قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستانداعى تاريحي ماڭىزدى وقيعالاردى زەرتتەۋگە كوپ كوڭىل ءبولۋدى تاپسىردى جانە ولار جايلى كينو ءتۇسىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. وسى سالاعا مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى باعىتتالاتىن بولادى.
توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە, وسىنداي ماڭىزدى تاقىرىپتاردىڭ قاتارىندا ميلليونداعان قازاقتاردى قازاعا ۇشىراتقان 1921-1922 جىلدارداعى اشارشىلىق بار. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ويىنشا, اشارشىلىق بولماعاندا «حالقىمىزدىڭ سانى قازىرگىدەن الدەنەشە ەسە كوپ بولار ەدى», - دەپ حابارلايدى Egemen.kz. گازەتىندەگى ءوز ماقالاسىندا.
«ميلليونداعان ادامدى قازاعا ۇشىراتىپ, ءتىرى قالعانىن جان ساۋعالاپ بوسىپ كەتۋگە ءماجبۇر ەتكەن الاپات اشارشىلىقتىڭ العاشقى كەزەڭى – 1921-1922 جىلدارداعى ناۋبەتتەن بەرى 100 جىل ءوتتى. سول زۇلماتتىڭ كەسىرىنەن قىرىلىپ قالماعاندا, حالقىمىزدىڭ سانى قازىرگىدەن الدەنەشە ەسە كوپ بولار ەدى.
تاريحىمىزدىڭ وسى اقتاڭداق بەتتەرى ءالى كۇنگە دەيىن جان-جاقتى زەرتتەلمەي كەلەدى. ءتىپتى, عالىمداردىڭ اراسىندا اشارشىلىق قۇرباندارىنىڭ ناقتى سانى تۋرالى ورتاق پايىم جوق. الا-قۇلا دەرەكتەر جانە ونىڭ سەبەپ-سالدارى جايلى ءارتۇرلى كوزقاراستار قوعامدى اداستىرادى. ءتيىستى تاريحي قۇجاتتاردى, جينالعان مالىمەتتەردى اسا مۇقيات زەردەلەۋ كەرەك.
بىلىكتى ماماندار جۇيەلى زەرتتەۋمەن اينالىسىپ, سوعان سايكەس اشارشىلىق ماسەلەسىنە مەملەكەت تاراپىنان باعا بەرىلگەنى ءجون. ءبىز بۇل كۇردەلى ماسەلەگە ۇستامدىلىقپەن جانە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋىمىز قاجەت», - دەپ جازدى توقاەۆ.
1921-1922 جىلدارداعى اشارشىلىقتان باسقا, توقاەۆ وزگە دە تاريحي ماسەلەلەردى جۇيەلى زەرتتەپ, ولاردى قالىڭ جۇرتشىلىققا تۇسىنىكتى جانە قولجەتىمدى ەتۋ جانە ولار جايلى كينو ءتۇسىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. وسى سالاعا مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى باعىتتالاتىن بولادى.
«بۇگىندە الەمدىك كينويندۋستريادا تاريح تاقىرىبىنداعى ستسەناريلەرگە سۇرانىس جوعارى. امەريكانىڭ دا, ەۋروپانىڭ دا ايتۋلى وقيعالارى تۋرالى فيلمدەر وتە كوپ. قازىر Netfliح, HBO جانە باسقا دا الپاۋىت كينوكومپانيالار ازياعا بەت بۇرۋدا. وسى ورايدا ءبىزدىڭ دە شەجىرەمىزدە اۋقىمدى فيلمدەرگە ارقاۋ بولاتىن ماڭىزدى بەلەستەر مەن وقيعالار بارشىلىق. مىسالى, الەمدەگى ەڭ قۋاتتى يمپەريالاردىڭ ءبىرى بولعان التىن وردا تاريحى دايىن تۇرعان جوق پا؟! بۇل ماسەلەگە بولاشاقتا كينو سالاسىنىڭ ماماندارى باسا نازار اۋدارعانى ءجون.
