ونجىلدىقتار ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى نارىعى سەكتورلارىنىڭ - بانكتىك, ساقتاندىرۋ, باعالى قاعازدار نارىعىنىڭ تيىمدىلىگى قاراپايىم ساندىق كورسەتكىشتەرمەن باعالاندى. مىسالى, اكتيۆتەردىڭ ءوسۋى مەن ءجىو وسۋىنە قاتىستى. بۇل ءتاسىلدىڭ ەندى وزگەرەتىنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. ءبىز وزگەرىستەردى نارىقتىڭ كولەمىن ولشەۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن كوورديناتتار جۇيەسىن دە جەتىلدىرۋدەن باستاۋىمىز كەرەك.
ءىجو-ءنىڭ جاھاندىق ءوسىمى بۇرىنعىداي نەسيەلەندىرۋمەن بايلانىستى بولمايدى جانە بۇل جاڭا تەندەنتسياعا ۇقسايتىنىن تىلگە تيەك ەتكەن ەلەنا باحمۋتوۆا 2018 جىلى الەمدىك نەسيەلەۋ ءوسىمى 4,4% -دى قۇرايتىنىن ەسكە سالدى. بۇل سوڭعى 5 جىلداعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش بولدى.
– ناشار ءوسىمنىڭ السىزدىگىمەن قاتار, كلاسسيكالىق بانكتىك اكتسيونەرلەرگە باسقا سەكتورلارداعى ينۆەستيتسيالاردىڭ كىرىستىلىگىنەن اسىپ تۇسەتىن جانە ولارداعى نورماتيۆتىك قىسىمنىڭ ورنىن تولتىراتىنداي ءتيىمدى بولماي قالدى, - دەپ سانايدى ققب باسشىسى.
ەلەنا باحمۋتوۆا قارجى نارىعىنداعى ستراتەگيالىق باسىمدىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بولاشاق دامۋ تەندەنتسياسىن انىقتايتىن بيزنەس مودەلدەرىندەگى وزگەرىستەرگە جانە كليەنتتەردىڭ ۇمىتتەرىنە سۇيەنۋ قاجەت دەپ اتاپ ءوتتى. ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىندا, سونىڭ ىشىندە تەلەكوممۋنيكاتسيا مەن ساۋدانى قوسا العاندا, ونلاين-قىزمەتتەردى بارىنشا ىڭعايلى تۇردە جانە قىسقا مەرزىمدە ۇسىنۋ باستى باسىمدىققا يە بولدى, كليەنتتەر قارجى سەكتورىنان وسىنداي ءتاسىلدى كۇتەدى.
وسى ۇمىتتەردى قاناعاتتاندىرۋ جانە ودان اسۋ مۇمكىندىگى باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ باستى ارتىقشىلىعىنا اينالۋدا, ال قارجىلىق قىزمەتتەر كورپوراتيۆتى كليەنتتەر بيزنەسى مەن بولشەك ساۋدا كليەنتتەرىنىڭ كۇندەلىكتى ءومىرىنىڭ اجىراماس بولىگى بولۋى كەرەك.
«ول ءۇشىن ءار كليەنت ءۇشىن ەسكى سەگمەنتتەلگەن نارىقتىق قۇرىلىم نەگىزىندە جاسالمايتىن جەكە كۇردەلى قارجىلىق شەشىمدەردى ازىرلەۋ قاجەت. قارجى نارىعىنا قاتىسۋشىلاردىڭ ترانسفورماتسياسى ناتيجەسىندە قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ىسكەري مودەلى مەن تاۋەكەل بەيىنى تۇبەگەيلى وزگەرۋدە. بۇل نارىقتى رەتتەۋدە كورىنىس تابۋى كەرەك », - دەدى ەلەنا باحمۋتوۆا.
ول قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ جاڭا مودەلىنە كوشۋ ءۇشىن نەگىزگى كەدەرگىلەردى جويۋ قاجەت ەكەنىن ءتۇسىندىردى. S&P مالىمەتتەرى بويىنشا بانكتەر ءۇشىن سالالىق جانە ەلدىك تاۋەكەل دەڭگەيىنە سايكەس, قازاقستان 10 توپتىڭ ىشىندە 9-شى ورىنعا يە. اگەنتتىك تالداۋشىلارى نەگىزگى تەرىس فاكتورلار - بۇل بانكتىك رەتتەۋ مەن قاداعالاۋدىڭ السىزدىگى, ەكونوميكاداعى جوعارى نەسيەلىك تاۋەكەل, 2008 جىلعى داعدارىستان كەيىنگى تۇزەتۋدىڭ ۇزاق كەزەڭى دەپ سانايدى.
– قارجى سەكتورى ءوزىنىڭ تاۋارلىق ونىمىمەن مەملەكەتتىك باعدارلامالارمەن دە, مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارمەن دە باسەكەگە ءتۇسۋى كەرەك. قارجى سەكتورىن رەتتەۋدى قاتايتۋ اياسىندا تەحنولوگيالىق كومپانيالار مەن ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى قارجىلىق قىزمەتتەر نارىعىنا بىردەي قىزمەتتەردى ۇسىنىپ كەلەدى, بىراق رەتتەۋشى اربيتراج جاعدايىندا جانە ارنايى تالاپتارسىز. ينۆەستورلار مەن كليەنتتەردىڭ ۇمىتتەرىن نەگىزگە الا وتىرىپ, بولاشاق قارجى ينستيتۋتى, ەڭ الدىمەن, جاساندى ينتەللەكتتى بارىنشا پايدالانۋى كەرەك. بۇل شىعىنداردى مينيميزاتسيالاۋعا, دەربەستەندىرىلگەن قىزمەتتەر سەكتورىن جانە ۇلكەن دەرەكتەردى تالداۋعا نەگىزدەلگەن ءونىم جەلىسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, - دەدى ەلەنا باحمۋتوۆا.
