– ياكۋپ بەريش مىرزا, «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە سۇحبات بەرۋگە كەلىسكەنىڭىزگە العىس ايتامىز. ءسوز باسىن ۇيىمنىڭ قىزمەتى توڭىرەگىندە وربىتسەك. قازاقستانداعى بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى جۇمىسىنىڭ باسىمدىقتارى قانداي؟
– قازاقستانداعى جۇمىسىمىزدىڭ باستى باعىتى – ۇلتتىق دامۋ باسىمدىقتارى. تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا جانە «ەشكىمدى ارتتا قالدىرماۋ» قاعيداتىنا سۇيەنىپ, وسال توپتارعا, ولارعا داعدارىستىڭ اسەرىن ازايتۋعا باسا نازار اۋدارامىز. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار قۇقىعىن قورعاۋدان بيوالۋاندىقتى ساقتاۋعا دەيىنگى ماسەلەلەردى ءتۇرلى ءىس-شارالاردا كوتەرىپ, ادامدارعا جاڭا مۇمكىندىك بەرۋدى ماقسات ەتەمىز. جۇمىسىمىزدىڭ نەگىزگى وزەگى – ادام دامۋى تۇجىرىمداماسى.
ۇيىمىمىز سىناقتار نە پروبلەمالارعا عانا ەمەس, مۇمكىندىكتەرگە دە نازار اۋدارادى. سول ارقىلى ءتۇرلى ماسەلەنى قاراستىرىپ, كۇردەلى تۇيتكىلدەردى شەشۋگە جاڭا جول تابىلادى دەپ سەنەمىز.
سىناقتار مەن پروبلەمالاردىڭ شەشىمىن كەشەندى تۇردە قاراعان ءجون. ياعني, جالپى ۇكىمەتتىڭ شەشىمدەرى مەن جالپى قوعامدىق ارەكەت ارقىلى. مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قوعامداعى ءتۇرلى توپتار اراسىندا ۇيلەستىرۋدىڭ بولماۋىنان ءجيى ماسەلە تۋىندايدى. ولاردى بىرگە قاراستىرۋ ارقىلى بۇرىن مۇمكىن بولماعان شەشىمدەر شىعادى.
ءبىز ماسەلەنىڭ «نە» ەكەنىنە عانا ەمەس, ونى «قالاي» شەشۋگە نازار اۋدارامىز. ءبىز ءۇشىن «قالاي» سۇراعى ماڭىزدى. ارينە جۇمىستىڭ باعىتتارى ايقىن. بىراق بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ وزگەشەلىگى سول, ونى قالاي اتقاراتىنىمىز وزەكتى. ۇيىمدى ۇكىمەتتىڭ سەنىمدى سەرىكتەسىنە اينالدىراتىن نارسە – مۇددەلى توپتاردى جاقىنداستىرۋعا سەپتەسۋ, رەسۋرستاردى تارتۋ, ءارتۇرلى تاراپتاردى جۇمىلدىرۋ, بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتتەردى ىلگەرىلەتۋ. وسىلايشا, ماسەلەلەردى ەكونوميكامەن, بارلىق باسقا دا سالالارمەن بايلانىستىرامىز.
دامۋ ماسەلەلەرىن جەكەلەگەن سالالار نەمەسە تاقىرىپتار ارقىلى ەمەس, ناقتى تۇرعىدا قاراستىرعاندا عانا جەتىستىككە جەتەتىنىمىزدى اڭعاردىق. تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى رەتىندە بۇل قادام بۇكىل سالا بويىنشا ويلانۋعا, ولاردى قولداۋعا, رەسۋرستاردى جۇمىلدىرۋعا جانە تەحنيكالىق كومەك كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ترانسفورماتسيالىق جۇمىس ىستەۋگە جول اشادى. ءبىز ءاردايىم كولەمدى نە ۇلكەن ساندارعا نەگىزدەلگەن نارسە ەمەس, وزگەرىس اكەلەتىن ارەكەتتەردى ىزدەيمىز. كەيدە بۇل قارجىعا ەمەس, ءىس-ارەكەتكە بايلانىستى. كەيدە ءتۇرلى قاتىسۋشىلاردى بىرىكتىرۋدى قاجەت ەتەتىن ەرىك-جىگەر باستى ورىنعا شىعادى.
