2020 جىلى قابىلدانعان زاڭداردىڭ بىرەگەيى «ارداگەرلەر تۋرالى» زاڭ دەسەك قاتەلەسپەيمىز. بۇعان دەيىن مەملەكەتتەن جەڭىلدىكتەر مەن كەپىلدىكتەر الاتىن ارداگەرلەردىڭ سانى 169 مىڭ ەدى. ەندىگى جەردە اتالعان زاڭنىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى 180 مىڭنان استام ارداگەردى قامتيدى.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسۋشىلار مەن ولارعا تەڭەستىرىلگەن تۇلعالار كولىك, مۇلىك سالىقتارى, سوتتاردا مەملەكەتتىك باج تولەۋ, ازاماتتىق حال اكتىلەرىن تىركەۋ كەزىندە جانە تاعى باسقا سالىقتاردان, مەملەكەتتىك باجداردان بوساتىلدى. بۇدان بولەك, باسقا مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىندا ۇرىس قيمىلدارىنا قاتىسقان ارداگەرلەرگە دە جەڭىلدىكتەر مەن وتەماقىلار بەرىلدى. سوعان سايكەس, 10 مىڭنان استام ارداگەر جاڭادان مەملەكەتتىڭ ارنايى جاردەماقىسىن الادى.
چەرنوبىلدەگى اپاتتىڭ زارداپتارىن جويۋعا قاتىسقان ادامدارعا ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقى مولشەرى 12 725 تەڭگە (4,8 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش). جاڭادان ەنگىزىلەتىن سانات ءۇشىن دە وسىنداي وتەماقى قاراستىرىلعان. ال قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرىنە, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى جانە ءۇش دارەجەلى ەڭبەك داڭقى وردەندەرىنىڭ كاۆالەرلەرىنە 138,63 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە ارنايى مەملەكەتتىك جاردەماقى تولەنەدى (2020 جىلعى ەسەپتەۋ بويىنشا 367 508 تەڭگە).
بيىل قولدانىسقا ەنگىزىلگەن وزەكتى زاڭنىڭ ءبىرى پەداگوگ مارتەبەسىن انىقتاۋعا باعىتتالدى. جالپى, بۇل قۇجات پارلامەنتتە 2019 جىلى تالقىلانعان-دى. زاڭعا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 31 جەلتوقساندا قول قويدى. ياعني زاڭ 2020 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ كۇشىنە ەندى.
سوعان ساي, ۇستازداردىڭ قۇقىقتارى كەڭەيتىلىپ, وزىنە ءتان ەمەس جۇمىستان بوساتىلىپ, جۇكتەمەسى ازايدى. مۇعالىمنىڭ قىزمەتىنە قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيتىلدى. ماتەريالدى ەمەس ستيمۋل تەتىكتەرى قاراستىرىلىپ, ماتەريالدىق ىنتالاندىرۋ كوزدەلگەن.
وسىلايشا, 2020 جىلى مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى 25 پايىزعا ءوستى. الداعى ءتورت جىلدا تاعى ەكى ەسەگە كوتەرىلمەك. سونداي-اق پەداگوگتەردى اسكەري قىزمەتكە شاقىرۋ كەيىنگە قالدىرىلادى. بۇدان بولەك, ۇلگىلىك وقۋ جوسپارلارى تومەندەۋى ەسەبىنەن 2021 جىلدان باستاپ وقۋ جۇكتەمەسىنىڭ 18 ساعاتتان 16 ساعاتقا دەيىن تومەندەيدى.
زاڭ اياسىندا بىرقاتار قوسىمشا اقى قاراستىرىلعان. ماسەلەن, تالىمگەرلىك ءۇشىن 1 بازالىق لاۋازىمدىق جالاقى, ياعني 17 مىڭ تەڭگە تولەنەدى. پەداگوگيكالىق شەبەرلىگى ءۇشىن لاۋازىمدىق جالاقىدان 30 جانە 50 پايىز ارالىعىندا جاڭا قوسىمشا اقى ەنگىزىلەدى.