ققب باسشىسىنىڭ تۇسىندىرۋىنشە, بىزگە دايىن قارجىلىق ونىمدەردەن تۇتىنۋشىلاردىڭ جەكە قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا جانە ءارتۇرلى ساندىق ارنالار ارقىلى قىزمەتتەردى ۇزدىكسىز ۇسىنۋعا كوشۋ قاجەت. حالىقارالىق زەرتتەۋلەرگە سايكەس, پاندەميا كەزىندە عالامتورداعى جانە ءموبيلدى بانكتىك قوسىمشالاردى پايدالانۋ بۇكىل الەمدە 20% -دان 50% -عا دەيىن ءوستى, ال بۇكىل الەم بويىنشا كليەنتتەردىڭ 15% -دان 45% -عا دەيىن بانككە كەلۋدى ازايتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
قارجىلىق قىزمەتتەردى كورپوراتيۆتى جانە بولشەك كليەنتتەردىڭ كۇندەلىكتى قىزمەتىنە قوسۋ مەنشىكتى پلاتفورمادا نەمەسە سىرتقى سەرىكتەستەرمەن ىنتىماقتاستىق ارقىلى قارجىلىق ەمەس قىزمەتتەرمەن ينتەگراتسيالاۋدى قاجەت ەتەدى. مۇنداي مودەل, افك باسشىسىنىڭ پىكىرى بويىنشا, اكتسيونەرلەردىڭ كىرىستى ۇلعايتۋ مۇددەلەرىن دە ەسكەرەدى جانە كليەنتتەردىڭ ءبىرىنشى دارەجەلى قىزمەتكە ۇمىتتەرىن اقتايدى.
«پاندەميا قارجى سەكتورىندا قالىپتاسىپ كەلە جاتقان تەندەنتسيالاردىڭ كاتاليزاتورىنا اينالدى, قارجى سەكتورىندا تسيفرلاندىرۋ ۇدەي ءتۇستى, سوندىقتان ءبىز وسى ءساتتى جىبەرىپ الماي, الەمدىك ترەندكە ەنۋىمىز كەرەك. قارجى نارىعىنىڭ جاڭا يدەالدى مودەلگە قانشالىقتى جاقىن ەكەنىن باعالاۋ ءۇشىن جاڭارتىلعان ورتا مەرزىمدى ەتالوندار قاجەت», - دەيدى سپيكەر.
رەتتەۋ ورتاسىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعى تۇرعىسىنان العاندا, سىرتقى ينديكاتور قازاقستاننىڭ يندونەزيا, پورتۋگاليا جانە حورۆاتيانى قامتيتىن S&P سالالىق جانە ەكونوميكالىق تاۋەكەلدەرىن باعالاۋدىڭ 7-ءشى توبىنا ءوتتى. ال ىشكى ينديكاتور قارجى نارىعى سەكتورلارىن ديسكرەتتى رەتتەۋ مەن قارجى ۇيىمدارىنىڭ وپەراتسيالىق تاۋەلسىزدىگىنەن بىرتىندەپ باس تارتۋعا الىپ كەلىپتى.
«قارجىلىق قامتۋدى قارجىلىق قىزمەتتەردى ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنا جانە حالىقتىڭ ومىرىنە ەنۋ ارقىلى باعالاۋ كەرەك. ساندىق كورسەتكىشتەر جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ جالپى سانىنا قارىز الۋشىلاردىڭ سانى, اشىق قارجى نارىعىنا ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ ۇلەسى, ەرىكتى ساقتاندىرۋ كولەمى بولۋى مۇمكىن», - دەدى ول.
كوممەرتسيالىق مەكەمەلەر تاراپىنان دا, نارىقتا ۇستەم جاعدايدى يەمدەنەتىن مەملەكەتتىك ۇيىمدار تاراپىنان دا باسەكەلەستىك بايقالسا, ساپالى وزگەرىستەر بولۋى مۇمكىن.
جوعارى تەحنولوگيالىق پلاتفورمالارمەن ىنتىماقتاستىق سەكتوردىڭ باسەكەسىز كۇرەسكە اپارماي, اسىرەسە نورماتيۆتىك اربيتراج جاعدايىندا دامۋىن جەدەلدەتەدى.
«يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ - بۇل ىشكى قارجى نارىعىن قۇرۋدىڭ قاجەتتى مودەلى جانە سونىمەن بىرگە ءبىزدىڭ قارجىلىق ينستيتۋتتارىمىزدىڭ الەمدىك دامۋ تەندەنتسيالارىنا ەنىپ, جەتىستىكتەرگە جەتۋ مۇمكىندىگى. ماقسات قول جەتپەيتىن بولىپ كورىنسە دە, تەك دۇرىس جوسپار مەن ستراتەگيا قۇرۋ قاجەت», - دەپ قورىتىندىلادى ەلەنا باحمۋتوۆا.