– بۇۇ دب مەن قازاقستان ۇكىمەتى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارى قانداي؟ قانداي جوبالار ىسكە اسىرىلىپ وتىر؟
– قازاقستان ۇكىمەتىمەن سەرىكتەستىگىمىز بىرقاتار نەگىزگى ستراتەگيالىق قۇجاتقا نەگىزدەلگەن. ونىڭ ىشىندە «قازاقستان-2050» ۇلتتىق ستراتەگياسى, 2030 جىلعا دەيىن تۇراقتى دامۋ سالاسىنداعى كۇن ءتارتىبى بار. سونداي-اق ستراتەگيالىق قۇجاتىمىز – «ەلدىك باعدارلاما» دا باسىمدىققا يە. سول ارقىلى قازاقستان ۇكىمەتىمەن, سونداي-اق مەملەكەتتە جۇمىس ىستەيتىن باسقا دا ۇلتتىق جانە حالىقارالىق سەرىكتەستەرمەن ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ باسىم باعىتتارى ايقىندالادى.
بۇۇ دب 1993 جىلى قازاقستانداعى جۇمىسىن باستاعالى ەلدەگى شەشۋشى رەفورمالىق پروتسەستەردى قولداپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, ولاردىڭ قاتارىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ رەفورمالارى, مەملەكەتتىك قىزمەت, سوت جانە پوليتسيا رەفورمالارى, مۇگەدەكتەر مەن گەندەرلىك تەڭدىك, كليماتتىڭ وزگەرۋىنە توزىمدىلىك, تابيعي رەسۋرستاردىڭ تۇراقتىلىعى جانە تومەن كومىرتەكتى از تۇتىنۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك ساياسات بار.
بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى تۇراقتى دامۋعا ارنالعان جەكە سەكتور ينۆەستيتسيالارىن قولداۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق قارجىلاندىرۋ قۇرالدارىن ەنگىزەدى. مىسالى, كومىرتەگى ءبولىنۋىن ازايتۋ, ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى سۋبسيديالاۋ, «جاسىل» نەسيەگە كەپىلدىك بەرۋ تاسىلدەرى بار. بۇۇ دب حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى قارجىلاندىراتىن باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋعا قولداۋ كورسەتۋ تاسىلدەرىن سىناقتان وتكىزدى. بۇل ەلدەگى تۇراقتى دامۋدى قولداۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك جانە جەكە رەسۋرستاردى بىرىكتىرەتىن كەشەندى قارجىلاندىرۋ ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى قالىپتاسقان ايماقتىق جانە جاھاندىق جەلىلەرى مەن ساراپتامالىق الەۋەتى ارقىلى قازاقستاننىڭ وڭىرلىك جانە حالىقارالىق باستامالارىنا قولداۋ كورسەتەدى. ولاردىڭ قاتارىندا الماتىدا حالىقارالىق اپاتتار قاۋپىن ازايتۋ ورتالىعىن قۇرۋ, ەكسپو-2017 كورمەسىندەگى بۇۇ پاۆيلونىن قولداۋ, جاھاندىق تۇراقتى دامۋ كۇن تارتىبىندەگى قازاقستاننىڭ ءرولىن ىلگەرىلەتۋ ماقساتىندا حالىقارالىق جانە ايماقتىق دەڭگەيدە تاقىرىپتىق ءىس-شارالار ۇيىمداستىرۋ, استانا مەملەكەتتىك قىزمەت حابىن قولداۋ, زورلىق-زومبىلىق سيپاتىنداعى ەكسترەميزمنىڭ الدىن الۋ بويىنشا جەتەكشى ايماقتىق باستامالار قامتىلعان.
سونداي-اق 2011 جىلدان باستاپ بۇۇ دب «دامۋعا رەسمي كومەك» ۇلتتىق جۇيەسىنىڭ نەگىزىن قالاۋعا ساراپتامالىق قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. اۋعانستاندى, سونداي-اق ورتالىق ازيا جانە افريكا ەلدەرىن قولداۋ بويىنشا بىرلەسكەن ناقتى باستامالارى بار. ولاردى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جانە باسقا دا دونورلار قولداپ وتىر. مۇنىڭ ءبارى قازاقستاننىڭ الماتىداعى بۇۇ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى ورتالىعىن ىسكە قوسۋعا قولداۋ كورسەتۋگە جاقسى نەگىز بولماق.
