تۇركىلەر مەن ماجارلاردىڭ تامىرلاستىعى تۋرالى ماسەلەنى العاش قوزعاعان تۇركولوگ نەمەت ديۋلا ەكەندىگى بەلگىلى. ول ماجار تۇركولوگياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە سانالى عۇمىرىن عىلىمعا ارناپ, كوپتەگەن ىرگەلى زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەن كورنەكتى تۇلعا, بەلگىلى عالىم, شوقتىعى بيىك شىعىستانۋشى. سوندىقتان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى بيىل قاڭتاردا باكۋدە وتكەن جيىندا وسى جىلدى نەمەت ديۋلا جىلى دەپ جاريالاعان بولاتىن. وسى رەتتە جيىنعا قاتىسقان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى كورنەكتى شىعىستانۋشى, تۇركولوگ ديۋلا نەمەتتىڭ 130 جىلدىق مەرەيتويى تەك ماجارستان ءۇشىن عانا ەمەس, تۇتاس تۇركى الەمى ءۇشىن دە ماڭىزى زور وقيعا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
"ماجارستان تۇركولوگياسى الەمدىك تۇركولوگيانىڭ نەگىزگى قاينار بۇلاقتارىنىڭ ءبىرى. سوندىقتان تۇرىك حالىقتارىنىڭ ءتىلىن, تاريحىن, ادەبيەتىن, مۇراسىن زەردەلەۋدە ماجارستان تۇركولوگياسىنىڭ ۇلەسى وراسان زور. قالىپتاسقان ۇلكەن ءداستۇرى بار ماجار تۇركولوگياسىنىڭ شوقتىعى بيىك وكىلدەرى نەمەت ديۋلا, ماندوكي قوڭىر يشتۆان سەكىلدى ۇستازداردىڭ ءتالىمى ءبىزدىڭ تامىرلاس تاريحىمىزدى, رۋحاني دۇنيەمىزدى جاقىنداتا ءتۇستى", دەدى ول.
سونداي-اق جيىندا ءسوز العان ماجارستاننىڭ ۆيتسە-سپيكەرى شاندور لەجاك ماجار تۇركولوگياسى ۇلى تۇركىتىلدەس قاۋىمنىڭ ءوزىن-ءوزى تانۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسقانىن ايتىپ ءوتتى.
"ماجار تۇركولوگياسى ماجارستان تاريحىنىڭ نەبىر قيلى كەزەڭدەرىن قامتيدى. ءبىز وسىدان 130 جىل بۇرىن دۇنيەگە كەلگەن ماجار تۇركولوگى ديۋلا نەمەتتىڭ ۇلى مۇراسىن ۇلىقتاپ كەلەمىز. تۇركى فيلولوگياسى كافەدراسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىسى رەتىندە ول تەك ماجار تىلدەرىن ۇيرەتۋدى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ماجار تاريحىن زەرتتەۋگە دە ءمان بەردى", دەدى ش. لەجاك.
بۇدان كەيىن جيىن سەكتسيالىق وتىرىسقا جالعاستى. سەكتسيالىق وتىرىسقا, تۇركى كەڭەسىنىڭ ماجارستانداعى وكىلدىگىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى يانوش حوۆاري, رف عا ۋفا عىلىمي ورتالىعى تاريح, ءتىل, ادەبيەت زەرتتەۋ ينستيتۋتى جەتەكشىسى, ف.ع.د,. پروفەسسور فيرداۋس حيساميتدينوۆا, ماجارستان شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, تۇرىك فيلولوگياسى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى پەري بەنەديك, "ماجار-تۇران" قورىنىڭ توراعاسى, انتروپولوگ بيرو اندراش, قىرعىزستاننىڭ تانىمال تۇركولوگى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىن دوكتورى, پروفەسسور قادىرالى قونقوباەۆ, "ماجار-تۇران" قورىنىڭ قىزمەتكەرى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى باباقۇمار حينايات, ماجار عىلىم اكادەمياسى, ەتنوگرافيا ينستيتۋىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى, تۇركولوگ ءداۋىت شومفاي قارا قاتىستى.
ايتا كەتۋ كەرەك, اكادەميا ماجارستان مەن تۇركى الەمى ىقپالداستىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بىرقاتار جوبالار مەن ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىردى. اتاپ ايتقاندا, نەمەت ديۋلا, ديورد الماشي, قوڭىر ماندوكي سىندى ماجار تۇركولوگتارىنىڭ ميراسى مەن تاعىلىمىنا قاتىستى عىلىمي جوبالاردى قولعا الىپ, بىرقاتار ەڭبەكتەرىن جارىققا شىعاردى. بۇگىن اكادەميا ماجارستان باعىتىندا جارىق كورگەن جاڭا كىتاپتاردى تانىستىردى. اتاپ ايتقاندا, تۇركولوگيا سالاسىنا سۇبەلى ۇلەس قوسقان تانىمال ماجار عالىمى قوڭىر يشتۆان ماندوكيدىڭ "ۇزىلمەس تامىرلار" اتتى مونوگرافياسى جانە ونىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ تولىق بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشى كوپشىلىككە جول تارتتى.
كورنەكتى عالىمنىڭ العاش رەت قازاق تىلىندە جارىق كورىپ وتىرعان "ۇزىلمەس تامىرلار" ەڭبەگىندە ماجارستانداعى ەجەلگى قۇمان-قىپشاقتاردىڭ بايىرعى ءتىلى, گەوگرافيالىق اتاۋلارى جانە ولارعا تاريحي-مادەني جاقتان ەتەنە جاقىن تۇرعان دۋنايدىڭ تومەنگى ساعاسىنداعى دوبرۋجا وڭىرىندەگى تاتار-نوعاي قاۋىمىنىڭ ءتىلى مەن اۋىز ادەبيەتىنە قاتىستى زەرتتەۋلەرى قامتىلعان. ال بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشتە اتتى كىتاپتا عالىمنىڭ سانالى عۇمىرىندا جارىققا شىعارعان ەڭبەكتەرى تۋرالى مالىمەتتەر جيناقتالعان.
حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى جارىققا شىعارعان ەكى ەڭبەكتىڭ اۋدارما جانە جيناقتاۋ جۇمىستارىنا بەلگىلى تۇركولوگ قادىرالى قوڭقاباەۆ, ق. ماندوكيدىڭ جارى وڭايشا ماقسىمقىزى, ەتنوگراف باباقۇمار قينايات ۇلى مەن بيبليوگراف-مامان لاۋرا ابەنوۆا اتسالىستى.