حالىقارالىق كونكۋرستار مەن جارىستاردىڭ جەڭىمپازدارىنا, ءتۇرلى وليمپيادالار مەن سپورتتىق جارىستاردىڭ لاۋرەاتتارىن دايىنداعان پەداگوگتەرگە ءۇش لاۋازىمدىق جالاقىعا دەيىن بىرجولعى سىياقى تولەنەدى. ماگيستر دارەجەسى بار ۇستازدارعا 10 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە قوسىمشا اقى ەنگىزىلمەك.
سونىمەن قاتار 182 مىڭ سىنىپ جەتەكشىسى جانە داپتەر تەكسەرگەنى ءۇشىن 165 مىڭ مۇعالىم قوسىمشا اقى الادى. مەكتەپ ديرەكتورلارى مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارىنىڭ بىلىكتىلىك ساناتىنا بايلانىستى جالاقىسى ارتادى.
«پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭعا ساي, بۇدان بىلاي «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ۇستازى» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلەدى جانە ول مەملەكەتتىك ناگرادالار قاتارىنا قوسىلدى. بۇل اتاقتى يەلەنگەن ۇستازعا 1 000 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە بىرجولعى سىياقى تولەنەدى (شامامەن 2,6 ميلليون تەڭگە).
جالپى العاندا, جاڭا قۇجاتتىڭ يگىلىگىن جارتى ميلليوننان استام ۇستاز كورەدى. زاڭدا ايتىلعان مىندەتتەردى ورىنداۋ ماقساتىندا الداعى بەس جىلدا 5,3 تريلليون تەڭگە قاراستىرىلعان.
بيىلعى پارلامەنت قابىلدانعان ماڭىزدى قۇجاتتاردىڭ ءبىرى – اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەكەنى ءسوزسىز. اسىرەسە, كوروناۆيرۋس پاندەمياسى قارقىن الىپ, كارانتين ەنگىزىلگەندە مۇنىڭ وزەكتىلىگى ارتا ءتۇستى. بۇكىل ءبىلىم وردالارى ونلاين وقۋعا كوشكەندىكتەن, كەڭ جولاقتى ينتەرنەت بارماعان اۋىلدار ساباق وقي الماي قينالعانى ەسىمىزدە.
رەسمي ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, بۇگىنگە دەيىن 3 324 اۋىلعا كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەتكىزىلگەن. ارينە, ونىڭ ساپاسى تۋرالى اڭگىمە بولەك. الايدا ءالى كۇنگە 2 مىڭنان استام اۋىل جاھاندىق جەلىنىڭ يگىلىگىن كورە الماي وتىر. وسىعان بايلانىستى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە ينتەرنەتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىنا سايكەس, ەلدى مەكەندەرگە ينتەرنەت جەتكىزۋدەگى كەدەرگىلەر جويىلادى. سونىڭ ناتيجەسىندە, ەكى جىل ىشىندە بۇكىل ەلدى مەكەندەردىڭ 97 پايىزىن جاھاندىق جەلىمەن قامتۋ كوزدەلىپ وتىر.
ايتپاقشى, اۋىلدارعا ينتەرنەت جەتكىزۋ ەكى باعىتتا جۇرگىزىلمەك. ءبىرىنشىسى – تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى. مۇنداي جەلى 1 250 ەلدى مەكەنگە تارتىلادى. ەكىنشىسى – ءموبيلدى بايلانىس. قالعان اۋىلدارعا جاھاندىق جەلى وسىنداي تاسىلمەن جەتكىزىلەدى.
سونىمەن قاتار بيىل «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكس, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بەيبىت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ءتارتىبى تۋرالى زاڭ, ەكولوگيا كودەكسى, كوشى-قون ماسەلەلەرى, ەڭبەك ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ قابىلداندى. بۇلاردىڭ قاي-قايسىسى دا قوعامنىڭ دامۋى ءۇشىن, حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن وزەكتى زاڭدار.