قازاقستاننىڭ ۇلتتىق باسىمدىقتارىن جۇزەگە اسىرۋىنا قولداۋ كورسەتۋدى جالعاستىرا بەرەمىز. ولار مىنا سالالاردى قامتيدى: ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جانە جوعارى ونىمدىلىكتىڭ جاڭا مودەلىن ىزدەۋ; بيزنەس ورتانى دامىتۋ جانە سەكتورلار بويىنشا جاڭا تەحنولوگيالاردى ىلگەرىلەتۋ; نەگىزگى مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالار مەن بيۋدجەتتەردىڭ ينستيتۋتسيونالدىق تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ; قۇقىق قورعاۋ جانە سوت جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ; ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ; ايماقتىق, اسىرەسە شالعاي اۋدانداردا ەكونوميكالىق دامۋدى قولداۋ.
قازاقستان ۇكىمەتىمەن بۇرىننان كەلە جاتقان ارىپتەستىگىمىز بەن ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ, بۇعان دەيىنگى تابىستى باستامالارىمىزدىڭ نەگىزىندە 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان جاڭا باعدارلاما ازىرلەدىك.
2021-2025 جىلدارعا ارنالعان جاڭا «ەلدىك باعدارلاما» ۇلتتىق باسىمدىقتاردى قامتىپ, ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى جاڭعىرتۋ, تەڭسىزدىكتى ازايتۋ جانە تابيعي رەسۋرستاردى تۇراقتى باسقارۋ ارقىلى ۇكىمەتتىڭ دامۋ جولىن ورنىقتىرۋ جۇمىستارىنا ارنالعان.
– بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى قازاقستان ۇكىمەتىنە COVID-19 پاندەمياسىنا بايلانىستى قانداي قولداۋ كورسەتتى؟
– COVID-19 پاندەمياسى دەنساۋلىق سالاسىنا بۇرىن-سوڭدى بولماعان دارەجەدە اسەر ەتتى. سونداي-اق ايەلدەر, مۇگەدەكتەر, جۇمىسسىزدار جانە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتيتىندار سەكىلدى وسال توپتار اراسىنداعى بۇرىننان بار تەڭسىزدىكتى كۇشەيتە ءتۇستى. ەل ەكونوميكاسى مەن حالقى ءۇشىن اۋىر زارداپ اكەلدى. ونىڭ ەكونوميكالىق قۇلدىراۋعا اكەلىپ سوقتىراتىن قاۋپى ءالى دە جوعارى.
وسال توپتارعا داعدارىستىڭ كەرى اسەرىن ازايتىپ, قىسقا جانە ۇزاقمەرزىمدى كەزەڭدە ونىمەن كۇرەسۋ الەۋەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن بۇۇ دب تاراپى ۇسىنىس ازىرلەدى. وندا شەشىم قابىلداۋشىلارعا قالپىنا كەلتىرۋدى عانا ەمەس, 2030 جىلعا دەيىن تۇراقتى دامۋ سالاسىنداعى كۇن ءتارتىبى بويىنشا ءىس-ارەكەتتى جەدەلدەتەتىن جولداردى تاڭداۋدا كومەك بەرۋ ءتاسىلى ۇسىنىلعان. «BuildForwardBetter» («بولاشاقتى بۇدان دا جاقسى ەتىپ قالپىنا كەلتىر») دەپ اتالاتىن عالامدىق باستامانىڭ اياسىندا قازاقستاندا بىرنەشە جوبانى جۇزەگە اسىردىق.
