بەيىمدەلۋدە. «سايلاۋ ناتيجەلەرى ءماجىلىستىڭ جاڭا قۇرامىنا بۇرىنعىعا قاراعاندا ەداۋىر ماڭىزدى ءرول جۇكتەلگەندىگىن كورسەتەدى», – دەپ تۇيىندەدى د.مالىشەۆا.
م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى الەۋمەتتىك جانە ساياسي پروتسەستەردى زەرتتەۋ جونىندەگى اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى داريا چيجوۆا وتكەن كوكتەمدە الەۋمەتتانۋشىلاردىڭ قوعامدىق وزگەرىستەرگە جوعارى سۇرانىس بايقاعاندىقتارىن ەسكە سالدى. قازاقستاندىق پارتيالار مۇنداي پىكىرلەرگە قۇلاق اسۋىنىڭ ناتيجەسىندە پرايمەريز جانە رەبرەندينگ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, داۋىس بەرۋ ناتيجەلەرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باعىتىنا سەنىم بىلدىرەدى. «Nur Otan» پارتياسى ماجىلىستەگى كوپ ورنىن ساقتاپ قالدى, بۇل الداعى ۋاقىتتا پارتياعا ءتيىمدى رەفورمالار جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
رعا شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ ورتالىق ازيا, كاۆكاز جانە ورال-ەدىل ايماقتارىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ اناليتيكالىق توبىنىڭ جەتەكشىسى ستانيسلاۆ پريتچين سايلاۋدىڭ پاندەميالىق جاعداي كەزىندە وتكەنىن اتادى. «تەحنولوگيالىق تۇرعىدان پرايمەريز جاڭا كانديداتتاردى ۇسىنۋ ۇدەرىسىنە قوعامنىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىراتىن جاڭا تەرمينگە اينالدى», – دەدى پريتچين. ساراپشى اتاپ وتكەندەي, بارلىق وڭىرلەردە وكىلدىكتەرىنىڭ بولۋى جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان ساياسي قۇرىلىمنىڭ جەرگىلىكتى بيلىكتى ساقتاندىرۋى "نۇر وتان" پارتياسىنىڭ تابىسقا جەتۋىنىڭ كەپىلى بولىپ تابىلادى.
وسى پىكىرمەن «مينچەنكو كونسالتينگ" حولدينگىنىڭ باسشىسى ەۆگەني مينچەنكو دا كەلىستى. «Nur Otan» جاس قۇرامى تەحنولوگيالىق جاعىنان وزىق بولىپ شىقتى جانە پرايمەريز وتكىزۋ كەزىندە وپپوزيتسيانىڭ جاڭارۋ جۇيەسىنە توسقاۋىل قويدى», – دەدى ول. ساراپشى پىكىرىنشە, قازاقستاننىڭ حالىق پارتياسىنىڭ رەبرەندينگىن وتە باتىل قادام بولدى, سايلاۋ الدىنداعى جارىس جاعدايىندا بۇل قادام قاۋىپتى بولىپ كورىنگەنىمەن, پارتيا ءوز پوزيتسياسىن ساقتاپ, ماجىلىسكە ءوتتى. مينچەنكو قازاقستانداعى سايلاۋ تىنىش جانە الدىن الا بولجاعانداي وتكەندىگىن, ەگەر ارانداتۋشى جاعدايلار بولعان بولسا, ولار اۋقىمدى سيپاتقا يە بولماعانىن باسا ايتتى.
تاقىرىپتى ممحقي حالىقارالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساياسي ەليتالاردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى كيريلل پەتروۆ جالعاستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بىرقاتار پوستكەڭەستىك ەلدەردەگى قازىرگى الاڭداتارلىق جاعدايلارعا قاراماستان, قازاقستانداعى بيلىك جۇيەسى, ۇرپاقتار اۋىسۋى جانە ساياسي رەفورمالار ءوزارا ساباقتاستىقتى ساقتاپ كەلەدى.
ممحقي حالىقارالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساياسي ەليتالاردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى اندرەي كازانتسەۆ سايلاۋ ۇدەرىسىندەگى پروگرەسسيۆتى وزگەرىستەرگە نازار اۋداردى. «ايەلدەر مەن جاستارعا ارنالعان سايلاۋ تىزىمىندەگى 30 پايىزدىق كۆوتا, پرايمەريز, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا داۋىس بەرۋ ءۇشىن جاعدايلار جاساۋ سياقتى جاڭاشىلدىقتار ۇرپاقتىڭ وزگەرۋ پروتسەسىن ەسكەرە وتىرىپ, بولاشاقتىڭ نەگىزىن قالايدى. تۇراقتىلىق پەن رەفورمانىڭ ۇيلەسىمدىلىگىن تابا ءبىلۋ ءاردايىم ەلباسىنىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستاننىڭ ساياساتىن ەرەكشەلەپ كەلەدى. بۇل داستۇرلەردىڭ ءالى كۇنگە دەيىن ساقتالعانى قۋانتادى», – دەدى ا.كازانتسەۆ.
دوڭگەلەك ۇستەلدى قورىتىندىلاي كەلە, قاتىسۋشىلار قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 15 قاڭتارداعى «ەستيتىن مەملەكەت» قۇرۋعا, ادىلدىك پەن تەڭ مۇمكىندىكتەر قاعيداتتارىن ىلگەرىلەتۋگە جانە بەكىتۋگە باعىتتالعان ەلدەگى رەفورمالاردىڭ جاڭا پاكەتى تۋرالى جاريالايتىن ۇندەۋىن تاعاتسىزدانا كۇتەتىندىكتەرىن اتاپ ءوتتى.
ەلشى ساراپشىلار اراسىنداعى بايلانىستىڭ ديپلوماتيالىق پراكتيكا مەن قوعامدىق ديالوگتى دامىتۋدا ماڭىزدى ورىنعا يە بولىپ, جاڭا كرەاتيۆتى تاسىلدەردى تابۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلارعا العىسىن بىلدىرە وتىرىپ, ول ەلشىلىكتىڭ ديالوگ الاڭىن قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك ساراپشىلاردىڭ كوپتەگەن ماسەلەلەر بويىنشا اشىق تالقىلاۋدىڭ مۇمكىندىگى رەتىندە بەلسەندى پايدالانۋدى ۇسىندى.