بيىل ايگىلى جەلتوقسان وقيعاسىنا 35 جىل تولادى. 1986 جىلى ورىمدەي ۇل-قىزدارىمىز كەڭەس وداعىنىڭ قاھارىنان قايمىقپاي, ۇلت نامىسى ءۇشىن الاڭعا شىقتى. وسى كۇننەن سوڭ تۋرا بەس جىل وتكەندە تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريالاۋىمىزدىڭ سيمۆولدىق ءمانى زور. بۇل ورايدا, ازاتتىقتىڭ العاشقى قارلىعاشتارى – جەلتوقسان قاھارماندارىنىڭ ازاماتتىق ەرلىگى لايىقتى باعاسىن الىپ, جوسپارلى تۇردە ناسيحاتتالۋى كەرەك», - دەدى ول.
توقاەۆ قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن ۇمىتپاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. مىسالعا, 2021 جىلى ءبىز تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتەمىز. سونداي-اق, سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا دا 30 جىل تولادى.
ء«بىز تىعىرىقتان شىعار جولدىڭ ساڭىلاۋى دا كورىنبەيتىن قيىن كۇندەردەن قاقتىعىس پەن قانتوگىسكە ۇرىنباي امان شىعىپ, ەشكىمگە ەسەمىزدى جىبەرمەي, جاڭا سيپاتتاعى قازاق مەملەكەتىن قۇردىق. بۇگىنگى جانە بولاشاق ۇرپاق مۇنى ءاردايىم ءبىلىپ وتىرۋى كەرەك. سول ءۇشىن قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن دا جۇيەلى زەرتتەگەن ءجون.
شىنىنا كەلسەك, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا بىرنەشە رەت قولعا الىنعانىنا قاراماستان, ۇلتتىق مۇددەمىزگە ساي كەلەتىن كوپ تومدىق جاڭا تاريحىمىز ءالى تولىق جازىلعان جوق. ونىڭ تۇجىرىمداماسىن بۇعان دەيىنگى ولقىلىقتاردى ەسكەرە وتىرىپ قايتا قاراپ, جاڭا عىلىمي ۇستانىمدار مەن جاڭالىقتاردىڭ نەگىزىندە تىڭنان جازاتىن ۋاقىت الدەقاشان كەلدى. بارلىق وقۋلىقتار وسىنداي ىرگەلى ەڭبەككە نەگىزدەلىپ ازىرلەنەدى. بۇل – ۇلت شەجىرەسىن دارىپتەۋ تۇرعىسىنان العاندا ستراتەگيالىق ماڭىزى بار ماسەلە. سوندىقتان, قازاقستاننىڭ اكادەميالىق ۇلگىدەگى جاڭا تاريحىن جازۋدى دەرەۋ باستاۋ كەرەك. تۇپتەپ كەلگەندە, تاريحي سانانى جاڭعىرتۋ ماسەلەسىنىڭ ءتۇيىنى – وسى. بۇل ىسكە بەدەلدى تاريحشىلارىمىزدى تارتۋ قاجەت.
سونىمەن قاتار, شەتەل اۋديتورياسىنا ارنالعان قازاقستاننىڭ قىسقاشا تاريحىن جازىپ, الەمنىڭ نەگىزگى تىلدەرىنە اۋدارۋدى ۇسىنامىن. بۇل – قازاقتىڭ سان عاسىرلىق شىنايى تاريحىن الەمگە تانىتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى», - دەپ تۇيىندەدى توقاەۆ.
سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىنا كۇمان كەلتىرەتىندەردىڭ ارانداتۋشىلىق ءىس-ارەكەتتەرىنە رەسمي جانە قوعامدىق دەڭگەيدە, ۇستامدىلىقپەن تويتارىس بەرۋگە شاقىردى.