بىرىنشىدەن, 2025 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ ستراتەگيالىق جوسپارىن قايتا قاراستىرۋ كەزىندە ونىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا سايكەستىگىن قامتاماسىز ەتىپ, تالداۋ مەن ساراپتامالىق قولداۋ كورسەتتىك. ەكىنشىدەن, ەلدەگى داعدارىستان كەيىنگى قالپىنا كەلتىرۋ شارالارىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن وسال توپتاعىلارعا COVID-19 پاندەمياسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق اسەرىن ساراپتاپ, باعالادىق. پايىمداۋىمىزشا, زەرتتەۋ ناتيجەلەرى ۇكىمەتكە اتقارىپ جاتقان ءىس-شارالار تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا كومەكتەسەدى. ۇشىنشىدەن, داعدارىستان كوبىرەك جاپا شەككەن وسال توپتاعى جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋعا جول اشۋ ءۇشىن ءۇش ايلىق اقىسى تولەنەتىن تاعىلىمداما باعدارلاماسىن ەنگىزدىك. سونىڭ اياسىندا ءارتۇرلى داعدىلاردى قالىپتاستىراتىن ترەنينگتەر جانە مەنتورلىق كەزدەسۋ وتكىزدىك. باعدارلاماعا نۇر-سۇلتان, الماتى قالالارىنان جانە قاراعاندى وبلىسىنان قاتىسقان وسال توپتاعى 150 جاس ونى تابىستى اياقتادى. تورتىنشىدەن, ۇكىمەتتىڭ قاشىقتان قىزمەت تۇرلەرىن ۇسىنۋ الەۋەتىن كۇشەيتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ تسيفرلى جانە باسقا دا ماڭىزدى داعدىلارىن ارتتىرۋ بويىنشا بىرقاتار ترەنينگ باستادىق. 2020 جىلدىڭ ماۋسىمىنان تامىز ايىنا دەيىن ءارتۇرلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 1000 مامانى مەن ورتا دەڭگەيدەگى مەنەدجەرى, ونىڭ ىشىندە 400-گە جۋىق مۇمكىندىگى شەكتەۋلى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرى ءدارىس الدى.
سونىمەن بىرگە نۇر-سۇلتان قالاسى فيزيوپۋلمونولوگيا ورتالىعىنا ينفەكتسيالىق قالدىقتاردى وڭدەيتىن قوندىرعىلار (اۆتوكلاۆ) مەن ولاردى قاۋىپسىز جيناۋعا ارنالعان كونتەينەرلەر جەتكىزدىك. وعان قوسا مەديتسينالىق قالدىقتارمەن اينالىسۋعا قاتىستى قاۋىپسىز پروتسەدۋرالار بويىنشا ەمحانانىڭ 122 نەگىزگى قىزمەتكەرىنە ترەنينگ وتكىزدىك. ۇكىمەتتىڭ ءوتىنىشى بويىنشا حالىقتى قولداۋ ماقساتىندا جەدەل جاردەم كولىكتەرىن جەتكىزەمىز.
سوڭعى ايتا كەتەتىن ماسەلە, تازا جانە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا, ەكونوميكانىڭ دەكاربونيزاتسيالانۋىن جەدەلدەتۋ جانە ەلدىڭ تابيعي بايلىعىن قورعاۋ سالاسى بويىنشا قازاقستاندى قالپىنا كەلتىرۋ جولىندا تۇراقتى جانە كومىرتەكتى-بەيتاراپ قاعيداتتاردى ينتەگراتسيالاۋدى باستى نازاردا ۇستايمىز.
– ءسىز قازاقستاننىڭ COVID-19 پاندەمياسىمەن كۇرەسۋ ارەكەتتەرىن قالاي باعالايسىز؟
– COVID-19 پاندەمياسى شىنىمەن ونىڭ جاھاندىق ەكەنىن جانە ونىڭ كەز كەلگەن ناقتى ەل اۋقىمىنان شىعاتىنىن كورسەتتى. بۇل جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتى دا, ۇلتتىق دەڭگەيدەگى جۇيەلى كۇش-جىگەردى دە قاجەت ەتەدى. ارينە ەشكىمگە وڭاي بولعان جوق. قازىرگى قابىلدانىپ جاتقان شارالاردىڭ ناتيجەسى تەك الداعى ۋاقىتتا كورىنەدى. قازاقستان حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا قولۇشىن سوزىپ, ءالسىز جاقتارىن ۋاقتىلى انىقتاپ, ءتيىستى جولمەن شەشە الدى.
قىسقاشا ايتقاندا, دامۋ دەڭگەيلەرىنە قاراماستان COVID-19 پاندەمياسىنا ەشكىمنىڭ ايتارلىقتاي دايىندىعى بولعان جوق. دەنساۋلىق سالاسىنىڭ داعدارىسىن عانا ەمەس, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كۇيزەلىستى دا باستان وتكەردىك. مۇنداي كۇردەلى جاعدايدا پاندەميا زارداپتارىن ۇكىمەت جانە جالپى قوعام بىرلەسىپ قانا شەشەدى.
ارينە COVID-19 پاندەمياسىنان زارداپ شەككەن كەز كەلگەن ەلدەگىدەي, شەشىمى تابىلۋى ءتيىس كەمشىلىكتەر مەن قاتەلىكتەردى بايقادىق. دەگەنمەن, مۇنى ەل باسشىلىعى ناقتى ءارى اشىق مويىنداپ, داعدارىسقا قارسى جۇيەلەر مەن ينستيتۋتتار قۇرۋمەن قاتار, پاندەمياعا قاتىستى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالار قابىلدادى. تۇيىندەي كەلگەندە, پاندەميانىڭ ەلگە جانە ادامدارعا تيگىزگەن كۇردەلى قيىنشىلىقتارى جانە اۋىر سالدارىنا قاراماستان, قازاقستاننىڭ ولاردى شەشۋگە ارنالعان قۇرالداردى, جۇيەلەردى, ينستيتۋتتار مەن ساياساتتى بىرىكتىرىپ, دۇرىس جولدا كەلە جاتقانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. بۇۇ دب قازاقستان ۇكىمەتىنە ءاردايىم قولداۋ كورسەتەدى.
– تسيفرلاندىرۋ قازىرگى ۋاقىتتا كۇن تارتىبىندە تۇر. ۇكىمەت ءتىپتى «تسيفرلى قازاقستان» اتتى باعدارلاماسىن قابىلدادى. بۇۇ دب وسى باعدارلامانىڭ ورىندالۋىن قالاي باعالايدى جانە وسى باعىتتا قازاقستانعا قانداي قولداۋ كورسەتەدى؟
– تسيفرلاندىرۋدىڭ قازىرگى تاڭدا اسا ماڭىزدى ورىن الاتىندىعى زاڭدى. بۇل كەز كەلگەن ماسەلەنى شەشۋدىڭ جاۋابىن تسيفرلاندىرۋ ارقىلى شەشىلەتىنىن دالەلدەدى. بىراق مۇندا دا كەي تۇيتكىلدەر بار. سوندىقتان ۇكىمەتتىڭ تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جوسپارىن «تسيفرلى قازاقستان» ستراتەگياسى ارقىلى قالاي دۇرىس جۇرگىزۋ كەرەكتىگى تۋرالى بەلسەندى تۇردە پىكىر الماسامىز. ونىڭ قانداي دا ءبىر جاڭا داعدىلارعا قولجەتىمدىلىگىن, وسىنداي باعىتتاردا تەڭسىزدىك تۋدىرماۋ جولدارىن قاراستىرامىز. تسيفرلاندىرۋدى ادامداردىڭ, اسىرەسە شالعاي اۋداندارداعى وسال توپتاعى تۇرعىنداردىڭ دامۋى مەن جاڭا داعدىلاردى قالىپتاستىرۋىنىڭ, بيزنەستى وركەندەتۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىگى رەتىندە كورەمىز.
مەملەكەتتىك باسقارۋ تۇرعىسىنان تسيفرلاندىرۋ مەملەكەتتىك مەكەمەلەردى قايتا كونفيگۋراتسيالاۋ جانە تۇراقتىلىعىن كۇشەيتۋ جولىن ۇسىنادى. سەبەبى بەيىمدىلىك پەن يكەمدىلىك داعدارىسقا جەدەل جاۋاپ بەرۋ كەزىندە وتە ماڭىزدى قاسيەت ەكەنىن كوروناۆيرۋس ىندەتى كورسەتتى. بىراق بۇل وسىمەن عانا شەكتەلمەيدى. مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدى تسيفرلاندىرۋ ارقىلى كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بار. ياعني, حالىقتىڭ ەڭ وسال توپتارىن قامتۋدا جاڭا تاسىلدەر مول. بيزنەس قاۋىمداستىقتار ءۇشىن, اسىرەسە ميكرو, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى ءۇشىن تسيفرلاندىرۋ مۇمكىندىكتەر مەن تۇتىنۋشىلاردى تارتۋدىڭ مۇلدەم تىڭ جانە جاڭا ادىستەرىن اشىپ بەرەرى ءسوزسىز.
«تسيفرلى قازاقستان» – كەرەمەت ىرگەتاس, قاجەتتى ءبىرتۇتاس ءتاسىل ەكەنى ءسوزسىز. بىراق ستراتەگيادان ىسكە اسىرۋ فازاسىنا كوشۋ كەرەك. بۇل كەزەڭ بىزگە جانە ۇكىمەت اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ بىرقاتار مۇمكىندىگىن اشىپ بەرەدى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇۇ دب ۇكىمەتپەن الەۋمەتتىك قىزمەت, ءبىلىم سالاسى, تسيفرلاندىرۋدىڭ داعدىلاردى قالىپتاستىرۋداعى مۇمكىندىكتەرى تۋرالى تۇراقتى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ كەلەدى.
تسيفرلاندىرۋ ينۆەستيتسيا قۇيۋدى تالاپ ەتەدى. ءوزىمىزدىڭ بىرقاتار (قارجىلىق جانە تەحنيكالىق) رەسۋرسىمىزدى جۇمىلدىرا الدىق جانە ۇكىمەتپەن باسقا دا دامۋ سەرىكتەستەرىمەن ۇنەمى ديالوگ جاساي وتىرىپ, ناتيجەسىندە ۇلكەنىرەك ينۆەستيتسيالار تارتا الامىز دەپ ۇمىتتەنەمىز.
– كوپ مالىمەتكە قانىق بولدىق. سوڭعى سۇراق. قازاقستانداعى تاعى قانداي پروبلەمالار بۇۇ دب نازارىنا لايىق بولار ەدى؟
– «جاسىل ەكونوميكانى» قازاقستانمەن جۇمىستاعى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرامىز. بۇل جونىندە ۇكىمەتپەن تىعىز جۇمىس جاسايتىندىعىمىزدى اتاپ وتكىم كەلەدى. «جاسىل ەكونوميكا» – ەكونوميكانى دا, قورشاعان ورتانى دا قامتيدى. وسىلايشا جۇمىس ورىندارىن قۇرىپ, بيزنەسكە, وسال توپتارعا, شاعىن كاسىپورىندارعا جاڭا مۇمكىندىك اشىلادى. سونداي-اق ەلگە جاڭا ينۆەستيتسيالاردى تارتۋعا جاعداي جاسايدى. سوندىقتان وسى باعىتتارعا باسىم نازار اۋدارىپ وتىرمىز.
«جاسىل ەكونوميكا» – قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەلەرىن ەلدىڭ ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيالاۋ مەن ونىڭ تۇراقتى ەكونوميكالىق دامۋىنا ىقپال ەتەتىن مۇمكىندىككە اينالدىرۋ ءتاسىلى. وسىلاردىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرسەك, جاسىل ەكونوميكا – ءبىر-ەكى سالالىق مينيسترلىكتىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ۇكىمەتتىڭ نازارىن اۋداراتىن ماسەلە. ويتكەنى ەكونوميكالىق ءارتاراپتاندىرۋدى ىنتالاندىرادى, جاڭا ينۆەستيتسيالاردى تارتادى, جۇمىس ورىندارىن قۇرىپ, جاڭا كاسىپورىندار اشادى. بۇل باعىت قازاقستاننىڭ ءوسۋىن قولداۋ جانە تۇراقتى ءوسۋ ءۇشىن دۇرىس مۇمكىندىك ەكەنى داۋسىز.
ارينە قازاقستاننىڭ تەرريتورياسى اۋقىمدى. ەڭ الىس ەلدى مەكەندەرگە بىردەي نازار اۋدارۋ وڭاي ەمەس. اۋقىمدى تەرريتورياعا قاتىستى ناقتى سىن-تەگەۋرىندەردى ەسكەرە وتىرىپ, جەرگىلىكتى دامۋعا كەشەندى تۇردە قاراۋ بۇكىل سالادا ماڭىزدى. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعىندا, كاسىپورىنداردا, وتباسىلارعا, ەرلەر نەمەسە ايەلدەرگە جاڭا مۇمكىندىك بەرەتىن ماڭىزدى ەلەمەنت. ويتكەنى شالعاي اۋداندار تۇرعىندارى جالپى داعدارىستار كەزىندە وعان قارسى تۇرۋى قيىن.
جەرگىلىكتى دامۋ – بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى نازارىنداعى اسا ماڭىزدى سالا. وسى ماسەلەلەردى شەشۋدە ۇكىمەتپەن عانا جۇمىس ىستەۋ جەتكىلىكسىز. سوندىقتان ناقتى قاجەتتىلىكتەرگە كومەكتەسۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەۋگە نازار اۋدارىپ وتىرمىز.
ءبىزدىڭ ويىمىزشا, «جاسىل ەكونوميكانى» جانداندىرۋ مەن جەرگىلىكتى جەردى دامىتۋ ارقىلى الەۋمەتتىك وسال توپتارعا قولداۋدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك مول. بۇل قادام ولارعا الەۋمەتتىك كومەكپەن عانا ەمەس, مۇمكىندىك جاساۋ ارقىلى جاردەمدەسەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
